Phát hiện khuẩn Salmonella trong vụ gần 300 người nhập viện sau khi ăn bánh mì
Sự việc gần 300 người phải nhập viện cấp cứu sau khi sử dụng sản phẩm tại một cửa hàng bánh mì thuộc chuỗi hệ thống lớn tại tỉnh Đồng Tháp đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Việc Viện Pasteur TP.HCM công bố kết quả xét nghiệm bệnh phẩm dương tính với vi khuẩn Salmonella đã phần nào định vị được tác nhân gây bệnh.
Kết quả xét nghiệm bệnh phẩm và dấu vết từ vi khuẩn đường ruột
Tính đến chiều ngày 19/6, số liệu báo cáo từ Ủy ban Nhân dân phường Đạo Thạnh, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Đồng Tháp xác nhận tổng số ca nghi ngộ độc thực phẩm liên quan đến cơ sở bánh mì Hồng Ngọc 37 (địa chỉ số 64-64 Bis-62 Lý Thường Kiệt) đã tăng vọt lên 290 trường hợp. Diễn tiến của vụ việc xảy ra rất nhanh, ban đầu chỉ ghi nhận 22 ca cấp cứu, sau đó tăng lên 93 và vượt mốc 200 người chỉ trong vòng hai ngày. Các bệnh nhân nhập viện trong tình trạng cấp tính với chuỗi triệu chứng điển hình như đau bụng dữ dội, nôn ói, tiêu chảy liên tục, sốt cao, mệt mỏi, đau đầu và tê tay.
Do quy mô số lượng bệnh nhân quá lớn, mạng lưới y tế địa phương và các khu vực lân cận đã phải huy động tổng lực để tiếp nhận. Người bệnh được phân bổ điều trị tại nhiều cơ sở như Bệnh viện Đa khoa trung tâm Tiền Giang, Bệnh viện Quân y 120, Trung tâm Y tế khu vực Mỹ Tho, Bệnh viện Đa khoa Đồng Tháp, Bệnh viện Đa khoa Vĩnh Long và thậm chí có những ca nặng phải chuyển tuyến lên Bệnh viện Nhi đồng 1 TP.HCM. Đến nay, tình hình sức khỏe của 256 bệnh nhân đang điều trị đã cơ bản ổn định, và có 34 trường hợp đã được xuất viện hoặc chuyển sang theo dõi ngoại trú.
Để làm rõ căn nguyên, cơ quan y tế đã tiến hành lấy mẫu bệnh phẩm từ các nạn nhân gửi đi phân tích chuyên sâu. Kết quả từ Viện Pasteur TP.HCM cho thấy có tới 25 trên tổng số 36 mẫu bệnh phẩm dương tính với vi khuẩn Salmonella sp. (Salmonella species). Đây là nhóm vi khuẩn hình que, hiếu khí kỵ khí tùy tiện, cư trú phổ biến trong đường ruột của động vật và lây lan sang người qua nguồn nước ô nhiễm hoặc thực phẩm bẩn. Khi xâm nhập vào cơ thể, độc tố của Salmonella tấn công trực tiếp và phá hủy niêm mạc ruột, dẫn đến tình trạng nhiễm trùng đường tiêu hóa cấp tính. Đối với các đối tượng có hệ miễn dịch yếu như trẻ em và người cao tuổi, tình trạng mất nước nặng có thể biến chứng nguy hiểm nếu không được can thiệp y tế kịp thời.
Nghịch lý truy xuất nguồn gốc khi mẫu thực phẩm đối chứng bị xóa dấu vết
Mặc dù tác nhân sinh học gây bệnh đã được nhận diện rõ ràng, việc định vị chính xác loại nguyên liệu nào trong chiếc bánh mì kẹp thịt chứa vi khuẩn lại đang đi vào ngõ cụt. Ngay sau khi sự cố xảy ra, đoàn kiểm tra liên ngành an toàn thực phẩm đã lập tức thanh tra đột xuất cơ sở Hồng Ngọc 37 và yêu cầu tạm dừng hoạt động từ tối ngày 16/6. Các bước kiểm tra nhanh đối với các mẫu chả lụa Bakey, chả jambon J2 và xúc xích tỏi thịt (nhập từ một đơn vị sản xuất thứ ba) đều cho kết quả âm tính với hàn the, chứng tỏ sản phẩm không vi phạm về chất cấm cơ học này.
