Trung thu là thời điểm nhu cầu tiêu dùng bánh, kẹo, đồ chơi trẻ em tăng mạnh. Cùng với sức mua gia tăng, lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường cũng lớn hơn, kéo theo nguy cơ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và thực phẩm không bảo đảm an toàn len vào thị trường. Trong đợt cao điểm từ ngày 10/8 đến 28/9/2026, các Đội Quản lý thị trường thuộc Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội đã kiểm tra, xử lý 173 vụ vi phạm. Tổng số tiền xử phạt hành chính lên tới 1,271 tỷ đồng, trong khi trị giá hàng hóa vi phạm bị xử lý khoảng 1,09 tỷ đồng.

Thực phẩm là nhóm hàng ghi nhận nhiều vi phạm nhất. Lực lượng chức năng đã kiểm tra, xử lý 111 vụ, với tổng cộng 55.925 sản phẩm thực phẩm là tang vật, trị giá khoảng 455,8 triệu đồng. Trong số này có 18.629 chiếc bánh Trung thu, 37.296 sản phẩm bánh, kẹo nhập lậu cùng hơn 472 kg nguyên liệu làm bánh Trung thu không rõ nguồn gốc, xuất xứ, không bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm hoặc không đủ điều kiện lưu thông trên thị trường.

Đồ chơi trẻ em cũng là một trong những nhóm hàng được tập trung kiểm tra. Có 61 vụ vi phạm được phát hiện và xử lý, với 21.561 sản phẩm tang vật, trị giá khoảng 621,8 triệu đồng. Các mặt hàng vi phạm gồm đồ chơi nhựa, bộ đồ chơi xếp hình, mô hình ô tô, thú nhồi bông, búp bê... Nhiều sản phẩm thuộc nhóm hàng giả mạo nhãn hiệu, nhập lậu, không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc không đáp ứng điều kiện lưu thông trên thị trường.

Những kết quả trên cho thấy công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường dịp Trung thu tiếp tục được triển khai trên diện rộng. Tuy nhiên, cùng với những vi phạm quen thuộc, phương thức kinh doanh hàng hóa đang có sự thay đổi đáng kể.

Theo Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội, thị trường Trung thu năm 2026 trên địa bàn thành phố cơ bản ổn định. Nguồn cung hàng hóa, đặc biệt là bánh Trung thu, được bảo đảm và không xảy ra vụ việc hay sự cố nghiêm trọng liên quan đến an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, thị trường ổn định không đồng nghĩa nguy cơ vi phạm đã được loại bỏ.

Một trong những vấn đề đáng chú ý hiện nay là hoạt động kinh doanh bánh, kẹo và các mặt hàng phục vụ Trung thu trên thương mại điện tử, mạng xã hội ngày càng đa dạng. Bên cạnh sản phẩm của các doanh nghiệp có thương hiệu, lực lượng chức năng vẫn phát hiện bánh nhập lậu, bánh không rõ nguồn gốc, không có hóa đơn, chứng từ chứng minh tính hợp pháp. Những sản phẩm này có thể được giới thiệu và chào bán thông qua tài khoản cá nhân, hội nhóm trên mạng xã hội, sau đó vận chuyển trực tiếp đến người mua.

Địa điểm kinh doanh cũng có xu hướng linh hoạt hơn. Hàng hóa có thể được tập kết tại các địa điểm nhỏ lẻ, kho tạm hoặc những nơi không được sử dụng cố định cho hoạt động kinh doanh. Điều này khiến khái niệm về một “điểm bán hàng” truyền thống dần thay đổi. Một tài khoản mạng xã hội có thể trở thành cửa hàng; một địa điểm tập kết tạm thời có thể đóng vai trò như kho hàng; còn giao dịch và thanh toán được thực hiện hoàn toàn trên môi trường trực tuyến. Khi địa điểm kinh doanh không cố định, phương thức quản lý thị trường cũng cần được điều chỉnh để có thể nhận diện đầy đủ nguồn hàng và dòng lưu chuyển của sản phẩm.

