Iran áp 'luật chơi mới' tại Hormuz, giá dầu đứng trước kịch bản khó lường
Cho phép tàu qua lại nhưng kèm điều kiện và thu phí, Iran đang phát đi thông điệp hai mặt về eo biển Hormuz.
Iran cho biết các tàu nước ngoài vẫn có thể đi qua eo biển Hormuz, miễn là không hỗ trợ các hành động chống lại nước này và tuân thủ đầy đủ các quy định do Tehran ban hành.
Thông tin được đưa ra trong một bức thư gửi tới các thành viên của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) hôm thứ Ba, trong đó Iran nhấn mạnh các quốc gia có thể được đảm bảo “hành lang an toàn” nếu phối hợp với các cơ quan chức năng của nước này. Bức thư được đề ngày 22/3, theo xác nhận từ IMO.
Đáng chú ý, Iran được cho là đã bắt đầu thu phí quá cảnh đối với một số tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz – dấu hiệu mới nhất cho thấy nước này đang siết chặt quyền kiểm soát một trong những tuyến hàng hải năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Thực tế, giao thông qua eo biển này gần như tê liệt do xung đột tại Trung Đông. Chỉ một số ít tàu vẫn di chuyển, chủ yếu bằng cách áp sát bờ biển Iran để giảm thiểu rủi ro.
Trước đó, Lãnh tụ Tối cao Iran, ông Mojtaba Khamenei, từng phát tín hiệu cứng rắn khi cho rằng nên đóng cửa eo biển Hormuz. Tuy nhiên, nội dung bức thư mới cho thấy lập trường có phần linh hoạt hơn, dù vẫn khẳng định chủ quyền mạnh mẽ của Tehran đối với tuyến đường thủy này.
Việc lưu thông qua Hormuz bị đình trệ đã gây ra hệ lụy lớn trên toàn cầu. Đây là tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt thế giới mỗi ngày, cùng với khối lượng lớn thực phẩm, kim loại và nguyên liệu khác.
Giá hàng hóa thiết yếu đã tăng vọt, đặc biệt tại châu Á – khu vực phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng. Hàng tỷ người đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt khí đốt và phải chuẩn bị cho các biện pháp phân phối nhiên liệu theo hạn mức.
Trong thư, Iran nêu rõ các tàu 'không mang tính thù địch' – bao gồm tàu của các quốc gia khác – có thể được phép đi qua eo biển Hormuz, với điều kiện không tham gia hoặc hỗ trợ các hành động chống lại Iran và tuân thủ đầy đủ các quy định về an toàn, an ninh.
Ngược lại, Tehran khẳng định sẽ hạn chế hoặc cấm lưu thông đối với các tàu liên quan đến các bên bị coi là 'kẻ xâm lược' hoặc có liên quan đến các hành động chống Iran.
Iran cũng nhấn mạnh rằng việc khôi phục hoàn toàn an ninh và ổn định tại eo biển Hormuz phụ thuộc vào việc chấm dứt các mối đe dọa quân sự trong khu vực.
