Tháp Bình Sơn, kiệt tác đất nung lưu dấu tinh hoa di sản ngàn năm
Tọa lạc trong khuôn viên chùa Vĩnh Khánh, xã Tam Sơn (tỉnh Phú Thọ), tháp Bình Sơn là kiệt tác đất nung thời Lý - Trần, lưu giữ những giá trị đặc sắc của nghệ thuật kiến trúc cổ. Trải qua bao biến thiên, di tích quốc gia đặc biệt vẫn là biểu tượng văn hóa tâm linh, điểm hẹn hành hương giàu sức hút.
Theo báo Phú Thọ, tháp Bình Sơn từ lâu đã trở thành biểu tượng văn hóa tâm linh của vùng đất trung du. Vượt qua những biến thiên của lịch sử và sự bào mòn của thời gian, ngọn tháp đất nung ngàn năm tuổi vẫn đứng vững như một chứng nhân của thời gian, rộng mở đón những bước chân hành hương tìm về nguồn cội. Hành trình về với tháp Bình Sơn không đơn thuần là một chuyến vãn cảnh, mà còn là dịp để du khách tìm hiểu và cảm nhận những giá trị của quá khứ. Từng viên gạch đất nung dưới bàn tay tài hoa của tiền nhân góp phần phản ánh tinh hoa mỹ thuật thời Lý - Trần, một giai đoạn phát triển rực rỡ của nghệ thuật và kiến trúc dân tộc.
Bước vào khuôn viên chùa Vĩnh Khánh, du khách sẽ thấy ấn tượng bởi dáng vẻ uy nghi, thanh thoát nhưng không kém phần trầm mặc của tòa tháp cổ. Theo các tư liệu lịch sử, thuở ban đầu công trình có từ 13-15 tầng, với đỉnh tháp mang hình búp sen vươn cao, biểu trưng cho sự thanh khiết và khát vọng thái bình, an lành của cư dân vùng trung du. Trải qua những thăng trầm của thời gian, tháp Bình Sơn hiện còn 11 tầng cùng 1 tầng bệ, cao khoảng 16,5m. Điểm độc đáo khiến các nhà nghiên cứu lịch sử cũng như du khách đặc biệt ấn tượng chính là kỹ thuật xây dựng tinh xảo của cha ông ta từ hàng nghìn năm trước.
Toàn bộ công trình được ghép từ hơn 13.000 viên gạch đất nung mà không sử dụng chất kết dính. Nhờ hệ thống mộng và chốt gạch được thiết kế, liên kết khớp với nhau, tòa tháp tạo nên một kết cấu vững chãi, giúp công trình đứng vững trước những tác động của thời tiết qua nhiều thế kỷ. Không chỉ gây ấn tượng bởi hình khối kiến trúc độc đáo, tháp Bình Sơn còn được ví như một kho tàng nghệ thuật điêu khắc ngoài trời có giá trị. Bề mặt phía ngoài của tháp được chạm khắc với hệ thống hoa văn phong phú, tinh tế, phản ánh tư tưởng và thẩm mỹ của Phật giáo đương thời.
Quan sát từng tầng tháp, du khách có thể dễ dàng nhận ra những họa tiết rồng uốn lượn, hoa cúc dây thanh mảnh, lá đề rủ bóng hay những cánh sen mềm mại. Được xây dựng theo bình đồ hình vuông, thu nhỏ dần về phía ngọn, tòa tháp mang dáng vẻ thanh thoát và cân đối. Hình dáng ấy gợi liên tưởng đến sự kết nối giữa trời và đất, đồng thời thể hiện ước vọng về một cuộc sống an yên, mưa thuận gió hòa. Ghé thăm quần thể di tích vào bất kỳ thời điểm nào trong năm, du khách đều có thể cảm nhận vẻ đẹp tĩnh mịch, thanh bình nơi cửa Thiền.
Trong nhịp sống hối hả thường nhật, tháp Bình Sơn vẫn giữ được sức hút trầm mặc và thanh tịnh. Bước qua cổng chùa, người hành hương có thể thảnh thơi dâng hương, chiêm ngưỡng tòa tháp cổ và tìm thấy những phút giây thư thái trong tâm hồn. Tiếng chuông chùa ngân vang hòa cùng tiếng gió rì rào bên dòng sông Lô tạo nên không gian linh thiêng, đem lại cảm giác nhẹ nhàng, bình yên. Bên cạnh tòa tháp cổ, khu vực giếng mực cùng những khoảng xanh mát trong khuôn viên cũng tạo nên những góc nghỉ chân yên bình, giúp du khách tìm lại sự cân bằng sau những bộn bề của cuộc sống.
Nhận thức rõ tầm quan trọng đặc biệt của quần thể di tích, chính quyền địa phương đã chủ động triển khai nhiều kế hoạch dài hạn nhằm gìn giữ, phát huy và lan tỏa những giá trị độc đáo của Di tích quốc gia đặc biệt này. Đồng chí Lê Trung, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Tam Sơn cho biết, để di sản thực sự sống cùng thời đại và mang lại những giá trị thiết thực, xã Tam Sơn đang tập trung khơi thông tiềm năng du lịch thông qua việc đầu tư tôn tạo cảnh quan xung quanh chùa Vĩnh Khánh, nâng cấp hạ tầng giao thông kết nối, đồng thời đẩy mạnh số hóa dữ liệu và quảng bá hình ảnh tháp Bình Sơn đến du khách thập phương trên các nền tảng mạng xã hội.
Khi những giá trị truyền thống quý báu được cộng hưởng với tư duy quản lý và phát triển hiện đại, tháp Bình Sơn có nhiều tiềm năng trở thành điểm nhấn du lịch quan trọng, giàu sức hút của địa phương. Việc gìn giữ và lan tỏa giá trị của ngọn tháp cổ ngàn năm không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ bảo tồn một di sản quý báu do tiền nhân để lại cho mai sau, mà còn góp phần khơi thông tiềm năng du lịch, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương, từng bước nâng cao chất lượng đời sống vật chất và tinh thần cho Nhân dân.