Một xu hướng khác đáng chú ý là sự phát triển của các sản phẩm bánh Trung thu handmade. Khi nhu cầu của người tiêu dùng ngày càng đa dạng, bên cạnh các sản phẩm công nghiệp và bánh Trung thu truyền thống, thị trường xuất hiện nhiều loại bánh được sản xuất theo đơn đặt hàng hoặc với quy mô nhỏ. Sự phát triển của nhóm sản phẩm này kéo theo nhu cầu lớn đối với nguyên liệu, phụ gia và nhân bánh chế biến sẵn. Một số loại nguyên liệu được sản xuất, phân phối với số lượng lớn, sau đó chia nhỏ, sang chiết hoặc đóng gói lại để bán cho người tiêu dùng và các cơ sở sản xuất nhỏ.

Qua kiểm tra, một số cơ sở chưa thực hiện đầy đủ quy định liên quan đến nguồn gốc, xuất xứ, nhãn hàng hóa, điều kiện bảo quản cũng như hồ sơ chứng minh chất lượng và an toàn thực phẩm. Đây là khâu cần được chú trọng bởi việc kiểm soát một chiếc bánh khi đã hoàn thiện có thể chưa đủ để xác định đầy đủ các yếu tố liên quan đến an toàn của sản phẩm.

Từ nguyên liệu đầu vào, điều kiện sản xuất, chế biến, bảo quản cho đến khi sản phẩm được đưa ra thị trường, mỗi công đoạn đều có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuối cùng. Đặc biệt, sản xuất và kinh doanh bánh Trung thu mang tính mùa vụ cao. Một số tổ chức, cá nhân có thể sử dụng địa điểm sản xuất, gia công tạm thời hoặc đưa hoạt động về các khu vực làng nghề. Trong khi đó, việc truy xuất nguồn gốc, kiểm nghiệm chất lượng và đánh giá các chỉ tiêu an toàn thực phẩm cần thời gian, còn nhiều loại bánh có thời hạn sử dụng tương đối ngắn. Thực tế này đặt ra yêu cầu lực lượng chức năng không chỉ kiểm tra sản phẩm cuối cùng mà cần kiểm soát sâu hơn vào nguồn nguyên liệu, địa điểm sản xuất, kho hàng, điểm tập kết và các kênh bán hàng trực tuyến.

Sự dịch chuyển từ cửa hàng trực tiếp lên môi trường số đang làm thay đổi cách thức lưu thông hàng hóa. Nếu trước đây, lực lượng chức năng có thể tập trung kiểm tra tại các cửa hàng, chợ, kho hoặc điểm kinh doanh cố định, thì hiện nay hàng hóa có thể được phân tán qua nhiều tài khoản và nhiều điểm giao nhận.

Điều này khiến việc xác định nguồn hàng và điểm xuất phát của sản phẩm trở nên quan trọng hơn. Khi hàng hóa vi phạm được đưa lên mạng xã hội, việc kiểm tra không chỉ dừng ở người đang bán sản phẩm mà cần lần theo nguồn cung, địa điểm tập kết và các mắt xích trong quá trình vận chuyển. Đặc biệt với các sản phẩm thực phẩm mùa vụ như bánh Trung thu, kiểm soát từ nguồn nguyên liệu và cơ sở sản xuất có ý nghĩa quan trọng trong việc ngăn hàng hóa không bảo đảm chất lượng tiếp cận người tiêu dùng.

Kết quả kiểm tra trong đợt cao điểm Trung thu năm nay cho thấy thị trường Hà Nội cơ bản ổn định, nhưng phương thức kinh doanh đang ngày càng linh hoạt và phân tán. Đây cũng là yếu tố đòi hỏi công tác quản lý thị trường phải chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên địa điểm bán hàng sang theo dõi cả nguồn hàng, dòng hàng và hoạt động kinh doanh trên môi trường số.

Việc kết hợp kiểm tra trực tiếp với giám sát hoạt động kinh doanh trên mạng xã hội, tăng cường truy xuất nguồn gốc và kiểm soát nguyên liệu đầu vào sẽ là những yếu tố quan trọng để hạn chế hàng giả, hàng nhập lậu và thực phẩm không bảo đảm an toàn tiếp tục len vào thị trường.