Hành trình vượt khó tái khởi nghiệp từ cây sả bản địa

Sinh ra và lớn lên trong một gia đình thuần nông tại vùng đất Gia Lai đầy nắng gió, chị Nguyễn Thị Kim Anh sớm nuôi dưỡng niềm đam mê mãnh liệt với nông nghiệp sạch. Năm 2016, chị bắt đầu hành trình khởi nghiệp đầy táo bạo khi tiên phong triển khai mô hình trồng rau thủy canh tại thành phố Pleiku (cũ). Với mong muốn cung ứng nguồn thực phẩm an toàn và góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, chị đã không ngừng mở rộng diện tích canh tác từ vài chục mét vuông lên quy mô 1.000m2 nhà lồng hiện đại.

Tuy nhiên, con đường khởi nghiệp vốn không trải đầy hoa hồng khi những khó khăn về đầu ra nông sản bắt đầu xuất hiện. Đỉnh điểm của thử thách là khi các cơn bão lớn trong mùa mưa Tây Nguyên đã xé nát toàn bộ hệ thống nhà lồng, khiến hàng trăm triệu đồng vốn đầu tư của chị mất trắng. Thất bại cay đắng này buộc chị phải tạm gác lại giấc mơ nông nghiệp, quay về làm nhân viên thị trường để tích lũy thêm kinh nghiệm và chờ đợi cơ hội mới.

Dẫu vậy, sâu trong tiềm thức, khát vọng khẳng định giá trị nông sản địa phương vẫn luôn thôi thúc người phụ nữ kiên cường này. Đến năm 2018, cơ duyên mở ra hướng đi mới khi chị trồng một hecta sả với mục đích cải tạo đất nhưng lại gặp khó khăn trong việc tìm kiếm đầu ra. Sau khi học hỏi kinh nghiệm tại các công ty sản xuất tinh dầu ở tỉnh Đắk Lắk, chị Kim Anh quyết định tái khởi nghiệp bằng phương pháp chưng cất tinh dầu thủ công ngay tại quê nhà.

Chị Nguyễn Thị Kim Anh chia sẻ rằng việc tái khởi nghiệp với hai bàn tay trắng thực sự không hề đơn giản, và không phải cứ bắt tay vào làm là có thể gặt hái thành công ngay lập tức. Cách làm của chị là trực tiếp thực hành, sai ở đâu thì sửa ở đó; và phải sau hơn mười lần thử nghiệm chưng cất thất bại, chị mới tìm ra công thức chuẩn để cho ra đời những mẻ tinh dầu đạt chất lượng. Theo chị, tinh dầu thành phẩm phải đảm bảo độ nguyên chất, có màu trong suốt và tuyệt đối không có cặn bẩn sau khi đóng chai.

Quy trình sản xuất tinh dầu đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên trì rất lớn từ người thợ khi phải duy trì nhiệt độ ổn định liên tục trong nhiều giờ. Theo chị Kim Anh, để thu được tinh dầu chất lượng cao, cây sả nguyên liệu phải đạt độ tuổi trên ba tháng và nên được thu hoạch vào buổi sáng sớm nhằm đảm bảo hàm lượng tinh dầu cao nhất. Phương pháp đun nấu thủ công trong nồi nắp hơi, với tỷ lệ 500kg sả cùng 300 lít nước ở nhiệt độ sôi 100 độ C trong suốt 11 giờ, chính là bí quyết giúp sản phẩm đạt độ tinh khiết tối ưu.

Khẳng định thương hiệu và nâng tầm giá trị nông sản Việt

Nhận thấy nhu cầu thị trường đối với các sản phẩm thiên nhiên ngày càng gia tăng, chị Kim Anh đã quyết định thành lập cơ sở sản xuất tinh dầu thiên nhiên An Nhiên tại thành phố Pleiku (cũ). Thay vì đầu tư ồ ạt vào máy móc khi tiềm lực tài chính còn hạn chế, chị lựa chọn hướng đi bền vững là tập trung vào chất lượng để từng bước tạo dựng uy tín. Các sản phẩm của cơ sở đều được kiểm nghiệm tại Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng tỉnh, nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người tiêu dùng.

Năm 2023 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi hai sản phẩm chủ lực là tinh dầu sả An Nhiên và nước lau sàn thảo dược tinh dầu sả chính thức được công nhận đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Đây là minh chứng rõ nét cho những nỗ lực không ngừng của chị trong việc chuẩn hóa quy trình sản xuất và nâng cao giá trị cho cây sả. Hiện nay, mỗi tháng cơ sở sản xuất khoảng 70 đến 80 lít tinh dầu nguyên chất, cung cấp cho hơn 500 đại lý trên toàn quốc, với mức giá dao động từ 60.000 đến 120.000 đồng tùy theo dung tích đóng chai.

Để tối ưu hiệu quả kinh tế, chị Kim Anh đã triển khai chiến lược tận dụng triệt để nguồn nguyên liệu từ gốc đến ngọn theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Chị cho biết, 500kg sả tươi trị giá khoảng một triệu đồng chỉ cho ra nửa lít tinh dầu bán với giá 600.000 đồng, vì vậy nếu không chế biến sâu thì khó có thể thu hồi vốn và tạo lợi nhuận. Chính vì vậy, phần nước chưng cất sau khi tách tinh dầu được chị tận dụng để sản xuất nước lau sàn hoặc nước lau bàn thờ, qua đó vừa giảm giá thành, vừa gia tăng giá trị sản phẩm.

Sự thành công của thương hiệu An Nhiên không chỉ đến từ chất lượng sản phẩm mà còn nhờ sự tin tưởng của khách hàng thân thiết tại địa phương. Chị Nguyễn Thị Hoa, cư trú tại phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai, cho biết bản thân thường xuyên sử dụng tinh dầu sả để xua đuổi muỗi và tạo không gian thư giãn cho gia đình. Theo chị Hoa, sản phẩm có chất lượng tốt, giá cả hợp lý nên chị hoàn toàn yên tâm lựa chọn sử dụng lâu dài thay cho các loại hóa chất công nghiệp.

Trong định hướng phát triển thời gian tới, chị Kim Anh dự kiến sẽ đẩy mạnh đưa các sản phẩm OCOP lên các nền tảng số, mạng xã hội và sàn thương mại điện tử nhằm tiếp cận tệp khách hàng rộng lớn hơn. Đồng thời, chị cũng từng bước xây dựng mối liên kết bền chặt với các hộ nông dân trồng sả trên địa bàn tỉnh Gia Lai để chủ động nguồn nguyên liệu đầu vào. Việc chuyển đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết theo chuỗi giá trị không chỉ giúp duy trì sản lượng ổn định mà còn góp phần giải quyết bài toán “được mùa mất giá” cho nông dân.

Mô hình khởi nghiệp của chị Nguyễn Thị Kim Anh là minh chứng tiêu biểu cho tinh thần tự lực và khả năng khai thác hiệu quả tiềm năng địa phương. Thông qua chế biến sâu các sản phẩm từ cây sả, chị không chỉ tạo dựng sinh kế bền vững cho bản thân mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững. Qua đó, những nỗ lực này tiếp tục khẳng định vai trò của phụ nữ hiện đại trong việc xây dựng thương hiệu nông sản Việt và nâng cao vị thế các sản phẩm OCOP trên thị trường.