Quản lý chặt từ cơ sở

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, qua rà soát, thống kê, trên địa bàn thành phố hiện có 10.374 cơ sở sản xuất, sơ chế, chế biến, kinh doanh sản phẩm nông lâm thủy sản và 85.435 cơ sở sản xuất nhỏ lẻ ban đầu trong lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản. Trong đó, thành phố quản lý 1.173 cơ sở sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản. Có 824 cơ sở đã được thẩm định, cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP; 247 cơ sở kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn đã thực hiện ký cam kết theo quy định. Đáng chú ý, 102 cơ sở đã được cấp chứng nhận các hệ thống quản lý, tiêu chuẩn về ATTP như HACCP, ISO 22000...

Ở cấp địa phương, 9.201 cơ sở thuộc diện quản lý, trong đó 957 cơ sở thuộc diện cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP và 8.244 cơ sở thuộc diện ký cam kết sản xuất, kinh doanh thực phẩm nông lâm thủy sản an toàn theo Thông tư số 17/2018/TT-BNNPTNT.

Bên cạnh đó, cấp xã còn quản lý hơn 85.000 cơ sở sản xuất nhỏ lẻ ban đầu. Quy mô quản lý lớn, đối tượng đa dạng, từ sản xuất ban đầu, sơ chế, chế biến đến kinh doanh, đặt ra yêu cầu phải kiểm soát ATTP xuyên suốt chuỗi. Thực tế cho thấy, nếu chỉ tập trung kiểm tra tại khâu lưu thông, tiêu thụ thì khó kiểm soát được toàn bộ nguy cơ phát sinh từ quá trình sản xuất.

Trưởng phòng Chất lượng và Phát triển thị trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Thị Thu Hằng cho biết, công tác kiểm soát an toàn thực phẩm tiếp tục được tăng cường, từ đầu năm đến nay thành phố đã cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP cho 315 doanh nghiệp sơ chế, chế biến, bảo quản, kinh doanh nông lâm thủy sản; 100% hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn qua dịch vụ công trực tuyến.

Cùng với kiểm soát điều kiện sản xuất, Hà Nội đang chú trọng xây dựng các mô hình kiểm soát ATTP gắn với truy xuất nguồn gốc. Trong đó, mô hình kiểm soát ATTP, truy xuất nguồn gốc điện tử tại chợ đầu mối Minh Khai được triển khai, làm cơ sở để nghiên cứu nhân rộng trên địa bàn. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh chuỗi cung ứng nông sản ngày càng đa dạng. Khi thông tin về cơ sở sản xuất, quá trình sơ chế, chế biến, bảo quản và lưu thông được cập nhật đầy đủ, cơ quan quản lý có thêm công cụ để giám sát, còn người tiêu dùng có cơ sở nhận diện sản phẩm.

Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát, ngành nông nghiệp tiếp tục phát triển hệ thống sản xuất, chế biến và liên kết tiêu thụ. Toàn thành phố hiện có hơn 1.700 doanh nghiệp, cơ sở chế biến; 70 làng nghề; hơn 26.000 sản phẩm chế biến bao gói sẵn được công bố chất lượng; 3.544 sản phẩm OCOP, trong đó có hơn 1.700 sản phẩm thực phẩm. Thành phố duy trì 113 kho lạnh, hơn 40 kho bảo quản sản phẩm động vật, 183 chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ và hơn 100 nhãn hiệu, chứng nhận bảo hộ sản phẩm. Những nền tảng này tạo điều kiện để Hà Nội nâng cao giá trị, sức cạnh tranh của nông sản, song cũng đặt ra yêu cầu quản lý tương xứng

