Theo Sina, trước kỳ nghỉ lễ Quốc tế Lao động 1/5/2026, Zhang Haibin - Phó Kỹ sư trưởng Viện Nghiên cứu 708 thuộc Tổng Công ty Công nghiệp Đóng tàu Trung Quốc, nhà thiết kế chính của tàu khoan dầu ngoài khơi đầu tiên của Trung Quốc - Mengxiang đã được trao tặng Huân chương Lao động Quốc gia. Trong khi đó, nhóm nghiên cứu và phát triển được trao tặng Giải thưởng Người tiên phong lao động quốc gia.

Mengxiang được xem là niềm tự hào của người Trung Quốc. Con tàu này có tổng trọng tải 33.000 tấn, chiều dài 179,8m, chiều rộng 32,8m, tầm hoạt động 15.000 hải lý và thủy thủ đoàn 180 người. Nó có khả năng hoạt động ở các vùng biển trên toàn thế giới và có thể đạt độ sâu khoan tối đa 11.000m.

Con tàu này được đội ngũ Trung Quốc tự phát triển, thiết kế và chế tạo, đây hiện là tàu khoan đại dương tiên tiến nhất thế giới. Mengxiang được trang bị công nghệ cực kỳ cao và được ca ngợi là "tàu sân bay" của khoa học và công nghệ hàng hải. Trước khi con tàu này xuất hiện, chỉ có hai tàu khoan đại dương hoạt động trên thế giới đó là "Resolution" của Mỹ và "Chikyu" của Nhật Bản. Vào thời điểm đó, các nhà khoa học Trung Quốc dựa vào việc thuê "Resolution" của Mỹ để thực hiện các hoạt động khoan thăm dò đại dương của họ.

Các nhà khoa học cam kết thực hiện khoan đại dương vì đây là "chìa khóa" để mở "cánh cửa vào Trái đất" - "tầng Moho". Ranh giới Moho là ranh giới giữa lớp vỏ và lớp phủ của Trái đất. Việc khoan xuyên qua ranh giới Moho rất quan trọng để nghiên cứu các quá trình địa chất quan trọng như động đất và hoạt động núi lửa. 

Zhang Haibin giải thích rằng lớp vỏ Trái đất có độ dày trung bình khoảng 17km, nhưng sự phân bố của nó không đồng đều trên đất liền và trên biển. Nó có thể đạt tới 33km trên đất liền nhưng chỉ khoảng 6km ở biển. Giếng khoan siêu sâu Kola chỉ khoan đến một phần ba lớp vỏ lục địa, vẫn còn một khoảng cách đáng kể so với ranh giới Moho. Việc khoan đến cùng độ sâu đó ở biển sẽ giúp việc tiếp cận ranh giới Moho dễ dàng hơn nhiều.

Đầu năm 2014, trước khi Trung Quốc khởi động chuyến thám hiểm khoan khoa học hải dương học lần thứ hai, Zhang Haibin đã lên tàu "Resolution". Ngoài việc phải trả những khoản phí cắt cổ và đối mặt với hạn ngạch lên tàu hạn chế, Trung Quốc còn không thể mang các mẫu lõi đá khoan về nước. Các thí nghiệm khoa học chỉ có thể được tiến hành trên tàu. Tình trạng phụ thuộc vào người khác này đã hun đúc nên ước mơ của Zhang Haibin về việc phát triển tàu khoan đại dương của riêng Trung Quốc.

Vào thời điểm đó, Zhang Haibin đã có kinh nghiệm trong nghiên cứu và thiết kế thiết bị khai thác dầu khí ngoài khơi, chẳng hạn như giàn khoan nước sâu thế hệ thứ sáu đầu tiên của Trung Quốc. Tuy nhiên, ông vẫn cảm thấy áp lực rất lớn khi đối mặt với con tàu khoan đại dương mà cộng đồng khoa học Trung Quốc đã mong chờ từ lâu.

Theo vị Phó Kỹ sư trưởng, Mengxiang khác với các giàn khoan dầu khí thông thường. Ngoài khả năng thăm dò dầu khí trên biển, nó còn có các chức năng thăm dò và sản xuất thử nghiệm khí hydrat tự nhiên, khoan và lấy mẫu lõi khoa học dưới đáy đại dương và thực hiện các thí nghiệm trên tàu. 

Để đạt được độ sâu khoan 11.000m, tàu phải mang theo hơn 1.100 ống khoan, mỗi ống dài hơn 9m. Đồng thời, nó cần phải sở hữu nhiều chức năng vận hành và khả năng hoạt động được nâng cao. 

Hơn nữa, khoan khoa học dưới đáy đại dương là một hoạt động nghiên cứu khoa học vì lợi ích công cộng, để kiểm soát chi phí vận hành, kích thước của tàu phải càng nhỏ càng tốt, với tổng trọng tải giới hạn ở mức 33.000 tấn. Ngoài ra, để giảm tần suất tiếp tế, khả năng hoạt động liên tục của nó phải đạt 120 ngày, và tải trọng thay đổi phải vượt quá 15.000 tấn. 

Từ khi dự án được khởi xướng vào năm 2015, trải qua các giai đoạn nghiên cứu, thiết kế sơ bộ, thiết kế chi tiết, xây dựng và thử nghiệm trên biển, cho đến khi hoàn thành và bàn giao vào năm 2024, tàu Mengxiang đã thành công vượt qua những yêu cầu tưởng chừng như khó khăn nhất, trở thành tàu khoan đại dương tiên tiến nhất thế giới. Nó được kỳ vọng sẽ giúp các nhà khoa học hiện thực hóa giấc mơ khoa học "khoan xuyên qua lớp vỏ Trái đất và tiến sâu vào lòng đất".

Hiện, tàu đã hoàn thành việc thử nghiệm hệ thống khoan và khai thác. Thời gian tới, Mengxiang sẽ tiến hành các nhiệm vụ theo kế hoạch bao gồm thăm dò tài nguyên, sản xuất thử nghiệm.