Khơi thông tiềm năng bản địa và liên kết chuỗi giá trị

Tại diễn đàn “Trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm phát triển sản phẩm OCOP, làng nghề và mô hình nông nghiệp trải nghiệm”, với chủ đề “Từ giá trị bản địa đến chuỗi giá trị liên vùng”, các cơ quan quản lý và lãnh đạo địa phương đã cùng thảo luận về hướng đi đột phá để khai thác tối đa nguồn lực nông thôn. Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên sở hữu không gian sinh thái đa dạng, nhiều sản vật đặc trưng, nghề truyền thống và tri thức bản địa phong phú. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy tiềm năng này chưa được khai thác tương xứng khi nhiều chủ thể vẫn sản xuất quy mô nhỏ, năng lực quản trị hạn chế và thiếu sự liên kết bài bản giữa các khâu từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm trên thị trường.

Góp ý tại diễn đàn, ông Trần Phước Hiền, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, chia sẻ rằng việc các địa phương cùng ngồi lại là dịp quý giá để chia sẻ những cách làm hay, kinh nghiệm thực tiễn và nhận diện rõ những khó khăn còn tồn đọng. Ông nhấn mạnh mong muốn các đại biểu tập trung phân tích thẳng thắn những điểm nghẽn trong quá trình phát triển sản phẩm OCOP và nông nghiệp trải nghiệm để tìm ra giải pháp tăng cường liên kết vùng, kết nối cung - cầu hiệu quả. Qua đó, Quảng Ngãi kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò là điểm kết nối tin cậy, thúc đẩy hợp tác liên vùng để tạo thêm sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập thực tế cho người dân nông thôn trong khu vực.

Cùng quan điểm về tầm quan trọng của liên kết chuỗi, ông Nguyễn Văn Đa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh, nhìn nhận rằng các tỉnh trong khu vực có lợi thế rất lớn về sản vật và cảnh quan, nhưng việc phát triển sản phẩm vẫn đối mặt với rào cản về quy mô, thương hiệu và chuỗi giá trị rời rạc. Ông cho rằng các địa phương cần nhanh chóng chuyển dịch từ tư duy phát huy giá trị riêng lẻ sang hình thành các chuỗi giá trị liên vùng gắn kết chặt chẽ với chế biến và du lịch. Với vai trò là trung tâm thị trường và phân phối lớn, Thành phố Hồ Chí Minh cam kết sẽ đồng hành sâu sát để hỗ trợ đưa các sản phẩm đặc trưng đến gần hơn với người tiêu dùng.

Để giải quyết triệt để các bài toán thực tiễn này, các bên tham gia diễn đàn đã thống nhất việc cần thiết phải chuẩn hóa sản phẩm và đổi mới phương thức hỗ trợ từ cơ quan quản lý nhà nước. Việc phá vỡ ranh giới hành chính đơn thuần để hướng tới một hệ sinh thái nông nghiệp tích hợp đa giá trị sẽ giúp các làng nghề và chủ thể OCOP khắc phục tình trạng sản xuất manh mún. Khi có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các tỉnh thành, những giá trị văn hóa bản địa sẽ được chuyển hóa thành hàng hóa có thương hiệu mạnh, đáp ứng đúng nhu cầu ngày càng khắt khe của thị trường hiện đại.

Giải pháp trọng tâm thúc đẩy kinh tế nông thôn bền vững

Để hiện thực hóa các định hướng chiến lược từ lý thuyết vào đời sống kinh tế, việc triển khai đồng bộ các giải pháp thực tiễn là nhiệm vụ cốt lõi được đặt ra cho giai đoạn tới. Ông Nguyễn Minh Tiến, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến thương mại nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chỉ rõ rằng tư duy sản xuất nông nghiệp truyền thống cần được nâng tầm thành tư duy kinh tế nông nghiệp tích hợp đa giá trị. Theo ông, chúng ta không thể chỉ dừng lại ở việc đếm số lượng sản lượng hay quy mô năng suất, mà bắt buộc phải lồng ghép các giá trị văn hóa, môi trường và du lịch vào trong từng sản phẩm để tạo ra sức cạnh tranh khác biệt và dài lâu.

Bàn về giải pháp kết nối thị trường tiêu thụ, ông Nguyễn Minh Tiến nhấn mạnh lợi thế vượt trội của Thành phố Hồ Chí Minh với quy mô dân số lớn cùng hệ thống hạ tầng logistics, khoa học công nghệ và dịch vụ phát triển đồng bộ. Đây chính là bệ phóng vững chắc để đóng vai trò cầu nối đưa các sản phẩm OCOP, làng nghề và mô hình nông nghiệp trải nghiệm tiếp cận các kênh phân phối lớn. Khi các giá trị bản địa được khai thác đúng hướng và kết hợp hiệu quả với năng lực thương mại của đô thị lớn, kinh tế nông thôn sẽ có thêm động lực mạnh mẽ để bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.

Song song với việc mở rộng thị trường, việc thúc đẩy các thỏa thuận hợp tác thương mại và du lịch mang tính hành động cao là điểm sáng nổi bật được ghi nhận ngay tại sự kiện. Sự kiện đã chứng kiến những cái bắt tay thiết thực khi các doanh nghiệp phân phối lớn tiến hành ký kết hợp tác trực tiếp với các chủ thể sản xuất, đồng thời các đơn vị du lịch cũng liên kết chặt chẽ với hệ thống lữ hành. Những biên bản ghi nhớ này không chỉ dừng lại ở cam kết trên giấy mà được kỳ vọng sẽ nhanh chóng hình thành nên mạng lưới cung - cầu ổn định, đưa sản phẩm đặc trưng vào sâu trong chuỗi giá trị du lịch và dịch vụ đô thị.

Nhìn nhận về kế hoạch hành động tiếp theo, ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh, khẳng định thành phố sẽ tiếp tục phát huy tối đa lợi thế trung tâm để cụ thể hóa các nội dung hợp tác đã đề ra. Các cơ quan chức năng, tiêu biểu là Chi cục Phát triển Nông thôn Thành phố Hồ Chí Minh, sẽ giữ vai trò đầu mối xuyên suốt để rà soát nhu cầu, xây dựng bản đồ hệ sinh thái sản phẩm và đôn đốc tiến độ thực hiện. Tinh thần xuyên suốt của lãnh đạo các tỉnh thành là mọi liên kết phải bám sát nhu cầu thực tế, mang lại kết quả đo lường được và góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển toàn diện.