Cơn sốt giá kỷ lục và thực trạng đứt lứa tại vườn

Thị trường sầu riêng những ngày giáp Tết 2026 ghi nhận một cơn sốt giá thực sự, tạo nên nhiều xáo trộn và thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Theo báo giá mới nhất ngày 1/2/2026, giá sầu riêng Thái Monthong tại khu vực miền Tây đã chính thức chạm ngưỡng cao nhất từ trước đến nay. Cụ thể, sầu riêng loại A, trọng lượng từ 1,8 đến 5,2 kg mỗi quả, đang được thương lái thu mua với mức giá dao động từ 140.000 đến 145.000 đồng/kg. Ngay cả sầu riêng loại B cũng neo ở mức rất cao, phổ biến trong khoảng 120.000 đến 125.000 đồng/kg.

So với giống sầu riêng Thái, sầu riêng Ri6 có phần “mềm” hơn về giá nhưng vẫn đứng ở mức cao so với mặt bằng nhiều năm. Hiện sầu riêng Ri6 loại A được giao dịch phổ biến từ 76.000 đến 78.000 đồng/kg. Anh Nguyễn Văn Dũng, nông dân trồng sầu riêng tại xã Hiệp Đức, tỉnh Đồng Tháp, cho biết mức giá 140.000 đồng/kg hiện nay chủ yếu áp dụng cho dòng Thái Monthong. Những con số này cho thấy thị trường đang hết sức sôi động, song đồng thời cũng tạo ra áp lực lớn về chi phí thu mua đối với các doanh nghiệp.

Trong bối cảnh giá liên tục leo thang, thương lái và các doanh nghiệp xuất khẩu buộc phải ráo riết tìm kiếm nguồn hàng. Anh Tiến, chủ một doanh nghiệp thu mua nông sản tại miền Tây, cho biết dù giá đã ở mức rất cao nhưng các đơn vị vẫn nỗ lực gom hàng để đáp ứng nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, theo anh Tiến, việc tìm đủ số lượng lớn vào thời điểm này là điều không hề dễ dàng. Những cuộc gọi liên tục hỏi thăm còn hàng hay không đã trở thành chuyện thường nhật trong giới buôn bán sầu riêng.

Dù giá đang ở đỉnh cao, nhưng tại các vùng được xem là “thủ phủ” sầu riêng miền Tây, không khí buôn bán lại có phần trầm lắng một cách khác thường. Nguyên nhân không nằm ở sức mua, mà xuất phát từ tình trạng đứt lứa diễn ra nghiêm trọng. Nhiều nhà vườn đã không còn trái trên cây đúng vào thời điểm giá đạt mức tốt nhất trong năm. Sự thiếu hụt nguồn cung cục bộ khiến cả người mua lẫn người bán đều rơi vào thế bị động.

Phân tích sâu hơn về hiện tượng khan hiếm này, ông Nguyễn Hoàng Cung, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Đại Thuận Thiên, nhận định sản lượng sầu riêng miền Tây đang ở mức rất thấp do đứt lứa kéo dài. Theo ông Cung, nguyên nhân bắt nguồn từ hệ lụy của năm trước, khi lượng hàng nghịch mùa dồn ứ khiến giá thuận vụ và nghịch vụ không còn chênh lệch rõ ràng. Thậm chí, có thời điểm sầu riêng nghịch vụ rẻ hơn chính vụ, làm nông dân e ngại, không mặn mà xử lý vụ nghịch sớm, dẫn đến thiếu hụt nguồn cung như hiện nay.

Về phía người sản xuất, anh Nguyễn văn Dũng tại xã Hiệp Đức, tỉnh Đồng Tháp chia sẻ rằng vụ nghịch sầu riêng thường rơi vào khoảng từ tháng 10 đến tháng Chạp âm lịch. Đến cuối tháng Chạp, sầu riêng bắt đầu chuyển sang giai đoạn hơi thuận và phải chờ đến tháng 2 hoặc tháng 3 năm sau mới bước vào vụ thuận chính thức. Tình trạng trống hàng ngay sát Tết khiến nhiều nông dân không khỏi tiếc nuối khi bỏ lỡ cơ hội gia tăng thu nhập. Dù vậy, anh Dũng cho biết gia đình vẫn còn lại một ít sầu riêng để bán, có thêm khoản chi tiêu cho dịp Tết.

