Với hàng loạt ca khúc đi cùng năm tháng như “Ca dao em và tôi”, “Em chọn lối này”, “Huế thương”… nhạc sĩ An Thuyên là một trong những gương mặt tiêu biểu của nền âm nhạc Việt Nam đương đại. Không chỉ thành công trong sáng tác, ông còn là người có nhiều đóng góp trong công tác tìm kiếm, đào tạo nhân tài cho nghệ thuật nước nhà.

Sinh thời, nhạc sĩ An Thuyên nguyên là Hiệu trưởng Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, Uỷ viên Ban Chấp hành, Trưởng ban Kiểm tra Hội Nhạc sĩ Việt Nam khoá 5.

Nhạc sĩ An Thuyên sinh ngày 15/8/1949 tại Nghệ An, trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật. Từ nhỏ, ông đã bộc lộ năng khiếu âm nhạc, biết thổi sáo, kéo nhị từ năm 11 tuổi và tham gia biểu diễn cùng gia đình. Sau khi tốt nghiệp Trường Văn hóa Nghệ thuật Nghệ An, ông về công tác tại Phòng Văn nghệ của Ty Văn hóa Nghệ An.

Những năm tháng đi thực tế, tìm hiểu đời sống và văn hóa tại các làng quê đã giúp nhạc sĩ tích lũy nguồn chất liệu phong phú phục vụ cho việc sáng tác. Âm nhạc của ông có sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, tạo nên những giai điệu gần gũi, giàu sức sống. Năm 1972, nhạc sĩ An Thuyên sáng tác “Em chọn lối này" và được phổ biến rộng rãi, đặc biệt ghi dấu ấn qua phần thể hiện của ca sĩ Thanh Hoa.

Trong suốt sự nghiệp của mình, nhạc sĩ An Thuyên để lại nhiều tác phẩm nổi bật như Em chọn lối này, Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác, Hành quân lên Tây Bắc, Khi xe tăng qua miền quan họ, Thơ tình của núi, Chín bậc tình yêu, Huế thương, Neo đậu bến quê, Mẹ Việt Nam anh hùng, Ca dao em và tôi, Neo đậu bến quê... Đáng chú ý, ca khúc “Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác” được ông sáng tác chỉ trong một đêm, đến nay ca khúc này vẫn luôn nằm trong danh sách những bài hát hay nhất về Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Bên cạnh đó, nhạc sĩ An Thuyên còn sáng tác nhạc kịch như “Trương Chi”, “Đôi đũa kim giao”, “Biển tình cay đắng”. Đặc biệt, ông cũng sáng tác khí nhạc như Concerto cho flute và dàn nhạc giao hưởng.

Ngoài sáng tác, nhạc sĩ An Thuyên còn có đóng góp quan trọng trong lĩnh vực đào tạo nghệ thuật. Trên cương vị Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, ông đã cùng các đồng sự xây dựng, phát triển nhà trường trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, thiếu thốn về cơ sở vật chất và nhân lực.

Từ nền tảng ban đầu với chỉ 7 giảng viên và 14 học viên, cơ sở vật chất thô sơ, ông đã trực tiếp mời gọi giảng viên giỏi, tìm kiếm và đào tạo nhiều tài năng nghệ thuật trên cả nước, đặc biệt là từ các vùng sâu, vùng xa. Với phương châm đào tạo gắn liền thực tiễn, nhà trường đã trở thành cái nôi của nhiều nghệ sĩ tên tuổi như Hồ Quỳnh Hương, Phạm Phương Thảo, Văn Mai Hương… góp phần quan trọng vào đời sống văn hóa nghệ thuật.

Trong sự nghiệp, nhạc sĩ An Thuyên đã nhận được nhiều giải thưởng lớn như của giải thưởng của Bộ Quốc phòng cho các ca khúc Hành quân lên Tây Bắc (1984) và Thơ tình của núi (1994); Giải Nhất của Bộ Văn hóa - Thông tin và Hội Nhạc sĩ Việt Nam cho Khi xe tăng qua miền quan họ (1985) và Mẹ Việt Nam anh hùng (1995); Giải Nhì Hội Nhạc sĩ Việt Nam cho Chín bậc tình yêu (1992). Năm 2007, ông được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật. Ngày 2/1/2008, ông trở thành nhạc sĩ đầu tiên ở Việt Nam được phong quân hàm Thiếu tướng.

Đáng chú ý, nhạc sĩ An Thuyên từng được đề xuất đặc cách phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân dù chưa qua danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú, nhưng ông đã chủ động xin rút hồ sơ, từ chối nhận vinh danh.

Về đời tư, nhạc sĩ An Thuyên có 2 người con. Con trai của ông là nhạc sĩ An Hiếu. Giống như cha của mình, nam nhạc sĩ đi du học rồi về Việt Nam đảm nhận vai trò giảng viên tại trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội. Anh từng ghi dấu ấn với nhiều ca khúc về đề tài người lính như Tết của Lính, Phiên gác đêm, Thư nhà... Con gái của cố nhạc sĩ là Bông Mai, cô từng là ca sĩ, cựu thành viên nhóm nhạc Con gái nổi tiếng một thời. Hiện tại, cô đang đảm nhận vai trò nhà báo, đạo diễn. 

Nhạc sĩ An Thuyên qua đời ngày 3/7/2015, hưởng thọ 66 tuổi, để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong giới nghệ thuật và công chúng. Những tác phẩm và đóng góp của ông đến nay vẫn tiếp tục lan tỏa, khẳng định giá trị bền vững của một người nghệ sĩ trọn đời cống hiến cho âm nhạc và giáo dục nghệ thuật Việt Nam.