Vị thế áp đảo tại thị trường tỷ đô

Theo số liệu thống kê của Hải quan Việt Nam, tổng kim ngạch xuất khẩu ghẹ trong nửa đầu năm 2026 đạt 43 triệu USD, tăng 56% so với cùng kỳ năm 2025. Giá trị xuất khẩu của nhóm mặt hàng này duy trì đà tăng trưởng liên tục qua từng tháng với tốc độ ngày càng ấn tượng.

Đáng chú ý, sự tăng trưởng này phụ thuộc rất lớn vào sức hút của thị trường Mỹ. Tính riêng trong 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu ghẹ sang quốc gia này đã đạt 36 triệu USD, tăng vọt 74% so với cùng kỳ và chiếm đến 82% tổng kim ngạch xuất khẩu ghẹ của Việt Nam. Điều này cho thấy Mỹ không chỉ là đối tác tiêu thụ lớn mà đang ngày càng chiếm vị thế áp đảo tuyệt đối trong cơ cấu thị trường xuất khẩu.

Trên bản đồ thương mại quốc tế, Mỹ hiện là quốc gia nhập khẩu ghẹ lớn nhất toàn cầu, với giá trị khoảng 1,1 tỷ USD mỗi năm, vượt xa các thị trường khác như Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc. Đặc biệt, người tiêu dùng Mỹ có nhu cầu rất lớn đối với các sản phẩm ghẹ xanh, ghẹ thịt và ghẹ chế biến phục vụ kênh bán lẻ, nhà hàng. Dữ liệu từ Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) năm 2025 cho thấy, Việt Nam đang là một trong những nguồn cung chủ lực với sản lượng 4.143 tấn, chỉ đứng sau Indonesia (14.290 tấn) và cao hơn hẳn các đối thủ cạnh tranh như Philippines hay Sri Lanka.

Cú hích từ lợi thế chính sách MMPA

Bước sang quý II/2026, tốc độ xuất khẩu ghẹ của Việt Nam sang Mỹ ngày càng được đẩy nhanh, với lượng đơn đặt hàng tăng đột biến sau tháng 5. Yếu tố quan trọng đứng sau tâm lý tích cực và sự bùng nổ này chính là những diễn biến thuận lợi liên quan đến Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển của Mỹ (MMPA).

Vào tháng 5 vừa qua, Cơ quan Quản lý Thủy sản Quốc gia Mỹ (NMFS) đã tiến hành xem xét lại kết luận về việc tuân thủ đạo luật MMPA. Kết quả, cơ quan này đã ra quyết định cấm nhập khẩu các sản phẩm ghẹ từ Philippines, đồng thời tiếp tục cho phép nhập khẩu từ Việt Nam, Indonesia và Sri Lanka. Việc NOAA Fisheries công nhận tương đương đối với các nghề khai thác ghẹ của Việt Nam đã tạo ra một lợi thế chính sách vô cùng to lớn.

Tuy nhiên, giới chuyên gia đánh giá đây là lợi thế cạnh tranh chứ không phải "chiếc vé miễn phí". Sức hút của ghẹ Việt Nam trong giai đoạn này phản ánh khả năng đáp ứng tốt trong bối cảnh thị trường Mỹ yêu cầu ngày càng khắt khe về các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, nguồn cung ổn định và phù hợp với tiêu chuẩn nhập khẩu mới.

Thách thức truy xuất nguồn gốc và duy trì đà tăng trưởng

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) nhận định, sự phụ thuộc của sản phẩm ghẹ Việt Nam vào thị trường Mỹ không phải là một xu hướng mới mẻ. Để giữ vững được đà tăng trưởng trong thời gian tới, các doanh nghiệp sẽ phải phụ thuộc rất nhiều vào năng lực kiểm soát nguồn nguyên liệu, minh bạch trong truy xuất nguồn gốc và nỗ lực duy trì các tiêu chuẩn khai thác bền vững.

Nhìn rộng ra toàn ngành, VASEP đã chủ động xây dựng các kịch bản điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh cho những tháng cuối năm. Ở kịch bản cơ sở, tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản năm 2026 dự kiến đạt khoảng 12,1 - 12,3 tỷ USD, tăng 8-10% so với năm 2025. Trong kịch bản tích cực hơn, con số này có thể vượt ngưỡng 12,5 tỷ USD (tăng trên 12%) nếu các rào cản tại thị trường Mỹ tiếp tục được tháo gỡ hoặc có thêm các chính sách thuế thuận lợi.

Mặc dù các thị trường truyền thống như Mỹ, EU và Nhật Bản được dự báo có thể sẽ tăng trưởng chậm lại trong nửa cuối năm 2026, nhưng riêng nhóm mặt hàng cua, ghẹ và tôm hùm vẫn được xem là những sản phẩm sở hữu nhiều dư địa bứt phá nhất, đặc biệt là tiềm năng mở rộng tại thị trường tỷ dân Trung Quốc. Tận dụng tốt lợi thế chính sách, song song với việc nâng cao chất lượng nguồn cung, sẽ là chìa khóa để con ghẹ Việt Nam tiếp tục vươn xa trên bản đồ xuất khẩu toàn cầu.