Thủ phủ kiệu vùng cát trắng nhộn nhịp vào mùa thu hoạch

Dọc theo quốc lộ 14E và tuyến đường Võ Chí Công đoạn qua các xã Thăng Bình, Thăng An và Thăng Trường (TP. Đà Nẵng), không khí lao động khẩn trương bao trùm khắp những cánh đồng kiệu xanh mướt. Khu vực này từ lâu đã được mệnh danh là thủ phủ kiệu của thành phố với tổng diện tích canh tác hơn 200ha. Trong đó, riêng thôn Tất Viên (xã Thăng Bình) là vựa kiệu lớn nhất khu vực với hơn 120ha và khoảng 500 hộ dân gắn bó với nghề chuyên canh. Nhờ đặc điểm lớp cát trắng tơi xốp, khả năng thoát nước tốt, vùng đất này đặc biệt phù hợp để cây kiệu sinh trưởng bền vững. Kiệu trồng tại đây thường có lớp vỏ trắng tinh, củ đều, chắc, mang hương vị thơm nồng, cay dịu rất đặc trưng mà ít nơi nào sánh được.

Vụ kiệu Tết năm nay được bà con nông dân xuống giống từ khoảng tháng 6 đến tháng 7 âm lịch. Sau hơn bốn tháng chăm sóc tỉ mỉ, khi lá kiệu bắt đầu ngả sang màu vàng cũng là lúc người dân hối hả ra đồng thu hoạch để kịp cung ứng cho thị trường. Bà Nguyễn Thị Thủy, trú tại thôn Tất Viên, cho biết gia đình bà trồng khoảng 6 sào kiệu. Dù đợt lũ cuối tháng 5 năm ngoái khiến 2 sào kiệu bị hư hỏng hoàn toàn, song nhờ tập trung chăm sóc diện tích còn lại nên củ kiệu vẫn đạt chất lượng tốt. Theo bà Thủy, việc thu hoạch kiệu thường bắt đầu từ đầu tháng Chạp và kéo dài liên tục đến khoảng ngày 24 tháng Chạp thì kết thúc, để người dân kịp lo liệu các công việc chuẩn bị Tết cho gia đình.

Trên các thửa ruộng, hình ảnh người dân tất bật nhổ kiệu, cắt rễ, bó lá diễn ra liên tục từ sáng sớm đến chiều muộn. Ông Nguyễn Văn Thêm, người có gần 20 năm gắn bó với loại cây này, cho biết kiệu Thăng Bình có chất lượng vượt trội nhờ sự hòa hợp giữa thổ nhưỡng và khí hậu vùng ven biển. Để có được củ kiệu đạt chuẩn, người trồng phải nắm vững kỹ thuật canh tác, từ khâu chọn giống của vụ trước đến việc làm đất kỹ lưỡng. Năm nay, dù thời tiết có những giai đoạn mưa bão kéo dài, cây kiệu vẫn sinh trưởng thuận lợi, củ to và chắc. Ông Thêm bày tỏ sự phấn khởi khi hiếm có năm nào kiệu lại đạt độ đồng đều về chất lượng và hình dáng đẹp như vụ Tết năm nay.

Cùng chung niềm vui, bà Vương Thị Hà, trú tại xã Thăng An, không giấu được sự phấn khởi khi trực tiếp nhổ những luống kiệu xanh tốt trên diện tích 2–3 sào của gia đình. Bà Hà cho biết ngay từ giai đoạn cây còn nhỏ, lượng mưa phân bổ đều đã giúp cây phát triển nhanh, bộ rễ khỏe, nhờ đó củ kiệu về sau rất lớn. Với chu kỳ sinh trưởng hơn bốn tháng, cây kiệu không đòi hỏi quá nhiều công chăm sóc so với các loại hoa màu khác nhưng lại mang về giá trị kinh tế cao hơn hẳn. Bà Hà dự kiến sau khi trừ hết chi phí đầu tư ban đầu, vụ này gia đình bà sẽ thu lãi gần 30 triệu đồng để chuẩn bị đón một cái Tết đủ đầy.

