Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 217/2026/NĐ-CP ngày 19/6/2026 quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng. Một trong những nội dung đáng chú ý của nghị định là quy định cụ thể hơn về điều kiện cấp giấy phép xây dựng, góp phần tăng cường quản lý trật tự xây dựng và nâng cao hiệu quả phân cấp cho địa phương.

Theo nghị định, việc cấp giấy phép xây dựng phải tuân thủ các điều kiện quy định tại khoản 1 Điều 44 của Luật Xây dựng năm 2025. Trong đó, công trình phải phù hợp với mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai và được xác định trên cơ sở các giấy tờ hợp pháp về đất đai.

Đối với thiết kế xây dựng, hồ sơ đề nghị cấp giấy phép phải phù hợp với quy hoạch tương ứng của từng loại công trình. Nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân phải đáp ứng các quy hoạch theo quy định của pháp luật, trong khi công trình phục vụ trực tiếp sản xuất nông nghiệp phải phù hợp với quy định do UBND cấp tỉnh ban hành.

Nghị định cũng yêu cầu công trình phải bảo đảm an toàn về kết cấu chịu lực, an toàn cho các công trình lân cận, đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy và bảo vệ các công trình hạ tầng kỹ thuật, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh cũng như các công trình liên quan đến quốc phòng, an ninh. Đối với các công trình có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp hoặc ảnh hưởng lớn đến an toàn cộng đồng, việc thẩm tra thiết kế xây dựng là yêu cầu bắt buộc.

Nghị định quy định rõ điều kiện cấp giấy phép xây dựng đối với hoạt động sửa chữa, cải tạo hoặc di dời công trình. Trong đó, phương án di dời phải bảo đảm an toàn lao động, an toàn cho công trình và các công trình lân cận, đồng thời đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường và hạ tầng kỹ thuật.

Đối với giấy phép xây dựng có thời hạn, công trình chỉ được cấp phép khi nằm trong khu vực đã có quy hoạch được phê duyệt nhưng chưa triển khai và chưa có quyết định thu hồi đất của cơ quan có thẩm quyền. Chủ đầu tư phải cam kết tự phá dỡ công trình khi hết thời hạn tồn tại ghi trong giấy phép hoặc khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất theo quy hoạch.

Nghị định cũng quy định, nếu sau hai năm kể từ khi kế hoạch sử dụng đất cấp xã được phê duyệt mà chưa có quyết định thu hồi đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất, người sử dụng đất vẫn có quyền đề nghị cấp giấy phép xây dựng có thời hạn theo quy định.

Một điểm mới đáng chú ý của Nghị định 217/2026/NĐ-CP là việc phân định cụ thể thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng giữa các cấp. Theo đó, UBND cấp xã được giao thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng đối với công trình cấp III, cấp IV và nhà ở riêng lẻ của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn quản lý, ngoại trừ các công trình trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu kinh tế.

Ban quản lý các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu kinh tế thực hiện cấp phép đối với các công trình thuộc phạm vi quản lý. Đối với các công trình còn lại, Sở Xây dựng là cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng.

Nghị định quy định giấy phép xây dựng sẽ bị thu hồi nếu được cấp không đúng quy định của pháp luật hoặc chủ đầu tư không khắc phục hành vi xây dựng sai phép theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND cấp tỉnh có quyền trực tiếp quyết định thu hồi giấy phép xây dựng trong trường hợp cơ quan cấp phép không thực hiện việc thu hồi giấy phép đã cấp sai quy định.

Việc ban hành Nghị định số 217/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý chặt chẽ hơn trong công tác quản lý hoạt động xây dựng, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương.

Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.