Bọ xít muỗi tàn phá vùng ổi làm thất thu 50% sản lượng so với mọi năm.

Búp, hoa và trái ổi non bị héo khô rồi rụng

Ông Nguyễn Văn Nam, Phó Chi cục trưởng Chi cục BVTV Hưng Yên cho biết: Ít có năm nào bọ xít muỗi xuất hiện gây hại ổi với mật độ cao như năm 2022 vừa qua. Nguyên nhân do thời tiết biến đổi, làm cho các loại sâu bệnh không phát sinh gây hại theo quy luật và không còn gây hại trên các cây trồng quen thuộc, mà còn phát sinh gây hại trên nhiều đối tượng thực vật khác.

Theo một hộ trồng ổi ở xã Hoàn Long, Yên Mỹ (Hưng Yên) cho biết, gia đình bà trồng 1,5 mẫu (0,54ha) ổi lê Đài Loan, năm vừa rồi bị thất thu 50% sản lượng quả so với năm trước. Ban đầu, triệu chứng chung là thấy nhiều búp ổi bị héo khô, giòn rồi gãy, kể cả hoa và trái ổi non cũng vậy. Dù người dân đã tiến hành phun rất nhiều loại thuốc BVTV mới giữ được vườn ổi nhưng sản lượng chỉ cho thu hoạch 15 tấn quả, giảm 15 tấn so với năm 2021.

Lá ổi bị bọ xít muỗi tàn phá.

Theo người dân địa phương cho biết, vụ ổi năm 2022 tại xã Hoàn Long, hầu hết các vườn ổi ở xã này đều bị giảm khoảng 50% sản lượng quả. Một số hộ thâm canh ổi như mọi khi, sau bao quả không phun thuốc phòng trừ sâu bệnh hại đã bị mất trắng.

Trước tình trạng đó, người dân mới phát hiện ra vườn ổi của bà bị bọ xít muỗi chích hút. Đối tượng này trước đây rất ít xuất hiện nên các nhà vườn đều bất ngờ và không biết. Sau đó mọi người mới nháo nhác tìm thuốc phun bọ xít muỗi nên đã giảm thiểu thiệt hại.

Những trái ổi non bị bọ xít muỗi phá hại.

Nguy hiểm nhất là dòng bọ xít này chích hút dịch cây ngay ở thời kỳ cây có hoa và phát triển búp mầm, làm cho các bộ phận này không đậu quả, không phát triển lá nên không thể quang hợp, tổng hợp dinh dưỡng nuôi cành và cây, dẫn đến chết cành hoặc chết cây nếu mật độ bọ xít muối quá cao và không phun trừ kịp thời.

Bọ xít muỗi không chỉ xuất hiện gây hại trên cây ổi lê Đài Loan ở Hưng Yên. Tại các xã chuyên ổi găng như Đông Dư (huyện Gia Lâm), Cự Khối (quận Long Biên, Hà Nội) cũng chung cảnh mất mùa nặng vì bị bọ xít chích hút dịch cây và quả.

Cách phòng trừ bọ xít muỗi trên cây ổi

Bọ xít muỗi có cấu tạo miệng kiểu vòi chích hút. Bọ xít trưởng thành giống con muỗi lớn, màu xanh, con cái dài 4 - 5 mm, con đực nhỏ hơn, đầu màu nâu và có các vệt, dải màu vàng, mắt màu nâu đen. Râu đầu dài màu nâu, đốt cuống râu to và dài hơn đốt roi râu, càng về cuối đốt roi râu càng nhỏ có màu nâu sẫm hơn, đốt chày có 2 hàng gai, bụng con cái to hơn con đực. Trên lưng có một chùy nhỏ nhô lên giống như kim nhưng phần đỉnh chùy có hình tròn và nhìn thẳng từ trên xuống núm chùy có hình tròn. Phần bụng màu xanh lá mạ đến màu xanh lơ.

Bọ xít muỗi thường đẻ trứng rải rác hoặc từng cụm 2 - 4 trứng trên trái non hoặc trên gân lá, trứng đẻ sâu trong biểu bì để lộ ra 2 sợi lông dài. Khi mới nở có màu vàng có nhiều lông, bọ xít tuổi nhỏ có màu vàng nhạt, đến khi đẫy sức chuyển sang màu xanh ánh vàng, chùy có mầm cánh có màu vàng nâu (tùy loài), mầm cánh phủ hết đốt bụng thứ tư.