Tuy nhiên, nút thắt lớn nhất nằm ở chỗ đoàn kiểm tra không thể tiến hành lấy mẫu để xét nghiệm vi sinh đối với các loại chả và xúc xích nói trên. Nguyên nhân được xác định là do chủ cơ sở kinh doanh không thể chứng minh hoặc định vị được lô hàng cụ thể nào đã được xuất bán và sử dụng trong ngày xảy ra ngộ độc. Sự thiếu sót trong việc lưu trữ hồ sơ theo dõi chuỗi cung ứng khiến cơ quan chức năng không có căn cứ pháp lý để lấy mẫu đối chứng chuẩn xác. Đáng lo ngại hơn, mặt hàng pate – một loại nguyên liệu có nguy cơ nhiễm khuẩn cực cao do đặc thù tự chế biến thủ công tại chỗ – đã được cơ sở này bán hết sạch từ trước đó một ngày, dẫn đến việc hoàn toàn không còn mẫu lưu để phục vụ công tác xét nghiệm. Khoảng trống trong quy trình lưu mẫu thực phẩm và quản lý lô hàng chính là rào cản lớn nhất khiến việc truy xuất nguồn gốc độc tố chưa thể có kết quả cuối cùng.
Bài học về quản trị chất lượng từ một thương hiệu quy mô lớn
Dưới góc nhìn của ngành quản trị thương hiệu và sản phẩm, vụ việc tại cơ sở Hồng Ngọc 37 không còn dừng lại ở một tai nạn vệ sinh thực phẩm đơn lẻ, mà phản ánh một lỗ hổng mang tính hệ thống của một thương hiệu lớn. Hồng Ngọc là một chuỗi bánh mì có quy mô đáng kể tại thị trường miền Tây với mạng lưới hơn 100 chi nhánh. Việc một thương hiệu lớn liên tục để xảy ra các vụ ngộ độc hàng loạt là điều rất đáng báo động về mặt kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Đáng chú ý, đây đã là lần thứ ba hệ thống này làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng. Trước đó, chi nhánh Hồng Ngọc 12 tại phường Hồng Ngự cũng từng hai lần gây ngộ độc hàng loạt: một lần vào tháng 8/2024 khiến 149 người nhập viện (phải bồi thường 380 triệu đồng) và một lần cách đây chỉ hai tháng khiến 86 người ngộ độc (bị phạt hành chính 90 triệu đồng, đình chỉ hoạt động 4 tháng và bồi thường 175 triệu đồng). Việc các sai phạm lặp đi lặp lại ở các chi nhánh khác nhau chứng tỏ năng lực quản trị rủi ro của chuỗi chưa bắt kịp với tốc độ mở rộng quy mô. Khi một hệ thống tăng trưởng nóng nhưng thiếu cơ chế giám sát nghiêm ngặt từ khâu chế biến nguyên liệu tại chỗ đến khâu lưu trữ, quản lý lô hàng đối chứng, rủi ro khủng hoảng thương hiệu là điều tất yếu.
Hiện tại, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã có văn bản chỉ đạo ráo riết yêu cầu cơ quan y tế địa phương tập trung nguồn lực điều trị cho các nạn nhân, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng để điều tra tận gốc trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan. Sự nghiêm minh của pháp luật và áp lực từ người tiêu dùng chắc chắn sẽ là bài học đắt giá cho chuỗi bánh mì này nói riêng và toàn bộ các thương hiệu kinh doanh ẩm thực nói chung về tầm quan trọng cốt lõi của an toàn vệ sinh sản phẩm.
