 |
| Thứ quả cọ dại rụng chân đồi thành món cọ muối dưa đặc sản. |
Cây cọ có mặt hầu hết tại các địa phương trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, tập trung nhiều ở các huyện Thanh Ba, Cẩm Khê, Hạ Hòa,… Cùng với các lợi ích về mặt kinh tế từ lá, thân, quả cọ có thể chế biến ra nhiều món ăn đặc sản dân dã, mộc mạc. Một trong số đó chính là cọ muối dưa.
Cây cọ cho quả ngon phải là cây lâu năm, thân cây cao, có nhiều lá. Do đó, khi thu hoạch người dân phải dùng một cây sào dài để đập cho quả cọ rơi xuống đất.
 |
 |
 |
| Khi thu hoạch cọ người dân phải dùng một cây sào dài để đập cho quả cọ rơi xuống đất. Cây cọ càng lâu năm thì quả càng cọ càng chất lượng. |
|
|
Người dân sử dụng “tay cọ” chà sát vào quả để làm sạch vỏ quả cọ. Rửa sạch, để ráo nước và bổ quả cọ làm hai phần. Sau đó cho các gia vị như: Muối, đường,… vào trộn đều, để khoảng 3-4 tiếng cho cọ mềm là ăn được (khoảng 3-4 tiếng). Dưa cọ có vị mặn của muối, vị ngậy béo bùi của cọ, thường ăn cùng cơm trắng rất ngon.
 |
| Quả cọ chín màu tím ruột vàng rất hấp dẫn. |
 |
| Chuẩn bị đưa quả cọ vào sơ chế. |
Món cọ muối dưa xuất phát từ nhu cầu muốn cất quả cọ được lâu, giờ thành món đặc sản. Ở nhiều địa phương miền Trung cũng có những cách muối dưa cọ rất độc đáo. Cọ muối dưa được đưa vào những thẩu, vại, chum sành hoặc thả chung vào vại cà, vại nhút.
Khi muối, quả cọ để nguyên cả vỏ sẽ bảo quản được lâu. Cách thức muối cọ khá đơn giản. Nấu nước sôi để nguội rót vào vại sành, thêm một ít muối, đảm bảo nước có độ mặn vừa phải, sau đó đổ quả cọ vào. Yêu cầu nước muối phải ngập quả cọ, để cọ khỏi bị hư.
 |
| Quả cọ được chà bằng tay để cho sạch vỏ. |
 |
| Quả cọ được rửa sạch. |
 |
| Cọ được tách bỏ hạt. |
 |
| Cọ để ráo nước chuẩn bị muối dưa. |
Khoảng 15 ngày sau, khi quả cọ mềm là có thể lấy ra thưởng thức. Hồi xưa về những vùng miền Tây Nghệ An vào mùa cọ chín, nhà nào cũng dự trữ 1 – 2 vại cọ muối để làm thực phẩm. Cọ muối bóc ra vàng ươm, bắt mắt, có thể cất ăn dần suốt nhiều tháng mùa Đông.
 |
| Rắc muối đường... để làm món cọ muối dưa. |
Cọ om cũng như trám om, có vị béo ngậy, mùi thơm đặc trưng. Những ngày mưa rét, khó kiếm thức ăn, cọ om, cọ muối là món ăn hấp dẫn. Tuy nhiên, cọ là món ăn của những người khỏe mạnh, không tốt cho người già, người bị hen suyễn và những người bị bệnh về đường tiêu hóa.
Dưa cọ có vị mặn của muối, vị ngậy béo bùi của cọ, thường ăn cùng với cơm hoặc ăn chơi đều rất ngon. Ngoài ra, cọ còn có thể dùng để kho cá giống như quả trám.
 |
| Món đặc sản cọ muối dưa có vị béo ngậy, mùi thơm đặc trưng. |
Từ loại quả dại rụng sườn đồi, quả cọ đã trở thành những món ăn mang đậm hương vị quê hương. Cọ muối dưa không chỉ là món ăn đặc sản, nó còn ẩn chứa nét văn hóa, cốt cách của người dân Việt biết nâng niu những sản vật quê hương, thể hiện phẩm chất lo xa, ăn bữa nay còn lo bữa mai để cuộc sống không khi nào túng thiếu./.
