Xa xa, những dải mây trắng và khói đá chùng chình, quấn quýt núi rừng. Nơi đây quanh năm bao phủ sương mù, mưa rừng, được thiên nhiên ưu ái tặng cho đất đỏ bazan. Có dịp về Khe Sanh vào những ngày này, mới thấy hết sự đổi thay nơi đây, bị choáng ngợp bởi màu xanh bạt ngàn của những vườn café. Đúng là “trăm nghe không bằng một thấy”, hãy thử đến đây một lần, bạn sẽ cảm nhận được vẻ đẹp của loài cây này. Dọc theo những con đường trải bê tông là vườn café xanh mướt, hương vị Café Khe Sanh từ các cơ sở kinh doanh đang bốc tỏa.

Lịch sử cây café ở Khe Sanh có hơn 100 năm trước, khi đó ông Poilane người Pháp thấy mảnh đất này có nhiều lợi thế lớn để trồng café. Và từ đó, nhiều đồn điền café của người Pháp sớm mọc lên giữa trùng điệp núi đồi, hương vị café Khe Sanh cũng nổi danh từ đó. Trải qua bao cuộc dâu bể nhưng cây café vẫn luôn nồng nàn với hương đất Khe Sanh - Quảng Trị.

Xã Khe Sanh, tỉnh Quảng Trị là một trong những vùng trọng điểm trồng Café Arabica của Việt Nam, với diện tích khoảng 5.000ha. Địa phương này nổi tiếng trong và ngoài tỉnh với thương hiệu Café Arabica Khe Sanh. Tọa lạc trên vùng đất đỏ bazan màu mỡ của vùng núi Quảng Trị, Hợp tác xã (HTX) Nông sản Khe Sanh, do bà Nguyễn Thị Hằng làm Giám đốc ở thôn Trằm, xã Khe Sanh, tỉnh Quảng Trị đã tận dụng lợi thế của mình để sản xuất các sản phẩm đặc trưng của địa phương trên công nghệ tiên tiến và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Các sản phẩm của HTX bao gồm: Khe Sanh Coffee, măng khô Khe Sanh, tinh bột nghệ….

Tạo dựng thương hiệu Café Khe Sanh

Bà Nguyễn Thị Hằng, Giám đốc HTX Nông sản Khe Sanh vui mừng cho biết, không những đạt chứng nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh mà tại Cuộc thi Café đặc sản Việt Nam 2022, 2 mẫu Café Arabica chế biến Natural và chế biến Honey của HTX đã đạt điểm số lần lượt là 82,73 và 82,61, đạt tiêu chuẩn Café đặc sản. Sản phẩm Café Arabica Khe Sanh xuất sắc đạt giải Nhất tại Cuộc thi Café đặc sản Việt Nam năm 2021 do Hiệp hội Café Buôn Ma Thuột tổ chức. Năm 2022, hai dòng sản phẩm "Khe Sanh Coffee, 100% café bột Arabica" và "Khe Sanh Coffee dạng hạt rang" đạt chứng nhận OCOP 4 sao. Ba năm liên tiếp (2021 - 2023), sản phẩm Café Khe Sanh được công nhận đạt chuẩn café chất lượng cao do Hiệp hội Café Việt Nam chứng nhận. Năm 2024, Liên minh HTX Việt Nam chứng nhận sản phẩm Café Khe Sanh là Sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp quốc gia.

Đặc biệt đầu năm 2025, HTX Nông sản Khe Sanh đón nhận tin vui khi sản phẩm Khe Sanh Coffee (100% bột Arabica) đạt OCOP cấp Quốc gia tại Quyết định số 377/QĐ-BNN-VPĐP ngày 17/01/2025 của Bộ Nông nghiệp – PTNT ban hành về việc Phê duyệt kết quả đánh giá, phân hạng sản phẩm Chương trình mỗi xã một sản phẩm cấp Quốc gia năm 2024 (Đợt 3). Như vậy, đến thời điểm này, HTX Nông sản Khe Sanh có 03 sản phẩm OCOP gồm: sản phẩm Trà Café đạt OCOP 3 sao, sản phẩm Khe sanh Coffee (dạng hạt rang) đạt OCOP 4 sao, sản phẩm Khe Sanh Coffee (100% bột Arabica) phẩm đạt OCOP 5 sao - là sản phẩm đầu tiên của HTX tỉnh Quảng Trị đạt chứng nhận OCOP cấp Quốc gia.

Chia sẻ về hành trình xây dựng thương hiệu Café Khe Sanh, Giám đốc Nguyễn Thị Hằng cho biết, xuất phát từ khát khao đưa những sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của vùng đất Khe Sanh vươn xa, năm 2018, bà đã mạnh dạn cùng các cộng sự thành lập HTX Nông sản Khe Sanh. Đây được xem là HTX kiểu mới và là mô hình HTX tạo việc làm phổ biến hiện nay. HTX Nông sản Khe Sanh có nhiệm vụ thiết lập, liên kết các nhóm sản xuất thực hiện quy trình thực hành sản xuất tốt, tập trung vào các sản phẩm chính là café mang thương hiệu Khe Sanh, tinh bột nghệ và các sản phẩm dược liệu đặc trưng khác của miền núi; thu mua, tiêu thụ sản phẩm của các nhóm sản xuất trên địa bàn xã Khe Sanh. Hiện HTX đã có 30 thành viên chính thức và hơn 100 hộ liên kết sản xuất, phần lớn là đồng bào dân tộc thiểu số Bru-Vân Kiều.

