Theo Quyết định số 439/QĐ-TTg ngày 25/3/2021, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Khu du lịch Quốc gia hồ Hòa Bình đến năm 2035. Khu du lịch này định hướng trở thành điểm du lịch trọng điểm của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, phát triển các sản phẩm đặc trưng gắn với văn hóa các dân tộc và hệ sinh thái lòng hồ, với nhiều loại hình du lịch đa dạng.

Khu du lịch này được quy hoạch thành nhiều phân khu, trong đó khu vực vịnh Ngòi Hoa - Thung Nai - Suối Hoa giữ vai trò trung tâm dịch vụ du lịch. Quy hoạch cũng chú trọng phát triển kiến trúc cảnh quan, hạ tầng kỹ thuật, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu và ưu tiên thu hút đầu tư.

Bên cạnh đó, tỉnh Hòa Bình cũ (nay là Phú Thọ) cũng xác định mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng hồ Hòa Bình trở thành khu du lịch quốc gia với cơ sở vật chất kỹ thuật đồng bộ, hiện đại; là trung tâm du lịch lớn nhất của tỉnh và một trong các khu du lịch trọng điểm của vùng Trung du, miền núi Bắc Bộ, sản phẩm đặc trưng là du lịch trải nghiệm văn hóa Mường gắn với hệ sinh thái lòng hồ.

Hồ Hòa Bình có giá trị lớn về mặt năng lượng, thủy lợi... Đây là hồ chứa nước nhân tạo trên sông Đà, phục vụ Nhà máy Thủy điện Hòa Bình, với chiều dài khoảng 230km từ Hòa Bình đến Sơn La. Hồ có dung tích khoảng 9,5 tỷ m³, lớn gấp khoảng 2,5 lần hồ Thác Bà và gấp 6 lần hồ Dầu Tiếng. Với diện tích mặt nước khoảng 80km, hồ Hòa Bình lớn gấp 16 lần hồ Tây (Hà Nội).

Đặc biệt, Nhà máy Thủy điện Hòa Bình là công trình quan trọng, khởi công năm 1979, hoàn thành năm 1994, với công suất 1.920 MW, từng là thủy điện lớn nhất Đông Nam Á thế kỷ 20.

Ngoài ra, hồ Hòa Bình còn sở hữu giá trị sinh thái đặc sắc cùng nhiều tiềm năng lớn để phát triển du lịch. Nằm giữa núi rừng Tây Bắc, mặt hồ rộng lớn, trong xanh hiện lên như một bức tranh sơn thủy hữu tình. Nơi đây có khoảng 47 đảo lớn nhỏ, gồm cả đảo đá vôi và đảo núi đất, tạo nên không gian cảnh quan phong phú và giàu giá trị du lịch.

Mặt nước xanh biếc trải dài giữa những dãy núi trùng điệp, điểm xuyết các hòn đảo nổi lên như những “bông sen” giữa lòng hồ, khiến cảnh quan nơi đây được ví như “Vịnh Hạ Long trên cạn” đầy thơ mộng.

Mặt hồ rộng lớn, cảnh sắc thay đổi theo từng khoảnh khắc trong ngày tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt hiếm nơi nào có được. Nếu như buổi sáng sớm, làn sương mỏng bảng lảng khiến không gian trở nên mờ ảo, huyền bí thì trưa đến, ánh nắng phản chiếu lại khiến mặt hồ lấp lánh như dát bạc. Hoàng hôn là thời điểm khiến nhiều du khách mong chờ nhất. Ráng chiều buông xuống mặt hồ khiến khung cảnh trở nên lãng mạn, yên bình hơn bao giờ hết.

Những hoạt động như đi thuyền khám phá lòng hồ, cắm trại trên đảo, chèo kayak, tham quan làng nghề, tham dự lễ hội dân gian hay trải nghiệm ẩm thực Mường đang ngày càng được tổ chức bài bản, thu hút du khách trong và ngoài nước.

Không chỉ cuốn hút bởi thiên nhiên hoang sơ, hồ còn là vùng đất giàu giá trị văn hóa - tâm linh với nhiều điểm đến nổi bật như Đền Bà Chúa Thác Bờ, Động Thác Bờ, Động Hoa Tiên, Vịnh Ngòi Hoa cùng các đảo như Đảo Dừa, Đảo Ngọc và những bản làng bình yên của đồng bào Mường, Thái. Những không gian văn hóa bản địa này tạo nền tảng quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm đời sống và bản sắc dân tộc.

Bên cạnh giá trị cảnh quan và văn hóa, hồ Hòa Bình còn có lợi thế lớn về vị trí khi nằm ở cửa ngõ phía Tây Thủ đô Hà Nội, đồng thời trên trục kết nối quan trọng giữa vùng Tây Bắc, Trung du Bắc Bộ với Đồng bằng sông Hồng. Điều này giúp nơi đây trở thành điểm đến thuận lợi, giàu tiềm năng phát triển du lịch bền vững và đa dạng loại hình trải nghiệm.