Hệ sinh thái biển đối mặt nhiều thách thức trong bảo tồn

Theo Báo Khánh Hòa, nỗ lực phục hồi vịnh Nha Trang được triển khai từ Kế hoạch tổng thể đến năm 2030, ban hành vào tháng 11-2022. Sau một thời gian thực hiện, công tác này đã mang lại những chuyển biến rõ nét. Ghi nhận vào đầu năm 2026, Viện Hải dương học cùng các đơn vị chuyên môn đã tiến hành giám sát rạn san hô tại Hòn Chồng, Hòn Mun và Bãi Củi. Kết quả cho thấy rạn san hô đang phục hồi tốt trên nền gãy đổ do các cơn bão năm 2017 và 2021, ở độ sâu từ 2m đến 4m. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy hệ sinh thái đang từng bước ổn định sau những biến cố thiên tai khốc liệt.

Tuy nhiên, công tác bảo tồn vẫn phải đối mặt với áp lực lớn từ các hoạt động xâm hại. Trong quý I/2026, lực lượng chức năng đã phát hiện hàng loạt sai phạm ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường biển. Cụ thể, các cơ quan chức năng đã ngăn chặn 7 trường hợp chong đèn câu mực và 4 trường hợp lặn đêm tại Hòn Rơm. Tại đảo Hòn Tằm, 9 trường hợp sử dụng lưới kéo ruốc cũng đã bị xử lý. Thậm chí, một số cá nhân còn sử dụng giã cào trong vịnh hoặc khai thác đá sỏi tại Hòn Tre, qua đó đe dọa cấu trúc địa chất cũng như môi trường sống của các loài thủy sinh quý hiếm.

Để tạo nguồn lực cho công tác bảo tồn, từ tháng 9-2025, tỉnh đã triển khai thu phí tham quan vịnh Nha Trang. Tính đến hết ngày 30-4-2026, tổng số tiền thu được đạt hơn 5,8 tỷ đồng. Nguồn kinh phí này được phân bổ minh bạch, trong đó 20% nộp ngân sách và 80% dành riêng cho công tác quản lý, bảo vệ đa dạng sinh học. Nhờ đó, sự đầu tư bài bản này trở thành nền tảng quan trọng giúp địa phương duy trì các hoạt động tuần tra, đồng thời tái tạo nguồn lợi thủy sản theo hướng bền vững, đáp ứng yêu cầu cấp thiết về phục hồi tài nguyên thiên nhiên trong giai đoạn hiện nay.

Chia sẻ về sự thay đổi của biển đảo, ông Đặng Thành Thái, du khách từ Hà Nội, cho biết đây là lần thứ 4 gia đình ông lựa chọn Nha Trang. Theo ông, môi trường biển đảo đã có sự cải thiện rõ rệt. Năm nay, tại bến tàu, gia đình ông được hướng dẫn không mang sản phẩm nhựa dùng một lần ra vịnh. Việc được phát túi phân hủy sinh học thay thế túi ni lông, cùng với việc bố trí các thùng rác phân loại tại các điểm đảo, khiến ông rất hài lòng về ý thức bảo vệ môi trường của địa phương trong việc gìn giữ cảnh quan.

Giải pháp phát triển du lịch bền vững gắn liền bảo tồn

Để giải quyết triệt để các vấn đề tồn tại, đồng thời phát huy giá trị danh thắng, Ban Quản lý vịnh Nha Trang đang tích cực tham mưu điều chỉnh các quyết định liên quan đến kế hoạch phục hồi. Mục tiêu trọng tâm là hoàn thành việc thành lập Khu Bảo tồn biển vịnh Nha Trang nhằm tạo hành lang pháp lý vững chắc. Đồng thời, các đơn vị sẽ tiếp tục giám sát nhanh hiện trạng san hô khi điều kiện thời tiết thuận lợi, cũng như đẩy mạnh trồng thử nghiệm san hô tại khu vực phía bắc vịnh. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm tái thiết các khu vực nhạy cảm, qua đó tạo môi trường thuận lợi cho sinh vật biển cư trú và phát triển.

Song song với các biện pháp kỹ thuật, việc nâng cao nhận thức cộng đồng và hỗ trợ sinh kế cho người dân cũng được đặc biệt chú trọng. Ban Quản lý vịnh phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai duyệt vay vốn cho các hộ dân từ dự án thí điểm tại Hòn Mun. Chương trình này giúp người dân chuyển đổi sang các mô hình sinh kế bền vững, qua đó giảm áp lực khai thác lên rạn san hô. Đồng thời, các hoạt động thực tiễn như dự án Sông sạch Biển xanh đã trao tặng túi đi chợ làm từ lưới tái chế cho ngư dân, cũng như lắp đặt các bảng tuyên truyền “không rác thải nhựa” tại nhiều điểm tham quan.

Sự quyết liệt trong công tác quản lý đã tạo sức hút lớn cho du lịch Nha Trang trong các kỳ nghỉ lễ vừa qua. Tại Hòn Tằm, Trí Nguyên hay bãi biển đường Trần Phú, lượng khách đổ về đông nhưng công tác vệ sinh môi trường vẫn được đảm bảo. Đồng thời, các tổ chức và trường học đã chung tay thu gom 1,2 tấn rác thải ven bờ cùng 70kg lưới ma tại khu vực Hòn Chồng. Những hoạt động này không chỉ góp phần làm sạch môi trường mà còn lan tỏa thông điệp bảo tồn, qua đó giúp hình ảnh du lịch Nha Trang ngày càng trở nên đẹp hơn trong mắt du khách trong và ngoài nước.

Ông Đàm Hải Vân, Giám đốc Ban Quản lý vịnh Nha Trang, khẳng định đơn vị sẽ tiếp tục thực hiện hiệu quả công tác quản lý trên cơ sở bảo vệ đa dạng sinh học. Theo chỉ đạo, Ban sẽ phối hợp phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ tài nguyên, đồng thời chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu. Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm giám sát rạn san hô, tăng cường tuyên truyền bảo tồn các loài thú biển và rùa biển quý hiếm tại khu bảo tồn. Tất cả những nỗ lực này đều hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế xanh, đưa vịnh Nha Trang trở thành hình mẫu về phục hồi hệ sinh thái biển.