Cảnh quan hoang sơ chưa đủ để phát triển bền vững

Theo báo Gia Lai, hành trình khám phá miền núi non hùng vĩ luôn mang lại cho lữ khách những ấn tượng khó phai. Nhưng nếu chỉ dựa vào phong cảnh thiên nhiên đơn thuần, sức hấp dẫn ấy khó lòng tạo ra một sự phát triển bền vững. Thực tế, cảnh quan hoang sơ tươi đẹp thường chỉ đóng vai trò là sức hút ban đầu gọi mời du khách. Để giữ chân họ lưu lại lâu hơn và khơi dậy mong muốn quay trở lại, trải nghiệm văn hóa sâu sắc mới là yếu tố cốt lõi. Nổi bật nhất chính là nền ẩm thực truyền thống đậm dấu ấn của cộng đồng bản địa.

Đồng bào Jrai hay Bahnar từ bao đời nay luôn gắn bó máu thịt với đại ngàn, sông suối và nương rẫy. Thiên nhiên đã ban tặng cho họ kho tàng nguyên liệu phong phú biến đổi theo từng mùa. Từ đọt mây đắng nhẹ, măng tre giòn ngọt đến các loại rau hoang dã đều mang hương vị nguyên bản. Bằng bàn tay khéo léo cùng kinh nghiệm qua nhiều thế hệ, những nguyên liệu bình dị đã hóa thành các món ăn mang đậm bản sắc văn hóa của cộng đồng.

Cuối tháng năm vừa qua, một nhóm du khách đã có chuyến khám phá Khu Bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng. Sau hành trình băng rừng lội suối, chiêm ngưỡng hệ sinh thái nguyên sinh, cả đoàn dừng chân nghỉ ngơi giữa không gian xanh mát. Tại đây, anh H’Vinh Nút ở làng Đăk Asêl thuộc xã Sơn Lang đã chuẩn bị bữa ăn đậm đà bản sắc Bahnar. Dưới tán rừng già, những món ăn mộc mạc cuốn hút được bày ra. Hương thơm cơm lam hòa quyện cùng vị đậm đà của gà nướng, cá suối nướng than hồng. Bên cạnh đó là rau dớn trộn, đọt mây nướng và các loại lá rừng thanh mát.

Chia sẻ về trải nghiệm đáng giá này, anh Dương Quang Linh, du khách hai mươi lăm tuổi đến từ Thành phố Hồ Chí Minh vô cùng thích thú. Anh cho biết bản thân ấn tượng không chỉ bởi sự tươi ngon của nguyên liệu mà còn vì cách người dân tận dụng sản vật núi rừng để tạo nên những món ăn đặc sắc. Giữa không gian nguyên sơ, trải nghiệm ấy đã khiến cho chuyến du ngoạn trở nên đáng nhớ hơn.

Đồng tình với quan điểm trên, chị Trần Thị Ánh Ngọc, nữ du khách hai mươi bốn tuổi ở Đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang cũng bày tỏ sự say mê. Chị tâm đắc nhất với khoảnh khắc ngồi giữa rừng già, tận hưởng không khí trong lành và chầm chậm thưởng thức những hương vị bản địa. Không gian yên bình ấy tạo nên một sự thư thái, gần gũi hiếm có, điều rất khó tìm thấy ở những chuyến đi du lịch thông thường.

Đánh thức bản sắc ẩm thực để nâng tầm du lịch

Nhận thức được sức hút vô cùng to lớn của ẩm thực bản địa, nhiều địa phương đã nhanh chóng đưa yếu tố quan trọng này vào chiến lược phát triển du lịch cộng đồng một cách bài bản. Tại lễ cúng rừng do Ủy ban nhân dân xã Gào phối hợp cùng làng O Grang và làng De Chí tổ chức vào giữa tháng tư, du khách đã được trải nghiệm một bữa ăn độc đáo. Trên thân tre dài xếp thành bàn, người dân bày biện thịt heo đen nướng, lá mì nấu cà đắng hay bò một nắng chấm muối kiến vàng vô cùng hấp dẫn. Chính lòng hiếu khách cùng những món ngon thấm đẫm văn hóa đã giúp du khách hòa mình sâu hơn vào đời sống tinh thần của cộng đồng nơi đây.

Không chỉ hiện diện trong các nghi lễ, ẩm thực giờ đây đã trở thành phần linh hồn của các tour khám phá. Theo anh H’Vinh Nút, chủ hộ Nút Phăm Homestay Sơn Lang, ẩm thực là con đường ngắn nhất để lữ khách cảm nhận trọn vẹn văn hóa. Bên cạnh việc dẫn đoàn đi sâu vào Khu Bảo tồn thiên nhiên Kon Chư Răng, anh luôn chú trọng cung cấp dịch vụ lưu trú gắn liền bữa cơm truyền thống. Khi cùng nhau quây quần bên bếp lửa, nhâm nhi chút rượu ghè cay nồng và lắng nghe câu chuyện của buôn làng, du khách sẽ thấu hiểu sâu sắc hơn về tình đất tình người.

Cùng chung định hướng này, Làng du lịch cộng đồng Ia Mơ Nông ở xã Ia Ly cũng gặt hái nhiều thành công. Mỗi tháng, ngôi làng đón hàng trăm lượt khách. Sức hấp dẫn của điểm đến không chỉ nằm ở không gian văn hóa truyền thống mà còn đến từ những mâm cơm mang đậm bản sắc vùng cao. Bà H’Uyên Niê, Phó Trưởng ban Quản lý Làng du lịch cộng đồng Ia Mơ Nông cho hay, bí quyết níu chân lữ khách chính là nguồn nguyên liệu tươi sạch trong vườn nhà như cà đắng, lá mì hay khoai mì. Ban quản lý luôn khuyến khích bà con duy trì mở rộng diện tích các loại cây trồng này. Điều đó vừa tạo nguồn thực phẩm phục vụ du lịch vừa góp phần gìn giữ nét văn hóa của người Jrai. Du khách cực kỳ thích thú khi được tham quan vườn, tìm hiểu kỹ thuật trồng trọt và thưởng thức thành quả ngay tại chỗ.

Ông Trần Minh Toàn - Phó Chủ tịch UBND xã Vân Canh - cho biết: Thời gian tới, xã sẽ xây dựng làng Hà Văn Trên trở thành điểm đến du lịch cộng đồng mang đậm bản sắc văn hóa Bahnar. Bên cạnh việc vận động người dân duy trì nghề dệt thổ cẩm truyền thống, xã cũng khuyến khích bà con gìn giữ các món ăn đặc trưng được chế biến từ sản vật núi rừng và nương rẫy. Đây không chỉ là nét đẹp văn hóa cần được bảo tồn mà còn là sản phẩm du lịch độc đáo, góp phần mang đến cho du khách những trải nghiệm chân thực về đời sống của đồng bào địa phương.