Nông dân phấn khởi nhờ kiệu được mùa và giá ổn định

Bên cạnh yếu tố năng suất, niềm vui của nông dân vùng cát càng được nhân lên khi giá kiệu duy trì ở mức ổn định và đầu ra thuận lợi. Hiện giá kiệu dao động từ 25.000 đến 35.000 đồng/kg, thậm chí có thời điểm đầu vụ lên tới 38.000 đồng/kg. Với mức giá này, mỗi sào kiệu mang về doanh thu từ 10 đến 12 triệu đồng, cao hơn đáng kể so với những năm trước chỉ đạt khoảng 7–8 triệu đồng. Ông Phan Văn Liền, trú tại thôn Tất Viên, cho biết gia đình ông canh tác từ 5 đến 7 sào kiệu, năng suất đạt khoảng 350–400kg mỗi sào. Theo tính toán, nếu thu hoạch dứt điểm toàn bộ diện tích, gia đình ông có thể thu về gần 100 triệu đồng để trang trải cuộc sống và sắm sửa cho những ngày cuối năm.

Điểm khác biệt lớn nhất của vụ kiệu năm nay nằm ở khâu tiêu thụ diễn ra rất nhanh chóng theo hình thức “nhổ đến đâu, cân đến đó”. Thay vì thấp thỏm lo lắng về giá cả hay đầu ra như trước, thương lái nay đã chủ động đưa xe tải vào tận ruộng để thu mua. Ông Trương Văn Thanh, ngụ tại xã Thăng An, vừa hoàn tất việc thu hoạch 6 sào kiệu và nhanh chóng vận chuyển các bao tải lớn đến điểm tập kết. Ông Thanh chia sẻ, nhờ được thương lái bao tiêu ngay tại ruộng, bà con giảm bớt đáng kể công vận chuyển cũng như rủi ro hư hỏng sản phẩm. Với tổng thu nhập hơn 60 triệu đồng từ vụ kiệu này, gia đình ông cảm thấy rất yên tâm và phấn khởi trước thềm năm mới.

Đối với nhiều hộ dân nơi đây, cây kiệu không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp đơn thuần mà còn là sinh kế bền vững, góp phần cải thiện rõ rệt đời sống. Bà Trần Thị Hoành cho biết nhờ trồng 5 sào kiệu mà mỗi vụ Tết gia đình bà lại có khoảng 40 triệu đồng. Khoản tiền này không chỉ giúp trang trải sinh hoạt mà còn hỗ trợ đáng kể cho việc nuôi các con ăn học đại học. Cây kiệu có ưu điểm chi phí đầu vào thấp, người dân chủ yếu tự để giống, ít sử dụng phân bón hóa học hay thuốc bảo vệ thực vật. Sau khi thu hoạch kiệu, bà con tiếp tục xen canh cây đậu đen để thu hoạch vào tháng 3 âm lịch, qua đó gia tăng thu nhập trên cùng một đơn vị diện tích đất cát.

Ở góc độ thị trường, bà Trần Thị Hoa, thương lái lâu năm chuyên thu mua kiệu tại địa phương, cho biết hoạt động thu mua bắt đầu sôi động từ đầu tháng Chạp. Mỗi ngày, bà thu mua từ 2 đến 10 tấn kiệu để vận chuyển phân phối đến các thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Huế và các tỉnh Tây Nguyên. Theo bà Hoa, kiệu Thăng Bình năm nay có mẫu mã rất đẹp, củ đều, trắng nên được khách hàng ở nhiều nơi ưa chuộng. Việc thu mua sớm ngay tại ruộng không chỉ giúp thương lái chủ động nguồn hàng phục vụ nhu cầu làm dưa món dịp Tết mà còn tạo thêm động lực để nông dân yên tâm gắn bó với nghề truyền thống.

Củ kiệu muối chua ngọt ăn kèm bánh chưng, thịt kho từ lâu đã trở thành món ăn “linh hồn” trong mâm cỗ Tết của người Việt. Chính nhu cầu bền vững ấy đã giúp vùng chuyên canh kiệu tại Đà Nẵng giữ vững vị thế và ngày càng phát triển. Vụ kiệu được mùa, được giá không chỉ mang lại sự ấm no cho các gia đình nông dân vùng cát mà còn góp phần gìn giữ một nét văn hóa ẩm thực đặc sắc của quê hương. Những nụ cười rạng rỡ của bà con bên những luống kiệu trắng ngần chính là minh chứng rõ nét cho một mùa xuân ấm cúng, đủ đầy đang về trên vùng đất thủ phủ này.