Châu Hồng là xã nằm trong một thung lũng, xung quanh là những dãy núi, dưới dãy núi là hệ thống các hang caster và suối ngầm. Đây cũng được xem như “thủ phủ khoáng sản” với 13 mỏ khai thác đá trắng và quặng được cấp phép khai thác. Trong đó, một số doanh nghiệp khai thác quặng đã bơm hút nguồn ngước ngầm trong quá trình sản xuất...

Nhiều nhà dân bị sụt lún, xuất hiện “hố tử thần” trong nhà kể từ thời điểm đầu năm 2022

Từ cuối năm 2019 đến tháng 4/2022, trên địa bàn xã Châu Hồng, huyện Quỳ Hợp có 279 giếng nước sinh hoạt bị cạn trơ đáy; 13 hố sụt lún ở ruộng lúa nước, ven khe suối. Đặc biệt, đến cuối tháng 02/2022, có 114 ngôi nhà bị rạn, nứt…

Hiện tượng này lan rộng đến nhà ở của các hộ dân, cơ quan và trường học của xã Châu Hồng. Các điểm sụt lún đất, có diện tích khoảng 25-30m trên đất sản xuất, chiều sâu 1,5-2,5m; các vết nứt đất kéo dài, xuyên qua sân, vườn, nhà ở của nhiều hộ gia đình; các vết nứt xuất hiện tại trường Trung học cơ sở Hồng Tiến, điểm Bưu điện văn hóa xã và trụ sở cơ quan HĐND, UBND xã Châu Hồng. Ước tính thiệt hại lên đến gần 60 tỷ đồng.

Hàng trăm hộ dân ở xã Châu Hồng bỗng nhiên bị nứt nẻ nhà cửa do ảnh hưởng bởi sụt lún.

Tình trạng sụt lún, hố “tử thần” trở nên đặc biệt nghiêm trọng và phức tạp vào cuối tháng 5/2022 khi người dân địa phương tỏ rõ sự bức xúc, bất bình.

Về vấn đề đi tìm nguyên nhân cụ thể cho hiện tượng sụt lún và cạn kiệt nguồn nước ngầm ở xã Châu Hồng, huyện Quỳ Hợp đã ký hợp đồng trị giá gần 1 tỷ đồng với Liên Đoàn Địa chất Bắc Trung Bộ để khảo sát, đánh giá chi tiết hiện trạng, xác định nguyên nhân sụt lún tại xã Châu Hồng.

Liên đoàn Địa chất Bắc Trung Bộ đã hoàn thành và đã có báo cáo kết quả khảo sát, xác định nguyên nhân gây sụt lún tại xã Châu Hồng. Tuy nhiên, kết quả vẫn không xác định được nguyên nhân cụ thể, mà chỉ đưa ra nhận định chung chung đó là do cạn kiệt nguồn nước ngầm.

Hiện tượng sụt lún xảy ra cả ngoài đồng, gây lo lắng, ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất của người dân xã Châu Hồng

Trên cơ sở kết quả kiểm tra của đoàn kiểm tra liên ngành và ý kiến chỉ đạo của UBND tỉnh Nghệ An, ngày 31/8/2022, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nghệ An đã có Văn bản số 5328/STNMT-KS thông báo khắc phục tồn tại trong hoạt động khoáng sản. Theo đó, Sở yêu cầu Công ty CP Tân Hoàng Khang tạm dừng hoạt động khai thác khoáng sản (quặng thiếc và đá xây dựng đi kèm) và hoạt động khai thác, bơm hút nước ngầm tại khu vực Phá Líu và Thung Lùn, xã Châu Hồng, huyện Quỳ Hợp.

Kết quả kiểm tra, có tổng số 449 hộ dân xã Châu Hồng bị ảnh hưởng bởi sụt lún. Tổ công tác đã tính toán, hỗ trợ được 447 hộ với tổng số tiền phải chi trả là 10,428 tỷ đồng (Có 2 hộ chưa đồng ý mức hỗ trợ). Toàn bộ số tiền này đều do Công ty CP Tân Hoàng Khang chi trả.

Văn bản của Sở TN&MT tỉnh Nghệ An yêu cầu Công ty CP Tân Hoàng Khang khắc phục các tồn tại.

Theo ông Trương Văn Hóa - Chủ tịch UBND xã Châu Hồng, trong số 447 hộ dân đã nhận tiền hỗ trợ thì hộ nhiều nhất được nhận 300 triệu đồng, hộ bị ảnh hưởng ít nhất được nhận 5 triệu đồng. Đối với 2 hộ chưa nhất trí, thì một hộ được Tổ công tác tính toán thiệt hại chỉ 14 triệu đồng nhưng lại đòi hỗ trợ gần 1 tỷ đồng. Hộ còn lại được tính toán thiệt hại 80 triệu đồng nhưng cũng đòi hơn 200 triệu đồng.

Quỳ Hợp là huyện giàu tài nguyên khoáng sản, trọng điểm về hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản và bảo vệ môi trường. Trong những năm qua, hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản và bảo vệ môi trường đã được các cấp, ngành cấp tỉnh quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ.

Ông Nguyễn Đức Trung - Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An trong một cuộc kiểm tra trực tiếp hiện trạng và nói chuyện, trao đổi, nắm bắt tâm tư với người dân xã Châu Hồng.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ quản lý Nhà nước và khắc phục hậu quả do khai thác, chế biến khoáng sản và ô nhiễm môi trường gây ra còn nhiều bất cập, gây khó khăn, thiếu thốn đối với huyện, xã và đặc biệt là người dân.

Trao đổi với báo chí, ông Nguyễn Đình Tùng – Chủ tịch UBND huyện Quỳ Hợp, cho biết: “Mang tiếng là huyện giàu tài nguyên khoáng sản nhưng chúng tôi hầu như không được gì, trong khi mất thì quá nhiều; từ ô nhiễm môi trường đến mất đất sản xuất, an ninh trật tự, chi phí quản lý…Cứ nhắc đến vấn đề này tôi lại bức xúc, kiến nghị quá nhiều lần nhưng vẫn không cấp nào quan tâm trả lời, giải quyết thấu đáo. Cơ chế như thế huyện, xã, người dân huyện Quỳ Hợp đã và đang chịu thiệt thòi quá lớn. Những hệ lụy, nhất là hệ lụy về môi trường về lâu về dài đều đổ vào đầu người dân cả”.