Điều đặc biệt, Giám đốc Nguyễn Thị Hằng lựa chọn hướng phát triển bền vững, canh tác theo hướng hữu cơ đưa đồng bào Bru-Vân Kiều vào chuỗi sản xuất, đào tạo bài bản. HTX Nông sản Khe Sanh thu mua café với giá ổn định, cao hơn so với giá bán thị trường với điều kiện phải canh tác, thu hoạch theo các tiêu chí sạch do HTX đưa ra, nghĩa là không lạm dụng hóa chất mà sản xuất sạch để tạo nên thương hiệu riêng cho sản phẩm Café Khe Sanh. Tâm huyết của bà Hằng không chỉ dừng ở việc tạo ra những sản phẩm café sạch mà còn hướng đến việc nâng cao thu nhập, cải thiện sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số. Hiện bà Hằng cùng các cộng sự đã xây dựng được chuỗi café sạch trên diện tích hơn 300 ha, vận hành 3 nhà xưởng hiện đại và mỗi năm thu mua từ 3.000 đến 3.500 tấn café quả tươi. Mỗi năm, cung cấp ra thị trường 18 tấn thành phẩm.

Không chỉ dừng lại ở phát triển vùng nguyên liệu, Giám đốc Nguyễn Thị Hằng là người khởi xướng việc tận dụng phụ phẩm từ café để sản xuất phân bón vi sinh. Năm 2022, bà quyết định đầu tư nhà máy sản xuất phân bón vi sinh từ vỏ café với kinh phí trên 2 tỉ đồng. Sáng kiến này không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào, phục hồi đất bạc màu mà còn giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường tại địa phương.

Khát vọng vươn tầm thế giới

Hơn 7 năm thành lập, nhờ được chú trọng đầu tư từ quy trình sản xuất đến khâu chế biến, sản phẩm café của HTX Nông sản Khe Sanh dần khẳng định vị thế trên bản đồ café Việt Nam. Gắn liền với sự thành công của HTX, Giám đốc Nguyễn Thị Hằng đã nhận được nhiều Bằng khen của Trung ương và các cấp. Năm 2021, HTX và Giám đốc Nguyễn Thị Hằng vinh dự nhận Bằng khen của Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị về đổi mới, phát triển kinh tế tập thể. Năm 2023, bà Hằng và HTX Nông sản Khe Sanh được Trung ương Hội Nông dân Việt Nam vinh danh là 1 trong 63 HTX tiêu biểu toàn quốc.

Bên cạnh tạo dựng thương hiệu, Giám đốc Nguyễn Thị Hằng còn khát khao đưa Café Khe Sanh vươn tầm thế giới. Minh chứng chính bà là người tiên phong hoàn thiện hồ sơ pháp lý, đưa sản phẩm Café Khe Sanh được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ nhãn hiệu tập thể "Khe Sanh". Ngoài ra, Giám đốc Nguyễn Thị Hằng đã trực tiếp đàm phán, kết nối thành công để Café Khe Sanh xuất khẩu sang Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp,... mở ra cơ hội vươn ra thị trường quốc tế.

Trong nhịp sống hối hả bon chen của cuộc sống mưu sinh khiến con người sống gấp gáp hơn, sống nhanh, sống vội thì ngược lại từng giọt Café Khe Sanh chậm rãi rơi xuống ly, từng giọt, từng giọt đậm đặc như thầm nhủ mọi người sống chậm lại một chút. Đưa tay nâng ly Café Khe Sanh nóng hổi tỏa mùi thơm sực nức, nhấp từng ngụm nhỏ café thơm lừng, cảm nhận cái mùi vị đăng đắng, ngọt ngọt trên đầu lưỡi, ngấm đến tế bào cảm xúc, sảng khoái đến tỉnh người, thật tuyệt vời làm sao và cảm thấy thư thái nhẹ nhõm trong lòng. Mùi thơm của Café Khe Sanh làm say đắm lòng người như một điều gì đó rất khó nói. Café Khe Sanh vẫn có một dấu ấn rất riêng biệt mà ít nơi nào có được. 

Với một khát vọng lớn, Giám đốc Nguyễn Thị Hằng đã tạo cho mình một lối đi riêng khác biệt. Các sản phẩm café của HTX Nông sản Khe Sanh đã khẳng định chất lượng sản phẩm, tinh thần sáng tạo không ngừng và định hình thương hiệu. Thương hiệu Café Khe Sanh góp phần đưa Việt Nam trở thành điểm đến của café thế giới, nâng tầm giá trị và khẳng định vị thế café Việt Nam trên thị trường quốc tế. Không dừng lại ở đó, HTX Nông sản Khe Sanh và Giám đốc Nguyễn Thị Hằng luôn sáng tạo nên những sản phẩm café tuyệt hảo chứa đựng hương vị và văn hóa uống café của người Việt. Có thể nói rằng sản phẩm café của HTX Nông sản Khe sanh đã nâng tâm café Quảng Trị trên thị trường trong nước và thế giới.