Trùng Khánh là một trong 4 thành phố trực thuộc Trung ương của Trung Quốc, đồng thời được xem là siêu đô thị phát triển nhanh tại khu vực Tây Nam nước này. Với dân số khoảng 34 triệu người và diện tích gần 82.400km² (lớn gấp gần 25 lần Hà Nội) Trùng Khánh hiện được xem là thành phố có quy mô dân số lớn nhất thế giới nếu tính theo đơn vị hành chính cấp thành phố. Diện tích của địa phương này cũng tương đương toàn bộ lãnh thổ của Áo.

Không chỉ nổi bật về quy mô, Trùng Khánh còn giữ vai trò quan trọng trong lịch sử Trung Quốc. Trong giai đoạn 1937-1945, thành phố từng là thủ đô lâm thời của Trung Quốc trong bối cảnh chiến tranh. Bên cạnh giá trị lịch sử, Trùng Khánh cũng là trung tâm văn hóa lâu đời ở khu vực thượng nguồn sông Trường Giang. Một trong những công trình tôn giáo cổ nổi tiếng tại đây là Chùa La Hán, được xây dựng từ thế kỷ X dưới thời nhà Tống.

Một siêu đô thị ở miền Tây Trung Quốc

Ngày 14/3/1997, Chính phủ Trung Quốc quyết định thành lập thành phố trực thuộc Trung ương Trùng Khánh sau khi tách địa phương này khỏi tỉnh Tứ Xuyên. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh Bắc Kinh triển khai chiến lược phát triển khu vực miền Tây nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng trong cả nước.

Theo mô hình quy hoạch mới, nhiều khu vực nông thôn rộng lớn được sáp nhập vào Trùng Khánh nhằm thử nghiệm mô hình phát triển siêu đô thị. Hiện nay, thành phố được chia thành 26 quận, 8 huyện và 4 huyện tự trị dân tộc.

Hơn 3 thập kỷ kể từ khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Trùng Khánh đã trải qua quá trình đô thị hóa nhanh chóng. Trong khoảng 20 năm qua, GDP bình quân đầu người của thành phố tăng gấp 16 lần, trong khi tỷ lệ đô thị hóa tăng gấp đôi.

Quá trình phát triển này diễn ra song song với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từ nền công nghiệp nặng sang các lĩnh vực sản xuất hiện đại như công nghiệp ô tô và công nghệ thông tin.

Là trung tâm sản xuất công nghiệp lớn tại vùng Tây Nam

Hiện nay, Trùng Khánh được xem là một trong những trung tâm sản xuất công nghiệp quan trọng của Trung Quốc. Thành phố giữ vai trò nổi bật trong lĩnh vực sản xuất ô tô, xe máy và thiết bị điện tử.

Trong năm 2024, sản lượng ô tô của Trùng Khánh được ghi nhận cao hơn tổng sản lượng của Vương quốc Anh và Pháp cộng lại. Ngoài ra, cứ 3 chiếc laptop được bán ra trên thế giới thì có 1 chiếc được sản xuất tại đây. Tương tự, khoảng 1 trong 10 chiếc xe máy trên thị trường toàn cầu cũng được lắp ráp tại thành phố này.

Nhờ quy mô sản xuất lớn cùng hệ thống hạ tầng công nghiệp phát triển, Trùng Khánh trở thành một trong những trung tâm kinh tế quan trọng của khu vực thượng du sông Trường Giang.

Thành phố của núi, sông và sương mù

Trùng Khánh thường được gọi là “thành phố núi” do phần lớn địa hình là đồi núi và sườn dốc. Hạ tầng đô thị được xây dựng dọc theo các triền núi, tạo nên mạng lưới giao thông nhiều tầng và nhiều hướng đặc trưng.

Ngoài biệt danh này, Trùng Khánh còn được gọi là “thành phố sương mù”, khi mỗi năm có trung bình hơn 100 ngày xuất hiện sương mù. Điều kiện khí hậu cùng vị trí địa lý cũng khiến nơi đây trở thành một trong những khu vực nóng nhất Trung Quốc vào mùa hè.

Trung tâm đô thị của Trùng Khánh nằm tại nơi hợp lưu của 2 con sông lớn là sông Trường Giang và sông Gia Lăng. 2 dòng sông này góp phần định hình cấu trúc địa lý cũng như hệ thống giao thông của thành phố.

Thủ phủ của những cây cầu

Theo thống kê từ Sina, Trùng Khánh có hơn 13.000 cây cầu các loại. Trong đó bao gồm 2.974 cầu đường cao tốc, 8.462 cầu đường thông thường, 1.551 cầu đô thị, 4 cầu đường sắt nhẹ, 16 cầu đường sắt và hơn 40 cây cầu bắc qua sông Dương Tử và sông Gia Lăng tại khu vực đô thị trung tâm.

