Mức xử phạt hiện hành không còn đủ sức răn đe

Theo đánh giá từ Bộ Y tế, an toàn thực phẩm (ATTP) là lĩnh vực tác động trực tiếp và lâu dài đến sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, thời gian qua, các vi phạm về "thực phẩm bẩn" vẫn diễn biến phức tạp với thủ đoạn ngày càng khó lường. Một trong những nguyên nhân chính được xác định là do mức xử phạt hiện nay còn quá thấp so với lợi nhuận bất chính, dẫn đến tình trạng "nhờn luật" của nhiều cá nhân, tổ chức.

Quá trình thực thi Nghị định 115/2018/NĐ-CP và Nghị định 124/2021/NĐ-CP đã bộc lộ những kẽ hở về pháp lý. Nhiều hành vi vi phạm về điều kiện sản xuất, quảng cáo thực phẩm, hay kinh doanh sản phẩm không rõ nguồn gốc chưa được quy định chặt chẽ hoặc mức phạt chưa tương xứng với quy mô vi phạm.

Việc xây dựng dự thảo Nghị định mới không chỉ nhằm nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước mà còn thể chế hóa các chủ trương của Đảng và Chính phủ về việc kiểm soát quyền lực, phòng chống tiêu cực trong xây dựng pháp luật, đảm bảo tính thượng tôn pháp luật trong hệ sinh thái kinh doanh thực phẩm.

Đề xuất phạt nặng các hành vi sử dụng hóa chất cấm

Tại dự thảo mới, Bộ Y tế đề xuất mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân là 100 triệu đồng và đối với tổ chức là 200 triệu đồng. Đặc biệt, nếu mức phạt cao nhất vẫn thấp hơn 7 lần giá trị sản phẩm vi phạm, cơ quan chức năng có thể áp dụng mức phạt từ 5 đến 7 lần giá trị tang vật (nếu chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự).

Dự thảo phân loại rõ rệt các mức phạt dựa trên mức độ nguy hại của hành vi, cụ thể:

Phạt từ 80 - 100 triệu đồng: Đối với hành vi sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh để chế biến thực phẩm hoặc sử dụng phụ gia chứa kim loại nặng, chất độc vượt ngưỡng cho phép.

Phạt từ 60 - 100 triệu đồng: Đối với các vi phạm liên quan đến chất cấm, kháng sinh, thuốc thú y hoặc thuốc bảo vệ thực vật ngoài danh mục được phép sử dụng.

Phạt từ 15 - 20 triệu đồng: Đối với các lỗi về hạ tầng như khu vực sản xuất bị ẩm mốc, thấm nước, không cách biệt nguồn ô nhiễm hoặc thiếu trang thiết bị khử trùng.

Việc tăng mức phạt từ 1,5 - 2 lần so với trước đây được kỳ vọng sẽ tạo ra rào cản kinh tế đủ lớn để các doanh nghiệp tự giác tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật và đạo đức kinh doanh.

Tăng cường thẩm quyền cho lực lượng thanh tra chuyên ngành

Để đảm bảo Nghị định đi vào cuộc sống, dự thảo cũng đề xuất mở rộng và quy định chi tiết thẩm quyền xử phạt của lực lượng thanh tra các Bộ: Công an, Quốc phòng và các cơ quan quản lý chuyên ngành.

Cụ thể, Chánh Thanh tra Công an cấp tỉnh có quyền phạt tiền đến 160 triệu đồng đối with tổ chức và có quyền tước Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn. Chánh Thanh tra các Bộ có thẩm quyền xử phạt ở mức tối đa quy định tại Nghị định.

Sự phân cấp rõ ràng này giúp đẩy nhanh quá trình xử lý vi phạm tại địa phương, đồng thời tăng cường sự giám sát chặt chẽ đối với thị trường thực phẩm từ khâu sản xuất đến lưu thông. Đây là bước đi cần thiết để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và uy tín của các thương hiệu thực phẩm sạch trên thị trường hiện nay.