Một đề xuất gây tranh cãi gay gắt của Indonesia khi nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á muốn thu phí đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Malacca đang vấp phải sự cảnh báo mạnh mẽ từ các nghị sĩ nước này. Họ cho rằng điều đó có thể vi phạm luật pháp quốc tế, gây phản ứng ngoại giao và thậm chí châm ngòi cho làn sóng tẩy chay toàn cầu với “xứ sở vạn đảo”.

Nghị sĩ kỳ cựu Tubagus Hasanuddin cho biết việc áp phí tại Malacca - một trong những tuyến hàng hải tự nhiên nhộn nhịp nhất thế giới có thể tạo ra căng thẳng địa chính trị mới, đồng thời nhấn mạnh eo biển này từ lâu đã mở cửa cho hoạt động hàng hải quốc tế. Ông lưu ý rằng, không giống như các kênh đào Suez hay Panama - đều là những kênh đào nhân tạo và chịu sự điều chỉnh của các hiệp ước riêng - eo biển Malacca là tuyến đường tự nhiên, tuân theo luật hàng hải quốc tế.

“Điều này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của Indonesia mà còn có thể gây ra phản ứng tiêu cực từ cộng đồng quốc tế, bao gồm khả năng bị tẩy chay, vì nó có thể bị xem là hành động vi phạm luật pháp quốc tế”, ông Hasanuddin phát biểu tại thủ đô Jakarta hôm thứ Sáu (24/4).

Thành viên Ủy ban Hạ viện về quốc phòng và đối ngoại của Indonesia này đã viện dẫn Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), văn kiện đảm bảo quyền “quá cảnh không gây cản trở”. Điều 38 quy định tàu thuyền được quyền đi qua các eo biển mà không bị cản trở, trong khi Điều 44 cấm các quốc gia ven biển gây trở ngại hoặc trì hoãn việc lưu thông này.

Nghị sĩ Hasanuddin cho biết thêm UNCLOS cho phép tự do hàng hải, miễn là tàu thuyền không tham gia những hoạt động bất hợp pháp như các hoạt động kinh tế phi pháp, khảo sát hoặc nghiên cứu trái phép. Ông cảnh báo rằng việc Indonesia đánh thuế các tàu đi qua eo biển Malacca như cách Iran thu phí các phương tiện tại eo biển Hormuz liên quan đến xung đột với Mỹ - Israel có thể gây ra mâu thuẫn với các nguyên tắc này. “Chính phủ cần tính toán lại kế hoạch này một cách thận trọng, từ các yếu tố pháp lý, ngoại giao đến khả năng triển khai thực tế”, ông nói.

Những chỉ trích này xuất hiện sau phát biểu của Bộ trưởng Bộ Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa, người đưa ra ý tưởng này như một phần trong nỗ lực khai thác tốt hơn vị thế của quốc gia này trên tuyến hành lang thương mại và năng lượng toàn cầu, phù hợp với tham vọng của Tổng thống Prabowo Subianto trong việc nâng cao vai trò của đất nước trong thương mại quốc tế.

Video Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Indonesia Sugiono khẳng định nguyên tắc không thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Malacca - Nguồn clip: Báo Nhân Dân

Ông Purbaya cho biết bất kỳ khoản phí nào cũng cần sự phối hợp với các nước láng giềng, đồng thời lưu ý rằng Indonesia nắm giữ phần lớn eo biển Malacca. Vị Bộ trưởng Bộ Tài chính này còn đề cập đến các cuộc thảo luận xung quanh chủ đề eo biển Hormuz (nơi được ví là “yết hầu năng lượng của thế giới” khi trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí hóa lỏng (LNG) toàn cầu) như một ví dụ tham khảo khả thi.

Tuy nhiên, Ngoại trưởng Indonesia Sugiono sau đó đã làm rõ rằng Indonesia sẽ không áp dụng các loại phí như vậy do không phù hợp với UNCLOS.