Nhờ số lượng cầu lớn, Trùng Khánh thường được gọi là thủ phủ của những cây cầu.

Một trong những công trình tiêu biểu là Cầu Triều Thiên Môn, cây cầu vòm bắc qua sông Dương Tử với nhịp chính dài 552 m, thuộc nhóm những nhịp cầu vòm dài nhất thế giới. Tổng chiều dài của công trình đạt 1.741 m, với chi phí xây dựng khoảng 1,32 tỷ nhân dân tệ (tương đương hơn 5.000 tỷ đồng).

Một công trình khác là Cầu Bạch Cư Tự, cây cầu dây văng giàn thép kết hợp cả đường sắt và đường bộ. Công trình có chiều dài 1.384 m với nhịp chính dài 660 m. Tháp cầu cao 236 m, tương đương chiều cao của một tòa nhà khoảng 84 tầng.

Hệ thống giao thông và hạ tầng đô thị nhiều tầng

Đặc điểm địa hình đồi núi khiến Trùng Khánh phát triển hệ thống giao thông nhiều tầng đặc trưng. Một số nhà ga tàu điện được bố trí tại các tầng cao của tòa nhà nhằm tận dụng không gian đô thị. Có những nhà ga nằm giữa tầng 6 và tầng 8 của công trình, tạo nên kiến trúc độc đáo thu hút nhiều du khách.

Mạng lưới tàu điện đô thị của thành phố hiện có 12 tuyến với 312 nhà ga, tổng chiều dài khoảng 561 km. Hệ thống này phục vụ hơn 1 tỷ lượt hành khách mỗi năm.

Trùng Khánh cũng nổi tiếng với những nút giao thông quy mô lớn. Trong đó, nút giao Huangjuewan được xem là một trong những nút giao phức tạp nhất thế giới. Công trình hoàn thành năm 2017 sau nhiều năm xây dựng, gồm 15 đoạn đường dốc và 20 làn xe được phân chia theo 8 hướng khác nhau. Tổng chiều dài các tuyến đường trong nút giao này ước tính hơn 16,4 km.

Thành phố cũng sở hữu hệ thống hàng không phát triển với khoảng 6 sân bay, bao gồm 1 sân bay quốc tế, 4 sân bay nội địa và 1 sân bay quân sự.

Kiến trúc hiện đại và những công trình nổi bật

Trùng Khánh còn được biết đến với nhiều công trình kiến trúc mang phong cách hiện đại được ví như “đến từ tương lai, trong đó có tòa nhà ngang dài nhất thế giới. Một trong những dự án đáng chú ý là tổ hợp Raffles City Chongqing do kiến trúc sư Moshe Safdie thiết kế. Công trình gồm nhiều tòa nhà cao tầng được kết nối bằng cấu trúc ngang trên cao.

Kiến trúc sư kiêm nhiếp ảnh gia người New Zealand Boxi Xiong từng đến thăm Trùng Khánh vào tháng 1/2020, trước khi Trung Quốc đóng cửa biên giới. Ông cho biết thành phố gây ấn tượng mạnh bởi quy mô và cảnh quan đô thị: “Thành phố thực sự rất hoành tráng. Dưới góc nhìn của một kiến trúc sư, tôi đặc biệt ấn tượng với các tòa nhà chọc trời tại đây, nhất là khi thành phố lên đèn vào ban đêm”.

Ngoài ra, Trùng Khánh còn có nhiều công trình văn hóa hiện đại như hiệu sách Zhongshuge Chongqing với diện tích hơn 3.300m². Không gian bên trong được thiết kế nhiều tầng với các giá sách uốn cong, tạo nên cấu trúc giống mê cung.

Ẩm thực nổi tiếng với món lẩu cay

Ẩm thực Trùng Khánh gắn liền với văn hóa ẩm thực vùng Tứ Xuyên, trong đó nổi bật là món lẩu mala Tứ Xuyên. Theo CNN, thành phố có khoảng 30.000 nhà hàng lẩu phục vụ các món ăn được chế biến với ớt khô và hạt tiêu.

Năm 2019, một nhà hàng tại Trùng Khánh từng lập kỷ lục Guinness khi chế biến nồi lẩu lớn nhất thế giới. Theo hãng thông tấn Tân Hoa Xã, nồi lẩu này sử dụng khoảng 2 tấn gia vị, 200 kg hạt tiêu và 500 kg ớt.

Từ một trung tâm công nghiệp nằm ở thượng nguồn sông Trường Giang, Trùng Khánh ngày nay đã phát triển thành siêu đô thị với quy mô dân số lớn, hệ thống hạ tầng nhiều tầng cùng mạng lưới cầu và giao thông phức tạp. Những yếu tố này góp phần định hình diện mạo đô thị đặc trưng của thành phố miền núi lớn nhất Trung Quốc.