Bọ xít muỗi gây hại lớn và rất khó phòng trị.

Vòng đời của bọ xít muỗi từ 27 - 45 ngày tùy vào nhiệt độ và môi trường sống của chúng. Bọ xít muỗi trưởng thành và bọ non chích hút chồi non, cành non và trái, các vết chích bị thâm đen. Chúng gây hại nặng làm lá non xoăn lại, khô héo; quả non kém phát triển bị héo khô, quả lớn bị dị dạng dễ tạo điều kiện cho nấm hại xâm nhập. Bọ xít muỗi thường gây hại nặng trong mùa mưa, vườn rợp bóng, ẩm thấp.

Để phòng trừ phòng trừ bọ xít muỗi gây hại trên ổi, bà con cần trồng ổi với mật độ vừa phải, không trồng quá dày. Bà con cần Vệ sinh vườn sạch sẽ, tỉa bỏ cành vô hiệu, tạo độ thông thoáng cho vườn.

Bên cạnh đó, cần có biện pháp bảo vệ các loài thiên địch của bọ xít muỗi như nhện, chuồn chuồn, bọ ngựa ăn thịt và một số loại kiến, bọ rùa. Đồng thời, bà con cần tiến hành bao quả khi quả có đường kính khoảng 3-4 cm.

Bọ xít muỗi là đối tượng gây hại rất khó phòng trị, do đó để áp dụng thuốc bảo vệ thực vật hiệu quả nên phun thuốc vào sáng sớm khi cây ra lá non, khi chồi non mới nhú và đậu trái non.

Một số hoạt chất phòng trừ bọ xít muỗi bà con có thể sử dụng để phun khi xuất hiện bọ xít muỗi trên cây ổi như: Alpha cypermethrin: Fasras 5EC, Cyper Alpha 5ND…; Acetamiprid: Mospilan 3EC, Amender 200SP…; Phenthoate + Fenobucarb: Hopsan 75ND, Viphensa 50EC, Abasa 755EC Oncol 20EC…; Dimethoate + Esfenvalerate: Cori 23EC, Sumi Alpha 5EC…; Fenitrothion: Sumithion 50EC, Visumit 50EC…

Phòng trừ bọ xít muỗi bằng cách bảo vệ các loài thiên địch và kết hợp phun thuốc BVTV theo nguyên tắc 4 đúng.

Biện pháp hóa học: Chỉ sử dụng thuốc BVTV khi mức độ gây hại vượt quá ngưỡng kinh tế 5% và phải dùng các thuốc trong danh mục cho phép trừ bọ xít muỗi theo nguyên tắc “4 đúng”.

Tốt nhất phun thuốc vào sáng sớm hoặc chiều mát, thời kỳ cây chuẩn bị ra hoa, lộc non, lá non và quả non. Cần phun phòng trừ khi thời tiết âm u, ẩm độ không khí trên 90%, nhiệt độ 25 - 28 độ C vì đây là điều kiện thuận lợi cho bọ xít muỗi hoạt động mạnh. Lưu ý, không phun thuốc khi cây đang nở hoa, phun khi bọ xít muỗi tuổi 1 - 3 đạt hiệu quả cao nhất; phun trừ đồng loạt diện rộng từ xung quanh vườn vào trong theo hình xoáy trôn ốc; chọn thuốc BVTV có tác động tiếp xúc hoặc xông hơi.

Các cơ quan chức năng cũng đưa ra khuyến cáo, trong thời gian tới bọ xít muỗi sẽ tiếp tục phát sinh gây hại trên cây ổi và nhiều cây trồng khác. Do vậy các công tác bảo vệ thực vật cần bám sát cơ sở, hướng dẫn nông dân phòng trừ kịp thời, hiệu quả đối tượng dịch hại này, đảm bảo không để xảy ra thiệt hại do sâu bệnh trên các loại cây trồng nói chung, cây ổi nói riêng./.