Khẳng định vị thế cây trồng giảm nghèo tại xứ Lạng

Cây mắc ca được trồng tại tỉnh Lạng Sơn từ năm 2002 và đã thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên vùng biên viễn. Loài cây này chịu sương muối, ít sâu bệnh, giúp giảm công chăm sóc. Hiện nay, toàn tỉnh phát triển khoảng 1.075 ha mắc ca, tập trung tại Lộc Bình, Tràng Định, Gia Bình, Cao Lộc và Văn Lãng. Các dòng giống phổ biến gồm QN, QN1, 900, OC, 788, A38 cho năng suất ổn định, chất lượng hạt tốt. Sau 3 đến 5 năm, cây bắt đầu cho thu hoạch, với vòng đời khai thác kéo dài hàng chục năm trên sườn đồi.

Trung bình mỗi ha mắc ca mang lại thu nhập từ 100 đến 150 triệu đồng mỗi năm. Gia đình ông Hoàng Văn Xí tại thôn Bản Luận, xã Công Sơn trồng 0,5 ha mắc ca từ năm 2022. Đến nay, vườn cây đã cho thu hoạch, giúp ông có nguồn thu ổn định hơn so với các loại cây trước đây. Theo kinh nghiệm của ông Xí, đây là loài cây dễ trồng nhưng cần tuân thủ kỹ thuật, từ đào hố sâu 40 đến 50 cm đến bón phân định kỳ. Việc phòng trừ sâu bệnh được thực hiện bằng cách rắc vôi bột quanh gốc để bảo vệ rễ. Trong giai đoạn sinh trưởng, người trồng bón thúc bằng đạm và phân chuồng để cây phát triển tốt.

Cũng trú tại thôn Bản Luận, ông Đoàn Văn Quang canh tác hơn 1 ha mắc ca và thu lãi ròng từ 40 đến 50 triệu đồng mỗi vụ. Ông Quang cho biết hạt mắc ca giàu dinh dưỡng như protein và các khoáng chất. Ngoài làm thực phẩm, tinh dầu mắc ca còn được sử dụng trong chăm sóc tóc và da nên nhu cầu thị trường ngày càng tăng. Ông nhấn mạnh người trồng cần chọn giống chất lượng và tuân thủ quy trình chăm sóc. Sự phát triển của mắc ca mở ra hướng đi mới cho kinh tế lâm nghiệp, vừa góp phần bảo vệ rừng, vừa khai thác tiềm năng du lịch.

Dưới góc nhìn quản lý, ông Lý Văn Đạo, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lạng Sơn khẳng định cây mắc ca đang thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu cây trồng. Với giá thu mua quả tươi ổn định từ 24.000 đến 40.000 đồng mỗi kg, giá trị mắc ca ngày càng lan tỏa rộng khắp bản làng. Đây là hướng đi hiệu quả giúp nâng cao thu nhập cho cư dân vùng đất dốc. Đồng thời, việc phát triển loại cây này còn góp phần bảo vệ môi trường và tạo nền tảng kinh tế lâu dài. Thực tiễn cho thấy, lựa chọn cây trồng phù hợp đang từng bước khẳng định tư duy sản xuất mới của người dân xứ Lạng.

Đồng bộ giải pháp đưa hạt mắc ca vươn tầm xuất khẩu

Để cụ thể hóa mục tiêu đưa mắc ca trở thành cây trồng chủ lực, tỉnh Lạng Sơn đã ban hành Nghị quyết 24-NQ/TU ngày 3/3/2026 cùng Kế hoạch số 122 ngày 1/4/2026. Đây là cơ sở định hướng phát triển ngành hàng mắc ca theo lộ trình bền vững, gắn với ứng dụng khoa học kỹ thuật. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, diện tích trồng đạt từ 6.000 đến 8.000 ha; năng suất đạt 2,5 tấn mỗi ha, với tổng sản lượng khoảng 2.100 tấn phục vụ chế biến sâu. Song song với mở rộng diện tích, tỉnh chú trọng đầu tư hệ thống sơ chế đồng bộ nhằm nâng cao giá trị sản phẩm.

Việc xây dựng chuỗi liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp được xác định là yếu tố then chốt để đưa mắc ca xứ Lạng vươn ra thị trường quốc tế. Theo đó, tỉnh tập trung hỗ trợ người dân về giống và kỹ thuật canh tác nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, xây dựng mã số vùng trồng giúp tăng tính minh bạch và củng cố uy tín thương hiệu. Trong quá trình triển khai, chính quyền hỗ trợ 100% kinh phí mua cây giống, tối đa 30 triệu đồng mỗi ha. Chính sách này tạo động lực rõ rệt để người dân chuyển đổi diện tích đất lâm nghiệp kém hiệu quả sang cây trồng có giá trị cao.

Sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị cùng tinh thần chủ động của người dân đã tạo chuyển biến rõ nét cho diện mạo nông thôn. Những vùng mắc ca phát triển không chỉ phủ xanh đất trống, đồi trọc mà còn mở ra sinh kế bền vững. Khi các cơ sở chế biến quy mô được hình thành, mắc ca sẽ trở thành một trong những động lực tăng trưởng của địa phương. Lạng Sơn đang từng bước định vị thương hiệu nông sản đặc trưng gắn với định hướng phát triển xanh. Thực tiễn sản xuất cho thấy mục tiêu nâng cao giá trị nông sản đang dần được hiện thực hóa.

Tỉnh cam kết tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư tiếp cận vùng nguyên liệu và xây dựng cơ sở sản xuất đạt tiêu chuẩn. Việc thu hút doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu sẽ nâng cao giá trị gia tăng cho hạt mắc ca, thay vì chỉ tiêu thụ sản phẩm thô. Sự kết hợp giữa kinh nghiệm của nông dân và công nghệ của doanh nghiệp sẽ tạo lực đẩy đưa thương hiệu mắc ca Lạng Sơn vươn xa. Với tầm nhìn dài hạn, mục tiêu đưa mắc ca trở thành cây trồng chủ lực đang từng bước được hiện thực hóa. Đồng thời, tư duy sản xuất của người dân cũng chuyển biến theo hướng hiệu quả và bền vững hơn.

Mắc ca không chỉ là một loại nông sản mà còn phản ánh hướng đi mới trong phát triển nông nghiệp của địa phương. Giá trị của loài cây này không dừng ở hiệu quả kinh tế, mà còn gắn với bảo vệ tài nguyên và tạo sinh kế lâu dài. Từ thực tiễn triển khai, có thể thấy Lạng Sơn đang từng bước hình thành vùng nguyên liệu quy mô, làm nền tảng cho phát triển chế biến sâu và mở rộng thị trường. Đây chính là cơ sở để khẳng định mắc ca sẽ trở thành trụ cột mới trong tăng trưởng nông nghiệp của tỉnh trong những năm tới.