Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, nữ Anh hùng Võ Thị Sáu (tên thật Nguyễn Thị Sáu) sinh năm 1933 (một số tài liệu ghi năm 1935) tại xã Phước Thọ, quận Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa (nay thuộc TP. Hồ Chí Minh). Sinh ra trong gia đình có truyền thống yêu nước, chị sớm giác ngộ và tham gia cách mạng. Từ nhỏ, chị đã tham gia làm liên lạc, tiếp tế và chuyển tin cho lực lượng cách mạng ở quận Đất Đỏ.

Nhờ sự gan dạ và nhiều lần hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, năm 1947, khi mới 14 tuổi, Võ Thị Sáu được kết nạp vào Đội Công an xung phong quận Đất Đỏ. Dù vóc dáng nhỏ bé nhưng chị Sáu rất nhanh nhẹn, nhiều lần hoạt động trong vùng tạm chiếm, thu thập tin tức, phát hiện chỉ điểm, gián điệp và kịp thời báo về tổ chức, góp phần giúp lực lượng cách mạng chủ động đối phó với các cuộc càn quét của địch.

Trong quá trình hoạt động, Võ Thị Sáu tham gia nhiều trận đánh, nổi bật là vụ ném lựu đạn vào cuộc mít tinh do chính quyền thực dân tổ chức tại Đất Đỏ ngày 14/7/1948 và trận tấn công tên tổng Tòng - một Việt gian khét tiếng.

Đầu năm 1950, khi chỉ huy một tổ tập kích, chị Sáu không may bị địch bắt và bị giam tại nhà tù Bà Rịa khi mới 15 tuổi.

Dù bị địch tra tấn dã man, chị Võ Thị Sáu vẫn giữ vững khí tiết và không khai báo. 3 tháng sau, chị bị chuyển về Khám Lớn Sài Gòn. Tại đây, dưới vỏ bọc làm việc ở bếp ăn, chị tiếp tục tham gia hoạt động bí mật, truyền đạt thông tin cho các chiến sĩ cách mạng trong tù. Tuy nhiên, do có người phản bội, hoạt động bị bại lộ và tháng 5/1951, thực dân Pháp đưa chị ra xét xử, tuyên án tử hình.

Ngày 21/1/1952, Võ Thị Sáu bị đày ra Côn Đảo với số tù G.267 và giam tại xà lim Sở Cò. Ngay trong đêm 22/1/1952, chị được Chi bộ nhà tù kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.

Đầu năm 1952, chị Võ Thị Sáu bị đưa ra pháp trường tại Côn Đảo. Nhiều tư liệu lịch sử ghi lại hình ảnh người nữ chiến sĩ hiên ngang trong những giây phút cuối đời. Trước câu hỏi của viên chánh án, chị kiên quyết từ chối bị bịt mắt và nói: "Hãy để cho đôi mắt tôi được nhìn đất nước thân yêu đến giây phút cuối cùng". Sau đó, chị cất cao bài Tiến quân ca. Khi loạt súng chuẩn bị khai hỏa, chị dõng dạc hô vang: "Đả đảo thực dân Pháp!", "Việt Nam độc lập muôn năm!", "Hồ Chủ tịch muôn năm!" rồi anh dũng hy sinh khi chưa tròn 20 tuổi.

Hiện mộ Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu được thờ tại Nghĩa trang Hàng Dương (Côn Đảo). Đây cũng là địa chỉ đỏ thu hút đông đảo người dân và du khách đến dâng hương.

Ngày 2/8/1993, Chủ tịch nước Lê Đức Anh ký quyết định truy tặng chị danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những chiến công đặc biệt xuất sắc và tấm gương kiên trung trong đấu tranh cách mạng. Chị Võ Thị Sáu là nữ anh hùng trẻ nhất được trao danh hiệu này.

Cuộc đời và sự hy sinh của Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn học, âm nhạc và điện ảnh. Nổi bật có ca khúc "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" của nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn, cùng hai bộ phim "Như một huyền thoại" và "Người con gái Đất Đỏ". Sau hơn ba thập kỷ, hình tượng người nữ anh hùng tiếp tục trở lại màn ảnh rộng qua dự án điện ảnh "Đất Đỏ", dự kiến ra mắt trong năm 2027.

Không chỉ được khắc họa trong các tác phẩm nghệ thuật, tên tuổi Võ Thị Sáu còn được lưu dấu tại nhiều công trình tưởng niệm trên cả nước. Năm 1980, huyện Long Đất (nay thuộc TP. Hồ Chí Minh) xây dựng Công viên và Tượng đài Võ Thị Sáu trên khu đất rộng khoảng 4.100m². Sau nhiều năm sử dụng, công trình đã được cải tạo, mở rộng với kinh phí hơn 6,8 tỷ đồng nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tưởng niệm và giáo dục truyền thống cách mạng.

Đến nay, tên của nữ Anh hùng liệt sĩ được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và công trình công cộng trên cả nước. Tại Hà Nội có Công viên Võ Thị Sáu (đổi tên từ Công viên Tuổi trẻ Thủ đô vào tháng 7/2025) và phố Võ Thị Sáu. Nhiều trường học ở Hải Phòng, TP. Hồ Chí Minh và các địa phương khác cũng mang tên chị. Đặc biệt, tuyến đường Võ Thị Sáu tại trung tâm Côn Đảo dẫn tới Nghĩa trang Hàng Dương - nơi an nghỉ của nữ anh hùng - từ lâu đã trở thành địa điểm quen thuộc của người dân và du khách mỗi khi đến vùng đất thiêng này.

Bài viết tham khảo thông tin tại:

Chị Võ Thị Sáu - Vọng mãi lời ca - Bảo tàng Lịch sử Quốc gia

Tưởng niệm 60 năm Ngày hy sinh của nữ Anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu - Báo Nhân dân.