Ngăn chặn gian lận và tạo công bằng cho hàng nội địa

Theo quy định hiện hành (Nghị định 134/2016/NĐ-CP và Nghị định 18/2021/NĐ-CP), hàng nhập gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh có trị giá hải quan từ 1 triệu đồng hoặc số thuế phải nộp từ 100.000 đồng trở xuống được miễn thuế nhập khẩu. Đối với các hình thức nhập khẩu khác, định mức miễn thuế là 500.000 đồng hoặc số tiền thuế 50.000 đồng.

Tuy nhiên, tại Điều 29 của dự thảo mới, hàng hóa sẽ chỉ được miễn thuế nếu có tổng trị giá hải quan từ 100.000 đồng trở xuống hoặc tổng số tiền thuế phải nộp từ 10.000 đồng trở xuống cho một lần xuất, nhập khẩu. Định mức này được áp dụng thống nhất cho mọi hình thức, bao gồm cả hàng gửi qua bưu chính và chuyển phát nhanh.

Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cho biết, chính sách miễn thuế trước đây được xây dựng nhằm giảm chi phí hành chính và tạo thuận lợi thương mại cho các lô hàng giá trị thấp. Tuy nhiên, thị trường bán lẻ và thương mại điện tử những năm qua đã thay đổi chóng mặt. Giai đoạn 2024 - 2025 và nửa đầu năm 2026, thị trường bán lẻ trong nước liên tục duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số. Sự phát triển của các nền tảng xuyên biên giới giúp hàng ngoại tiếp cận người tiêu dùng Việt Nam vô cùng dễ dàng, kéo theo lượng lớn lô hàng nhập khẩu giá trị nhỏ tăng nhanh cả về quy mô lẫn tần suất.

Việc duy trì ngưỡng miễn thuế cao như hiện tại đang tạo ra một lợi thế không bình đẳng cho hàng ngoại so với sản phẩm sản xuất trong nước. Nguy hiểm hơn, chính sách này tiềm ẩn rủi ro gian lận thương mại rất lớn. Nhiều đối tượng lợi dụng kẽ hở bằng cách chia nhỏ đơn hàng hoặc cố tình khai thấp giá trị để lô hàng lọt vào diện miễn thuế. Nếu tình trạng này diễn ra trên diện rộng, ngân sách Nhà nước không chỉ thất thu mà công tác quản lý, kiểm soát của cơ quan chức năng cũng gặp muôn vàn khó khăn.

Phù hợp với thông lệ quốc tế và cơ sở tính toán định mức mới

Đề xuất hạ ngưỡng miễn thuế của Bộ Tài chính hoàn toàn có cơ sở và bám sát xu hướng chung của thế giới. Thực tế, nhiều nền kinh tế lớn cũng đang siết chặt hoặc thu hẹp chính sách ưu đãi này đối với hàng nhập khẩu giá trị thấp.

Cụ thể, Indonesia đã giảm mạnh ngưỡng miễn thuế xuống chỉ còn 3 USD. Ấn Độ xóa bỏ hoàn toàn việc miễn thuế đối với hàng mua trực tiếp từ nước ngoài qua thương mại điện tử. Liên minh châu Âu (EU) cũng đã áp thuế hải quan cố định 3 euro đối với các mặt hàng trong lô trị giá không quá 150 euro từ tháng 7/2024 và dự kiến sẽ xóa bỏ hoàn toàn ngưỡng này vào tháng 7/2028. Tại thị trường trong nước, từ đầu năm 2025, theo Quyết định 01/2025/QĐ-TTg, Việt Nam cũng đã chấm dứt chính sách miễn thuế giá trị gia tăng (VAT) với hàng nhập khẩu giá trị nhỏ gửi qua chuyển phát nhanh.

Việc không xóa bỏ hoàn toàn mà giữ lại định mức 100.000 đồng là do Việt Nam hiện là thành viên của Công ước Kyoto (sửa đổi năm 2008). Công ước này cho phép các quốc gia duy trì một ngưỡng tối thiểu không thu thuế nhằm đảm bảo chi phí hành chính bỏ ra để thu thuế không được lớn hơn số tiền thuế thu về.

Giải thích về con số 10.000 đồng tiền thuế và 100.000 đồng giá trị hàng hóa, Cục Hải quan cho biết mức 10.000 đồng tương ứng với phí hải quan quy định tại Thông tư 86/2025/TT-BTC. Với mức thuế suất nhập khẩu ưu đãi bình quân hiện nay rơi vào khoảng 11,8% (cơ quan quản lý dùng mức 10% để tính toán làm tròn), số tiền thuế 10.000 đồng sẽ tương ứng với lô hàng có trị giá khoảng 100.000 đồng. Cách thiết kế này vừa tuân thủ cam kết quốc tế, vừa đảm bảo tính hiệu quả trong quản lý ngân sách.

Doanh nghiệp thương mại điện tử và logistics cần chủ động thích ứng

Cần lưu ý rằng, quy định hạ ngưỡng miễn thuế này sẽ không áp dụng đối với hàng hóa là quà biếu, quà tặng và các loại hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân khu vực biên giới. Bên cạnh đó, các quy định về hồ sơ, thủ tục miễn thuế tại Điều 29 cũ sẽ được lược bỏ để thực hiện đồng bộ theo Luật Quản lý thuế và Thông tư 86/2026 sắp tới.

Sự thay đổi này chắc chắn sẽ đặt ra những yêu cầu mới và tác động trực tiếp đến thói quen mua sắm cũng như hoạt động kinh doanh trực tuyến. Trước thềm quy định mới sắp được ban hành và đi vào thực tiễn, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử, logistics và chuyển phát nhanh cần nhanh chóng nắm bắt thông tin. Từ đó, các đơn vị phải chủ động chuẩn bị hạ tầng vận hành, điều chỉnh hệ thống tính toán chi phí và thông báo rõ ràng tới người tiêu dùng nhằm đảm bảo dòng chảy hàng hóa không bị gián đoạn.