Mắm cáy Thanh Hóa - Món ăn đậm đà hương vị quê hương
Mắm cáy được xem là một món đồ chấm trong mỗi bữa ăn của người dân xứ Thanh. Tuy là món ăn dân giã nhưng mắm cáy Thanh Hóa được chọn làm đặc sản của xứ Thanh bởi sự thơm ngon, hấp dẫn. Đây là món chấm không thể thiếu ở mỗi bữa ăn của người dân nơi đây.
 |
| Mắm cáy Thanh Hóa là món nước chấm luôn có trong mỗi bữa ăn |
Mắm cáy được làm từ con Cáy, một loài giáp xác có hình thù giống con cua đồng hay con dạm nhưng nhỏ và nhanh hơn. Cáy có nhiều loại (đỏ, nâu, đen, lông, gió…). Cáy đỏ làm mắm ngon nhất, kị nhất là cáy lông vì theo dân gian nó rất độc, ăn vào không có lợi cho sức khỏe.
Mắm cáy Thanh Hóa là món nước chấm luôn có trong mỗi bữa ăn của người dân xứ Thanh. Quy trình làm khá công phu, mắm cáy ra lò có hương vị nồng ngai ngái, nhưng khi chạm vào miệng một chút thôi, người dùng lập tức thấy được vị thơm, ngọt bùi của mắm. Không chỉ ngon, mắm cáy còn bổ sung đạm, đem lại nhiều chất dinh dưỡng cho cơ thể.
 |
| Hình ảnh con cáy |
Vào khoảng tháng năm trời hạn, nắng cháy, cáy thi nhau chui ra khỏi hang đông như kiến cỏ, lúc này nhà nông trên các vùng quê Hoằng Hóa, Hậu Lộc, Nga Sơn, Quảng Xương …bước vào mùa bắt cáy làm mắm.
Những con cáy được bắt về nhà rửa sạch. Sau đó, người ta sẽ bóc yếm, chặt đầu và cho vào cối để giã nhuyễn. Tiếp theo, phần cáy này sẽ được trộn với muối, thính và cho vào các dụng cụ làm mắm. Sau khi hoàn thành, người nông dân cho mắm phơi nắng trong khoảng 1 tháng. Nếu như trời càng nắng thì mắm sẽ càng nhanh chín và có mùi thơm vô cùng hấp dẫn.
 |
Khi chín mắm sẽ có màu đỏ, khi ngửi sẽ có mùi nồng, ngai ngái. Tuy nhiên, khi ăn sẽ có mùi rất thơm, ngọt, bởi vậy, đây chính là món ăn không thể thiếu trong các bữa ăn hàng ngày của người dân xứ Thanh.
Trong mâm cơm của người xứ Thanh chúng ta sẽ thấy xuất hiện thường xuyên hình ảnh bát mắm được làm từ cáy. Bên cạnh đó là đĩa thịt ba chỉ, rau muống luộc hay bát cà được muối xổi,… Đặc biệt trong những ngày thời tiết se lạnh, mưa thâm gió bấc thật tuyệt vời khi có một bát mắm ăn làm nước chấm. Nghĩ đến thôi đã thấy hấp dẫn phải không? Khi đã có dịp thưởng thức, chắc chắn bạn không thể quên được hương vị tuyệt vời này.
Chỉ là loài sinh vật bình dị vậy mà con cáy cũng làm cho đời sống người quê Thanh thêm phần thi vị. Vừa làm giàu bản sắc ẩm thực, cáy còn theo chân các cậu nho sinh làm nên ông Nghè, ông Cống, Cáy kết duyên đôi lứa, và hơn cả cáy cho ta cảm nhận lối sống giản dị, yên vui “ăn thịt bò lo ngay ngáy/ ăn mắm cáy ngáy pho pho…”.
Khi có dịp ghé qua quê hương Thanh Hóa, bạn có thể dừng chân và lựa chọn cho những chai mắm thơm ngon. Hiện nay có rất nhiều địa chỉ cung cấp mắm được làm từ cáy nhưng nổi tiếng phải kể đến mắm cáy bà Lan và Tĩnh Gia.
