Hãng thông tấn Reuters cho hay đà tăng giá nhiên liệu hóa thạch do chiến sự ở Iran đang gây áp lực lớn lên các nhà cung cấp sợi tổng hợp polyester cũng như những nhà sản xuất may mặc tại Ấn Độ và Bangladesh, đe dọa làm tăng chi phí đối với nhiều nhà bán lẻ thời trang nhanh nổi tiếng như Zara và H&M.

Filatex, một trong những nhà sản xuất sợi polyester lớn nhất Ấn Độ, đang phải trả chi phí cao hơn gần 30% cho các nguyên liệu đầu vào có nguồn gốc từ dầu mỏ – axit terephthalic tinh khiết (PTA) và monoethylene glycol (MEG) – do các nhà cung cấp Trung Quốc tăng giá và nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn, ông Madhu Sudhan Bhageria, Giám đốc điều hành của doanh nghiệp này chia sẻ với Reuters.

Tác động tiêu cực đang lan rộng khắp chuỗi cung ứng ngành may mặc - vốn do châu Á chi phối. Avichal Arya, Giám đốc điều hành (CEO) của Bindal Silk Mills – công ty cung cấp vải polyester nhuộm và in cho các nhà bán lẻ như H&M, Inditex (chủ sở hữu của Zara), Target, Walmart và IKEA – cho biết cuộc khủng hoảng năng lượng đã đẩy chi phí hóa chất và thuốc nhuộm tăng “một cách đáng kể”.

Không chỉ dừng lại ở đó, ông Arya cho biết tình trạng thiếu khí đốt sinh hoạt do chiến tranh đã khiến nhiều lao động nhập cư rời khỏi thành phố cảng Surat – trung tâm dệt may ở bang Gujarat, miền Tây Ấn Độ. “Hiện nay, chúng tôi thực sự không thể đáp ứng các đơn hàng toàn cầu một cách hiệu quả như trước”, ông nói.

Được sản xuất từ các dẫn xuất dầu mỏ, polyester nắm ưu thế trong ngành dệt may khi chiếm tới 59% sản lượng sợi toàn cầu và được sử dụng trong mọi sản phẩm may mặc, từ quần chạy bộ đến váy áo. 

Chi phí thời trang nhanh có thể tăng “chóng mặt”

Áp lực cuối cùng có thể lan xuống các nhà bán lẻ phụ thuộc vào chuỗi cung ứng sợi polyester tại châu Á, dù hiện tại họ phần nào được được bảo vệ khỏi những thiệt hại tức thời nhờ chiến lược mua hàng trước.

Nhà bán lẻ Anh Primark cho biết lượng hàng tồn kho xuân/hè và phần lớn hàng thu/đông sẽ không bị ảnh hưởng. “Nếu hôm nay chúng tôi phải mua nguyên liệu liên quan đến năng lượng, chúng tôi sẽ đối mặt với lạm phát đáng kể, chỉ là hiện tại chúng tôi chưa phải mua”, ông George Weston, CEO công ty mẹ Associated British Foods nói với hãng tin Reuters.

“Có thể khi chúng tôi quay lại thị trường, giá đã giảm – nhưng điều đó chưa chắc chắn”, ông Weston chia sẻ.

Một nguồn tin trong ngành may mặc thế giới cho biết H&M dự kiến sẽ nhận được yêu cầu tăng giá từ các nhà cung cấp đến từ Bangladesh trong vài tuần tới, nhưng tập đoàn có kế hoạch tự gánh chịu các chi phí phát sinh này (thay vì chuyển sang người tiêu dùng).

Trong một tuyên bố, H&M cho biết họ không thấy có sự gián đoạn lớn nào đối với hoạt động sản xuất tại Bangladesh và chưa ghi nhận “bất kỳ số lượng yêu cầu đáng kể nào từ các nhà cung cấp về việc điều chỉnh đơn hàng liên quan đến chi phí năng lượng”.

Về phần mình, Inditex từ chối bình luận về nguồn cung polyester. Trong khi đó, Target, Walmart và IKEA chưa phản hồi yêu cầu bình luận.

Video lý giải vì sao chiến sự Trung Đông có thể khiến ngành thời trang nhanh châu Á và thế giới trở nên đắt đỏ hơn - Nguồn clip: Reuters

Các nhà bán lẻ như Zara và H&M đã chuyển sang sử dụng chủ yếu sợi nhân tạo polyester tái chế – được sản xuất từ rác thải chai nhựa – điều này có thể giúp giảm bớt áp lực chi phí do dầu mỏ. Tuy nhiên, trên toàn cầu, sợi polyester tái chế hiện chỉ chiếm khoảng 12% tổng sản lượng polyester.

