Khơi dòng di sản: Từ kỹ nghệ đá cũ đến nhịp sống cộng đồng

Trong hệ sinh thái du lịch của Gia Lai, nhóm sản phẩm di sản đóng vai trò là "mỏ neo" giá trị, khẳng định vị thế của một vùng đất có bề dày lịch sử nhân loại. Điểm nhấn đột phá nhất chính là quần thể di tích Rộc Tưng – Gò Đá (An Khê). Đây không chỉ là một điểm tham quan thông thường; đây là bằng chứng khoa học về sự xuất hiện của con người sơ kỳ Đồ đá cũ cách đây khoảng 80 vạn năm. Việc khai thác Rộc Tưng – Gò Đá theo hướng du lịch khảo cổ chuyên sâu sẽ giúp Gia Lai thu hút dòng khách hạng sang, những nhà nghiên cứu và phân khúc khách du lịch giáo dục (educational tourism) từ khắp nơi trên thế giới.

Song hành với giá trị khảo cổ là sự hiện diện của "Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên" và "Nghệ thuật Bài chòi Trung Bộ" – hai di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã được UNESCO vinh danh. Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, Gia Lai trở thành vùng đất hiếm hoi sở hữu sự giao thoa giữa văn hóa đại ngàn và văn hóa duyên hải.

Tính chuyên sâu của sản phẩm du lịch di sản ở đây nằm ở "trải nghiệm sống". Khách quốc tế không chỉ xem biểu diễn, mà họ tham gia vào dòng chảy của lễ hội, từ tiếng cồng chiêng vang vọng dưới mái nhà rông đến những câu hát bài chòi mặn mòi vị biển tại các không gian diễn xướng dân gian. Việc chuẩn hóa quy trình đón khách tại các làng du lịch cộng đồng, kết hợp với các sản phẩm OCOP đặc thù của địa phương, chính là cách để nâng cao chất lượng và tính độc đáo, biến di sản thành nguồn lực kinh tế bền vững.

Bản giao hưởng thiên nhiên: Địa chất kỳ vĩ và "lá phổi xanh" của vùng kinh tế

Nếu di sản là hồn cốt, thì hệ thống sản phẩm thiên nhiên chính là diện mạo đầy quyến rũ của du lịch Gia Lai. Trọng tâm của nhóm này là Vườn quốc gia Kon Ka Kinh – khu dự trữ sinh quyển thế giới và là Vườn di sản ASEAN. Với hệ sinh thái rừng đặc trưng, nơi lưu giữ nhiều loài động thực vật quý hiếm như khướu Kon Ka Kinh, đây là địa điểm lý tưởng để phát triển loại hình du lịch trekking cao cấp và quan sát chim (bird watching) – một phân khúc thị trường mang lại giá trị gia tăng rất lớn từ khách quốc tế.

Bên cạnh đó, hệ thống núi lửa Chư Đăng Ya và Biển Hồ (Pleiku) tạo nên một trục du lịch địa chất (Geotourism) độc đáo. Núi lửa Chư Đăng Ya với hình thái lòng chảo đặc trưng, mỗi mùa hoa dã quỳ nở lại tạo nên một "cú hích" truyền thông mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở góc nhìn chuyên sâu, tiềm năng của Chư Đăng Ya không chỉ dừng lại ở việc check-in. Đó là câu chuyện về thổ nhưỡng, về sự trù phú của đất đỏ bazan và những sản phẩm nông nghiệp thiên nhiên đạt chuẩn quốc tế.

Biển Hồ - "đôi mắt Pleiku" - kết hợp cùng các hồ đập thủy điện lớn trên địa bàn, tạo nên hệ thống du lịch mặt nước xanh mát, cân bằng với cái nắng gió của vùng cao nguyên. Việc đầu tư các khu nghỉ dưỡng sinh thái tích hợp (Integrated Resorts) nhưng vẫn giữ được vẻ hoang sơ chính là chìa khóa để giữ chân khách quốc tế dài ngày hơn, thay vì chỉ là những điểm dừng chân ngắn ngủi.

Đột phá tương lai: Du lịch khoa học và tầm nhìn quốc tế 2026

Điểm khác biệt lớn nhất trong hệ sinh thái du lịch Gia Lai hiện nay chính là sự xuất hiện của các sản phẩm hiện đại mang tính trí tuệ cao: Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) và Đài thiên văn. Đây là những biểu tượng của mô hình "Du lịch khoa học" (Science Tourism) – một khái niệm còn khá mới mẻ tại Việt Nam nhưng đã rất thành công trên thế giới.

Trung tâm ICISE, tọa lạc tại thung lũng Quy Hòa, là nơi thường xuyên diễn ra các hội nghị khoa học quốc tế với sự tham gia của các giáo sư đạt giải Nobel và các nhà khoa học hàng đầu. Điều này tạo ra một dòng khách chuyên gia cao cấp, thúc đẩy loại hình du lịch MICE (du lịch hội nghị, hội thảo). Trong khi đó, Đài thiên văn và Tổ hợp không gian khoa học (ExploraScience) lại mở ra cánh cửa cho du lịch trải nghiệm, hướng đến đối tượng học sinh, sinh viên và những người đam mê khám phá vũ trụ.

Tại buổi họp báo giới thiệu Năm Du lịch quốc gia 2026, lãnh đạo tỉnh và Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã nhấn mạnh: Gia Lai sẽ không chạy theo số lượng mà tập trung vào chất lượng và tính bền vững. Việc kết hợp giữa di sản khảo cổ, thiên nhiên hùng vĩ và các trung tâm khoa học hiện đại tạo ra một chuỗi giá trị khép kín. Khách du lịch có thể bắt đầu ngày mới bằng việc tìm hiểu lịch sử nhân loại tại Rộc Tưng, buổi chiều hòa mình vào thiên nhiên Kon Ka Kinh và buổi tối ngắm nhìn các vì sao tại Đài thiên văn.

Góc nhìn chuyên ngành đánh giá rằng, để đạt được con số 25 triệu lượt khách quốc tế, Gia Lai cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kết nối giữa các vùng di sản và các trung tâm đô thị khoa học. Đồng thời, việc chuẩn hóa dịch vụ theo tiêu chuẩn toàn cầu, kết hợp với chiến dịch định vị thương hiệu "Gia Lai - Điểm đến của tri thức và di sản" sẽ là bước đi quyết định để tỉnh không chỉ là một cái tên trên bản đồ du lịch, mà là một điểm đến không thể bỏ lỡ trong hành trình khám phá Việt Nam của du khách thế giới.