Phát biểu trong bài diễn văn tối 10/5 tại thành phố Secunderabad, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã đưa ra thông điệp khẩn cấp về việc tiết kiệm quốc gia. Đây là lần đầu tiên nhà lãnh đạo nền kinh tế lớn thứ 5 thế giới công khai kêu gọi người dân thay đổi thói quen sinh hoạt kể từ khi cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran bùng nổ vào cuối tháng 2. 

Ưu tiên làm việc tại nhà, hạn chế mua vàng

Để đối phó với tình trạng giá dầu thế giới neo cao, ông Modi khuyến khích người dân quay trở lại mô hình làm việc tại nhà (WFH) và ưu tiên sử dụng các phương tiện giao thông công cộng như tàu điện ngầm thay vì xe cá nhân.

"Chúng ta cần hạn chế việc sử dụng xăng và dầu diesel", ông Modi nhấn mạnh. Nhà lãnh đạo này phân tích thêm: “Ở những thành phố có hệ thống tàu điện ngầm, chúng ta nên di chuyển bằng tàu điện ngầm… Chúng ta cũng phải đặc biệt chú trọng đến tiết kiệm ngoại hối vì giá xăng dầu trên toàn cầu đã tăng rất cao”.

Đáng chú ý, Thủ tướng Ấn Độ còn đề nghị người dân tạm dừng mua vàng cho các mục đích không thiết yếu trong vòng một năm. Đồng thời, ông kêu gọi các gia đình hoãn kế hoạch du lịch nước ngoài trong các kỳ nghỉ hoặc lễ cưới, vốn là những hoạt động tiêu tốn lượng ngoại tệ khổng lồ của quốc gia này.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu dầu mỏ lớn thứ 3 thế giới, đang phải đối mặt với cú sốc kép: thiếu hụt khí gas nấu ăn và chi phí nhập khẩu năng lượng tăng vọt. Năm ngoái, quốc gia này đã chi tới 174 tỷ USD cho dầu khí, với hơn một nửa lượng dầu thô và 2/3 lượng khí đốt tự nhiên phụ thuộc vào vùng Vịnh.

Áp lực lên dự trữ ngoại hối

Sức ép từ thị trường năng lượng đã đẩy đồng nội tệ của Ấn Độ vào vòng xoáy mất giá. Có thời điểm, đồng Rupee đã chạm mức thấp kỷ lục 95 Rupee/USD trước khi hồi phục nhẹ về quanh mốc 91 Rupee/USD.

Theo dữ liệu mới nhất, dự trữ ngoại hối của Ấn Độ đã bốc hơi 5%, hiện còn khoảng 690 tỷ USD sau khi Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) buộc phải bán USD để can thiệp thị trường.

Bà Teresa John, một nhà kinh tế học tại Mumbai, nhận định: "Điểm cốt lõi trong thông điệp của Thủ tướng là bảo tồn ngoại hối bằng mọi giá". Đồng quan điểm, ông Devarsh Vakil từ HDFC Securities cho rằng việc cắt giảm chi tiêu cho vàng và du lịch là "phao cứu sinh" giúp quốc gia này giữ vững nguồn dự trữ trước làn sóng tháo chạy của các nhà đầu tư nước ngoài.

Dù giữ vững vị thế là nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới, Ấn Độ đang đứng trước áp lực phải nhìn nhận lại các con số thực tế do tác động từ cuộc khủng hoảng vùng Vịnh. Điều này thể hiện rõ qua việc các tổ chức tài chính đồng loạt điều chỉnh dự báo: trong khi Ngân hàng Trung ương Ấn Độ kỳ vọng mức tăng 6,9% cho năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2027, thì IMF và Goldman Sachs lại đưa ra những con số thận trọng hơn, lần lượt ở mức 6,5% và 5,9%.

Để bù đắp sự thiếu hụt cung ứng, Ấn Độ đã nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung, bao gồm cả việc gia tăng mua dầu từ Nga sau khi Mỹ nới lỏng lệnh trừng phạt hồi tháng 3. Chính phủ cũng ra lệnh cho các nhà máy lọc dầu trong nước ưu tiên sản xuất khí đốt phục vụ đời sống dân sinh thay vì xuất khẩu.

Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo nếu xung đột Trung Đông tiếp tục kéo dài, các biện pháp "thắt lưng buộc bụng" của ông Modi có thể sẽ chỉ là bước khởi đầu cho một giai đoạn khó khăn hơn của kinh tế Ấn Độ.