Siết chặt quy định pháp lý và kiểm soát thông tin đất đai

Chiều 8/9, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp đã chủ trì cuộc họp cùng các đơn vị chuyên môn nhằm thảo luận chi tiết về Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 38/2026/NĐ-CP. Văn bản này đóng vai trò cụ thể hóa Nghị quyết 36/2026/NQ-CP của Chính phủ về việc đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói.

Theo nội dung dự thảo được xây dựng dựa trên khoản 1 Điều 64 Luật Trồng trọt (đã sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 146/2025/QH15), mã số vùng trồng được cấp cho một loại cây trồng xác định, gắn với vị trí một hoặc nhiều thửa đất theo đề nghị từ tổ chức, cá nhân, hộ gia đình hoặc nhóm hộ. Cơ quan quản lý nhấn mạnh, mã số này chỉ là công cụ phục vụ sản xuất, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu thị trường, hoàn toàn không phải căn cứ xác lập hay thay thế quyền sử dụng đất.

Nhằm tạo thuận lợi trong bối cảnh dữ liệu quốc gia về đất đai chưa hoàn thiện, dự thảo cho phép người dân tự kê khai vị trí và diện tích thửa đất nếu chưa có hoặc chưa thể khai thác mã định danh. Tuy nhiên, góp ý tại cuộc họp, đại diện Bộ Công an đề xuất bổ sung cơ chế kiểm soát nhằm tránh phát sinh tranh chấp hoặc lạm dụng thông tin sai lệch thực tế. Cụ thể, khi người đề nghị không phải chủ sử dụng đất, hồ sơ bắt buộc phải kèm theo văn bản đồng ý của chủ sử dụng hợp pháp. Đề xuất này thu hút sự quan tâm lớn từ các đại biểu bởi thực tế sản xuất nông nghiệp hiện nay bao gồm đa dạng hình thức như liên kết, thuê mướn, góp đất hay hợp tác kinh doanh.

Đẩy mạnh phân cấp cho cơ sở và tối ưu thời gian giải quyết thủ tục

Tiếp nối tinh thần đơn giản hóa thủ tục hành chính từ Nghị quyết 36/2026/NQ-CP (có hiệu lực từ ngày 31/7/2026), dự thảo nghị định tiếp tục phân cấp triệt để cho chính quyền cấp xã. Theo đó, UBND cấp xã đảm nhận toàn bộ khâu tiếp nhận, giải quyết hồ sơ cấp mới, cấp lại, cũng như ra quyết định tạm dừng, thu hồi, khôi phục mã số trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Toàn bộ dữ liệu được quản lý tập trung tại Hệ thống xử lý nghiệp vụ, công khai trên cổng thông tin điện tử của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và kết nối trực tiếp với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản.

Về tiến độ xử lý, dự thảo phân định rõ ràng dựa trên nhu cầu thị trường xuất khẩu. Đối với các hồ sơ không đăng ký xuất khẩu sang thị trường yêu cầu mã số, thời gian giải quyết tối đa chỉ 3 ngày làm việc theo cơ chế tiền kiểm linh hoạt kết hợp hậu kiểm trong vòng 3 tháng. Trong khi đó, đối với trường hợp đăng ký xuất khẩu sang các thị trường có tiêu chuẩn khắt khe, thời hạn giải quyết không quá 10 ngày làm việc để cấp xã tiến hành kiểm tra thực tế, đánh giá năng lực kỹ thuật trước khi thông báo kết quả.

Để bảo đảm hiệu năng vận hành ở tuyến cơ sở, UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm bố trí đầy đủ nhân lực, kinh phí và hạ tầng công nghệ thông tin. Các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh đóng vai trò hướng dẫn kỹ thuật, giám sát và tổng hợp danh sách mã số xuất khẩu trình về Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Về phía tổ chức và cá nhân, dự thảo yêu cầu phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác, trung thực của thông tin kê khai. Các mã số đã được cấp hoặc chuyển đổi trước thời điểm nghị định mới có hiệu lực dự kiến vẫn tiếp tục được sử dụng bình thường. Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang khẩn trương tiếp thu các ý kiến đóng góp để hoàn thiện văn bản, trình Chính phủ xem xét thông qua trong tháng 9/2026.