“Cú sốc” polyester

Tại Surat, một nửa trong số 200 máy dệt công nghiệp của Radheshyam Textile đã phải ngừng hoạt động kể từ khi xung đột bùng phát vào cuối tháng 2 năm 2026.

“Trước chiến tranh, sản lượng mỗi ngày của chúng tôi là 10.000 mét vải, nhưng nay giảm xuống chỉ còn 3.500 - 4.000 mét”, chủ doanh nghiệp Kaushik Dudhat cho biết. Ông đã ngừng mua sợi polyester mới vì giá tăng quá cao sẽ buộc ông phải tăng giá bán sản phẩm khoảng 15% – mức mà khách hàng, chủ yếu là các thương nhân quần áo, khó chấp nhận.

Chi phí tăng cao cũng khiến các nhà máy nhuộm và in dệt tại Surat phải đóng cửa 2 ngày mỗi tuần, so với 1 ngày trước đây, theo ông Kailash Hakim, Chủ tịch Liên đoàn Hiệp hội Thương nhân Dệt Surat. “Nếu tình trạng này kéo dài sẽ bắt đầu xảy ra việc thiếu hụt nguyên liệu và các nhà máy buộc phải đóng cửa”, ông cảnh báo.

Dữ liệu từ Wood Mackenzie cho thấy giá xơ polyester tại Ấn Độ đã tăng từ 100 rupee/kg (gần 27.721 đồng/kg) vào cuối tháng 2 lên mức 126,5 rupee (gần 35.067 đồng) chỉ sau một tháng. Giá có giảm nhẹ sau khi Chính phủ Ấn Độ cắt giảm thuế nhập khẩu nguyên liệu hóa dầu, nhưng vẫn ở mức 120 rupee (xấp xỉ 33.265 đồng) tính đến ngày 9/4.

Giá tại Trung Quốc – quốc gia sản xuất sợi polyester lớn nhất thế giới – cũng tăng mạnh.

Suy giảm nhu cầu

Tại Bangladesh, dù các nhà máy chủ yếu sản xuất quần áo từ sợi cotton, họ vẫn phải đối mặt với giá chỉ polyester dùng cho máy may tăng cao, cùng chi phí logistics leo thang do giá nhiên liệu bán lẻ tăng.

Trong một lá thư ngày 5/4 mà Reuters đã xem được, nhà sản xuất chỉ Coats Bangladesh – đơn vị thuộc tập đoàn niêm yết tại Anh Coats Group – thông báo tăng giá 15,5% từ ngày 15/4, viện dẫn “chi phí nguyên liệu từ dầu tăng nhanh” và chi phí vận chuyển cao hơn.

“Người mua đang trở nên thận trọng hơn và tính toán rủi ro kỹ lưỡng trước khi đặt hàng, điều này có thể ảnh hưởng đến khối lượng đơn hàng”, ông Mohammad Hatem, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất và xuất khẩu hàng dệt kim Bangladesh cho biết.

“Nếu tình trạng này kéo dài thêm một tháng nữa thì thôi rồi – sản lượng quần áo sẽ giảm và chúng tôi gọi đó là “phá hủy nhu cầu”, vì các nhà bán lẻ sẽ phải tăng giá và người tiêu dùng sẽ cắt giảm mua sắm”, bà Bruna Angel, chuyên gia phân tích sợi tại công ty toàn cầu Wood Mackenzie nhận định.

Giày thể thao có thể là mục tiêu tiếp theo

Các vật liệu có nguồn gốc hóa dầu như ethylene-vinyl acetate (EVA) – được sử dụng rộng rãi trong giày thể thao – cũng chịu tác động và các nhà bán lẻ Mỹ đã lên tiếng cảnh báo.

“Tác động sẽ lan rộng trên toàn ngành, bất kể bạn sản xuất giày ở đâu”, ông Matt Priest, Chủ tịch Hiệp hội Phân phối và Bán lẻ Giày dép Mỹ (FDRA) cho biết. Báo cáo gần đây của tổ chức này đã xác định 25 thành phần có nguồn gốc hóa dầu trong giày, từ đế cao su tổng hợp đến bọt polyurethane và keo dán.

Chi phí tăng cao có thể đẩy giá bán lẻ lên và khiến các thương hiệu khó dự báo nhu cầu.

“Các vật liệu liên quan đến dầu mỏ thực sự có ảnh hưởng đến chi phí sản phẩm”, một phát ngôn viên của Nike - nhà cung cấp giày dép và quần áo thể thao lớn nhất thế giới cho biết.