Nâng cao chất lượng để giữ vững thị phần quốc tế

Song song với những biến động trong nước, thông tin từ Hải quan Trung Quốc mang lại tín hiệu tích cực khi sầu riêng Việt Nam đã vươn lên chiếm vị trí dẫn đầu về thị phần tại thị trường này trong năm qua. Với hơn 50% thị phần, tương đương khoảng 940.000 tấn, Việt Nam lần đầu tiên vượt Thái Lan về tổng lượng xuất khẩu sầu riêng tươi sang thị trường tỷ dân. Đây được xem là bước tiến lớn, phản ánh nỗ lực đồng bộ của cả ngành trong suốt thời gian dài.

Tính chung cả năm, Trung Quốc đã nhập khẩu hơn 1,8 triệu tấn sầu riêng từ 5 quốc gia và Việt Nam vươn lên dẫn đầu một cách thuyết phục. Các chuyên gia kinh tế nông nghiệp nhận định, để giữ vững thị phần và duy trì đà tăng trưởng, yếu tố then chốt nằm ở chất lượng ổn định và nguồn gốc minh bạch. Việc Trung Quốc phê duyệt thêm nhiều mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói cho Việt Nam đã tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt, giúp sầu riêng Việt nâng cao giá trị trên thị trường quốc tế.

Theo hướng dẫn của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, các địa phương và doanh nghiệp cần chủ động tận dụng cơ hội, đồng thời tuân thủ nghiêm các quy định về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm nhằm hướng tới mục tiêu xuất khẩu bền vững. Trong bối cảnh thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu đặt ra cho ngành sầu riêng không còn là mở rộng diện tích, mà là tổ chức sản xuất ra sao để đúng kỹ thuật và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc.

Gắn bó với cây sầu riêng hơn 10 năm, ông Nguyễn Văn Hiền tại xã Trường Long, thành phố Cần Thơ từng nhiều lần lo lắng vì giá cả bấp bênh. Tuy nhiên, từ khi tham gia chuỗi liên kết với doanh nghiệp, ông Hiền cho biết đã yên tâm hơn về đầu ra. Không chỉ có thu nhập ổn định, nhà vườn còn thường xuyên được tham gia tập huấn, cập nhật kỹ thuật mới. Theo ông Hiền, các doanh nghiệp đã cử cán bộ kỹ thuật xuống tận vườn hướng dẫn, giúp nông dân đáp ứng tốt yêu cầu xuất khẩu.

Ở góc độ quản lý, ông Trần Quốc Toản, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), nhấn mạnh việc cần triển khai quyết liệt cấp mã số vùng trồng, bảo đảm phù hợp với thực tế sản xuất. Đối với các cơ sở sản xuất và đóng gói, việc đáp ứng đầy đủ điều kiện và tiêu chuẩn là yêu cầu bắt buộc để được cấp mã chính thức. Theo ông Trần Quốc Toản, chỉ khi hội tụ đầy đủ các yếu tố pháp lý và kỹ thuật, ngành sầu riêng mới có nền tảng vững chắc để tiến sâu vào các thị trường mục tiêu.

Nhìn lại năm 2025, xuất khẩu sầu riêng mang về kim ngạch 3,86 tỷ USD, tăng hơn 20% so với năm trước, chiếm trên 45% tổng giá trị xuất khẩu rau quả cả nước. Bước sang năm 2026 và những năm tiếp theo, ngành sầu riêng được kỳ vọng bước vào giai đoạn bản lề, chuyển từ tăng trưởng về lượng sang phát triển về chất. Việc triển khai Kế hoạch truy xuất nguồn gốc nông lâm thủy sản giai đoạn 2026–2030 đối với sầu riêng được xem là nền tảng quan trọng, giúp ngành hàng tỷ đô khẳng định vị thế và phát triển bền vững trên thị trường quốc tế.