Theo hồ sơ gửi lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) hôm thứ Năm (23/7), Alphabet – công ty mẹ của Google đã lần đầu tiên chính thức công bố quy mô khổng lồ của khoản đầu tư kéo dài suốt một thập kỷ vào SpaceX sau khi nhà sản xuất tên lửa này có màn ra mắt thị trường đại chúng (IPO) lập kỷ lục: 94 tỷ USD (hơn 2,47 triệu tỷ đồng).

Theo báo cáo quý II/2026 (mẫu 10-Q) của Alphabet, phần lớn khoản nắm giữ này – khoảng 80 tỷ USD (hơn 2,1 triệu tỷ đồng) – đang chịu thời hạn hạn chế chuyển nhượng ngắn hạn (lock-up) sau IPO, khiến Alphabet tạm thời chưa thể bán số cổ phần này. Ngoài ra, 14,1 tỷ USD (hơn 371.112 tỷ đồng) cổ phần khác còn chịu các thỏa thuận hạn chế chuyển nhượng dài hạn, kéo dài đến hết quý III/2027.

Đây là lần đầu tiên Alphabet chính thức định giá khoản đầu tư vào SpaceX theo giá thị trường kể từ khi công ty này hoàn tất đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào ngày 12/6.

Video Google đặt cược 94 tỷ USD vào SpaceX: Điều gì đang chờ đợi họ phía trước? - Nguồn clip: THE CAPITAL BRIEF

Khoản đầu tư được định giá 94 tỷ USD của Google được xem là một trong những thương vụ đầu tư chiến lược sinh lời lớn nhất trong lịch sử doanh nghiệp. Quá trình hình thành khoản đầu tư này diễn ra như sau:

Tháng 1 năm 2015, Google hợp tác với Fidelity để rót tổng cộng 1 tỷ USD vào SpaceX của Elon Musk, trong đó Google đóng góp khoảng 500 - 900 triệu USD. Khi đó, SpaceX được định giá khoảng 12 tỷ USD, chỉ bằng một phần rất nhỏ so với giá trị hiện nay. Khoản đầu tư này được xem là bước đi chiến lược nhằm hỗ trợ phát triển hạ tầng internet vệ tinh, giúp Google sở hữu khoảng 7,5% cổ phần tại SpaceX.

Trong hơn một thập kỷ sau đó, SpaceX liên tục huy động vốn qua hàng chục vòng gọi vốn để phát triển mạng lưới vệ tinh Starlink và chương trình tên lửa Starship. Tỷ lệ sở hữu của Google tiếp tục bị pha loãng, đặc biệt sau khi SpaceX hoàn tất thương vụ sáp nhập quy mô lớn vào tháng 2 năm 2026, tiếp nhận công ty khởi nghiệp (startup) trí tuệ nhân tạo xAI của tỷ phú giàu nhất thế giới Elon Musk với mức định giá tư nhân hợp nhất đạt 1.250 tỷ USD. Sau các thay đổi về cơ cấu vốn này, tỷ lệ sở hữu thực tế của Google giảm xuống còn khoảng 4,9 - 5,0% vào thời điểm SpaceX niêm yết.

Do SpaceX là công ty tư nhân trong hơn hai thập kỷ, Alphabet trước đây chỉ ghi nhận khoản đầu tư này trên bảng cân đối kế toán theo mức định giá thận trọng dành cho doanh nghiệp chưa niêm yết. Dù một số hồ sơ quản lý cấp bang từng hé lộ giá trị ngày càng tăng của khoản đầu tư, báo cáo 10-Q công bố hôm 23/7 là lần đầu tiên Alphabet chính thức phản ánh giá trị khoản nắm giữ này theo mức định giá của thị trường sau khi SpaceX lên sàn chứng khoán.

Các quy định hạn chế chuyển nhượng được chia thành nhiều giai đoạn – với 80 tỷ USD cổ phần bị khóa trong ngắn hạn và 14,1 tỷ USD bị khóa đến cuối năm 2027 – nhằm tránh tình trạng lượng cổ phiếu tự do lưu hành tăng đột biến, gây áp lực lên thị trường. Sau khi SpaceX niêm yết vào tháng 6 với mức giá 135 USD/cổ phiếu, tương ứng định giá ban đầu 1.770 tỷ USD, các cổ đông tổ chức lớn như Alphabet, Fidelity và nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm vẫn phải tuân thủ các thỏa thuận khóa sổ thông thường (lock-up) theo thông lệ nhằm duy trì sự ổn định của hoạt động giao dịch.