Đồng bộ dữ liệu, nâng hiệu quả quản lý

Cùng với những kết quả đạt được, công tác quản lý ATTP tại cơ sở vẫn còn không ít khó khăn như: Hiện còn thiếu các quy định hướng dẫn, tiêu chuẩn, quy chuẩn để doanh nghiệp thực hiện việc tự công bố sản phẩm. Điều này gây khó khăn cho công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Một bất cập khác là các cơ quan quản lý địa phương chưa được cập nhật thường xuyên danh sách các cơ sở được cấp những chứng nhận, tiêu chuẩn liên quan đến quản lý ATTP như Thực hành sản xuất tốt (GMP), hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP), hệ thống quản lý ATTP ISO 22000, Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (IFS), tiêu chuẩn toàn cầu về ATTP (BRC), Chứng nhận hệ thống ATTP (FSSC 22000) hoặc tương đương. Việc thiếu thông tin cập nhật khiến công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra ở cơ sở gặp khó khăn, nhất là trong bối cảnh số lượng cơ sở thuộc diện quản lý rất lớn.

Đáng chú ý, hiện vẫn thiếu các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về các chỉ tiêu ATTP đối với nhiều nhóm sản phẩm thực phẩm, nhất là sản phẩm chế biến, phối chế, hỗn hợp. Đây là điểm nghẽn không chỉ đối với doanh nghiệp trong quá trình sản xuất, công bố sản phẩm mà còn đối với cơ quan quản lý khi tiến hành hậu kiểm, giám sát và xử lý vi phạm. Do đó, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm không có nghĩa là giảm kiểm soát mà đòi hỏi phương thức kiểm soát phải chặt chẽ, có trọng tâm và dựa trên nguy cơ. Cơ sở nào có nguy cơ cao, có dấu hiệu vi phạm hoặc không bảo đảm điều kiện ATTP cần được tăng cường kiểm tra; đồng thời, những cơ sở thực hiện tốt cần được tạo điều kiện để giảm chi phí tuân thủ.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, Sở tiếp tục tăng cường phối hợp, hướng dẫn và đôn đốc các địa phương đẩy nhanh tiến độ cải tạo, hoàn thiện các khu vực giết mổ lợn tập trung tạm thời theo chỉ đạo của thành phố, nhằm giải quyết điểm nghẽn đối với hoạt động giết mổ chưa bảo đảm điều kiện ATTP; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, nhất là tại các địa bàn còn tồn tại nhiều cơ sở giết mổ nhỏ lẻ; tiếp tục đôn đốc triển khai mô hình quản lý ATTP tại chợ đầu mối, cơ sở giết mổ tập trung tạm thời và vùng sản xuất rau an toàn tập trung; đôn đốc các phường, xã thực hiện các nội dung giải quyết điểm nghẽn, kịp thời báo cáo kết quả, khó khăn, vướng mắc và kiến nghị để thành phố chỉ đạo.

Công tác kiểm tra đột xuất các cơ sở sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản sẽ được tăng cường. Sở cũng phối hợp với các lực lượng liên ngành như Công an, Quản lý thị trường và các cơ quan liên quan để kiểm tra, xử lý các cơ sở vi phạm thuộc lĩnh vực quản lý.

Đáng chú ý, Hà Nội tiếp tục phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng phần mềm cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý ATTP và truy xuất nguồn gốc trên hệ thống chung của thành phố. Đồng thời, phối hợp với Vụ Khoa học công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khảo sát, kết nối hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm nông lâm thủy sản của Hà Nội với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ.

Từ quản lý điều kiện sản xuất đến hậu kiểm, giám sát nguy cơ và truy xuất nguồn gốc, Hà Nội đang từng bước hình thành phương thức quản lý ATTP theo chuỗi, lấy cơ sở sản xuất làm điểm kiểm soát quan trọng. Khi dữ liệu về cơ sở, sản phẩm và quá trình sản xuất được kết nối, cập nhật thường xuyên, công tác quản lý sẽ chuyển dần từ bị động xử lý vi phạm sang chủ động nhận diện, cảnh báo và kiểm soát nguy cơ. Đây cũng là nền tảng để bảo đảm ATTP bền vững, nâng cao chất lượng và giá trị nông sản Thủ đô.