Gánh nặng bệnh tật và những khoảng trống phía sau con số tuổi thọ

Thực tế cho thấy, tuổi thọ kéo dài chưa đồng nghĩa với việc người dân có nhiều năm sống khỏe mạnh. Các thống kê ghi nhận mỗi người Việt có khoảng 10 năm cuối đời phải sống chung với ốm đau, với trung bình 3-4 bệnh nền ở người lớn tuổi. Những căn bệnh không lây nhiễm, tình trạng suy giảm chức năng vận động tạo ra gánh nặng lớn lên hệ thống an sinh xã hội. Nhìn nhận về vấn đề này, Thượng tá, TS.BS.CK2 Vũ Sơn Giang, Chủ nhiệm Chính trị, Bệnh viện Quân y 175, cho biết: "Tuổi thọ không nên chỉ được nhìn như một con số tăng lên qua từng năm, điều quan trọng hơn là chất lượng sống trong quãng đời đó".

Không dừng lại ở thể chất, gánh nặng tâm lý cũng là một nghịch lý lớn của tuổi già. Sự đứt gãy kết nối thế hệ trong nhịp sống đô thị hối hả khiến nhiều người cao tuổi rơi vào cảnh cô độc. Câu nói xót xa của cụ bà 86 tuổi trong một bộ phim tài liệu: "Ở đây toàn các con mua nhà để nhốt bố mẹ" đã chạm đến nỗi trăn trở của toàn xã hội. Chính sự hoang mang, thiếu vắng người sẻ chia đã vô tình tạo kẽ hở cho những vụ lừa đảo tinh vi như "sở hữu kỳ nghỉ" nhắm vào người cao tuổi.

Nhà báo - TS Trần Ngọc Châu, tác giả sách Nghịch lý tuổi già, cho rằng vấn đề cốt lõi để giải quyết nỗi cô đơn nằm ở tâm thế chuẩn bị và khả năng nhận thức giá trị bản thân. Theo lý thuyết về "đường cong hạnh phúc", mức độ hài lòng với cuộc sống thường đạt đỉnh trong giai đoạn áp lực sự nghiệp và con cái đã vơi đi. Ông phân tích: "Đến cái lứa tuổi từ 50 đến 70, khi chúng ta có một sự viên mãn nhất định về sự nghiệp cũng như về kinh tế, tài chính thì khi đó chúng ta sẽ đạt được những hạnh phúc cao hơn. Qua khỏi tuổi 70, nếu chúng ta nhận định đúng bản chất về sức khỏe của mình, tìm ra những giải pháp cho mình thì chúng ta sẽ có một sự viên mãn hơn, hạnh phúc hơn".

Chủ động chuẩn bị từ sớm để kiến tạo tuổi xế chiều viên mãn

Một tuổi già độc lập và có ích không đến từ sự may mắn ở tuổi 60, mà là kết quả của quá trình đầu tư nghiêm túc ngay từ những năm tháng tuổi trẻ. Khảo sát của Viện Dinh dưỡng Quốc gia và Viện Sức khỏe Nutrilite trên gần 1.500 người trưởng thành đã gióng lên hồi chuông cảnh báo: các nguy cơ sức khỏe đang bủa vây nhóm lao động trẻ. Với 43,6% người tham gia khảo sát bị thừa cân, béo phì, cùng tỷ lệ lớn bỏ bữa sáng và thiếu hụt rau xanh, nền tảng sức khỏe tương lai đang bị đe dọa nghiêm trọng. PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cảnh báo Việt Nam đang đối mặt với "gánh nặng kép về dinh dưỡng". Để phòng bệnh từ sớm, thách thức đặt ra không chỉ là "ăn đủ" mà phải là "ăn đúng" và "ăn cân đối".

Song song với thể chất, duy trì sự minh mẫn của trí não và mở rộng vòng tròn giao tiếp là "vũ khí" để người già không bị gạt ra khỏi guồng quay của xã hội. Việc học hỏi không ngừng ở tuổi xế chiều mang lại những giá trị tinh thần to lớn. TS Châu chia sẻ: "Người già học là để vui, không phải để đạt tước vị hay cạnh tranh lấy danh dự xã hội. Chúng tôi học để trao đổi thông tin, để rèn luyện trí não không bị mai một và đó chính là thuốc bổ để người già hạnh phúc hơn người trẻ".

Khi tự cởi trói mình khỏi những áp lực vô hình, người cao tuổi sẽ tìm thấy sự tự do đích thực. Về điều này, TS Châu đúc kết: "Người già hạnh phúc hơn nếu không còn sợ hãi cái chết, không còn sợ hãi về bệnh tật, không còn sợ lo lắng về việc con cái mình có tương lai hay không. Nếu chúng ta buông bỏ những nỗi lo lắng đó thì người già sẽ có được sự hạnh phúc".

Sống khỏe dài lâu cần sớm trở thành chiến lược hành động của mỗi cá nhân và toàn xã hội. Như lời bác sĩ Giang khẳng định: "Thành tựu thực sự của Việt Nam trong tương lai không chỉ nằm ở số năm sống thêm, mà ở số năm mỗi người có thể sống khỏe mạnh, tự chủ và hạnh phúc". Suy cho cùng, tuổi già là một chương mới đầy ý nghĩa, đúng như góc nhìn đầy lạc quan của TS Trần Ngọc Châu: "Tuổi già không phải là khổ mà là một hạnh phúc của cuộc sống. Mỗi ngày chúng ta sống thêm là một niềm phúc lạc, miễn là chúng ta nhận thức đúng và biết cách tìm thấy niềm vui ngay trong những điều nhỏ nhặt nhất của chính mình".