HĐND TP. Hà Nội vừa thông qua Nghị quyết về việc đặt tên, điều chỉnh độ dài một số tuyến đường, phố và công trình công cộng trên địa bàn. Theo đó, thành phố bổ sung tên cho 51 tuyến đường, phố cùng công viên An Hòa. Trong đó, nhiều tuyến đường được đặt theo tên các di tích, quần thể di sản nổi tiếng của Thủ đô như Chùa Mía, Đường Lâm, Cam Lâm, chùa Trăm Gian... góp phần tôn vinh, gìn giữ những giá trị lịch sử - văn hóa lâu đời.

Bên cạnh đó, tên nhiều danh nhân, nhà khoa học, văn nghệ sĩ và địa danh lịch sử để đặt cho các tuyến phố mới, tiêu biểu như Nguyễn Hữu An, Vũ Nam Long, Nguyễn Long, Đỗ Cao Mại, Bùi Huy Đáp, Quang Dũng, Đại Yên, Ngọc Hòa, Phụng Châu, Long Châu, Yên Khê, Lý Triện, Đường Lâm và Cam Lâm.

Trong đợt đặt tên lần này, cố Giáo sư, Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng được vinh danh khi một tuyến phố tại phường Hoàng Liệt mang tên ông. Tuyến phố dài hơn 1,4km, rộng 20,5m, nối từ phố Hoàng Liệt đến phố Linh Đường.

Theo thông tin từ TTXVN, Giáo sư, Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng sinh năm 1938, trong một gia đình trí thức nổi tiếng ở Hà Nội. Cha ông là nhà nghiên cứu văn học Vũ Ngọc Phan, được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học - Nghệ thuật đợt I năm 1996; mẹ là nhà thơ Hằng Phương.

Sinh ra trong môi trường giàu truyền thống văn học, nghệ thuật nhưng thay vì theo đuổi con đường văn chương, Vũ Tuyên Hoàng gắn bó với lĩnh vực nông nghiệp, dành trọn cuộc đời để nghiên cứu cây trồng, coi việc nâng cao năng suất, cải thiện đời sống người nông dân là mục tiêu hàng đầu.

Năm 1960, ông tốt nghiệp Đại học Hoa Nam (Trung Quốc) và quyết định trở về nước, công tác tại Trường Đại học Nông nghiệp I Hà Nội (nay là Học viện Nông nghiệp Việt Nam). Ngay trong những năm đầu công tác, ông đã tham gia nghiên cứu chuyển đổi lúa chiêm sang lúa mùa, tạo tiền đề cho sự ra đời của các giống lúa Đông Xuân 1, Đông Xuân 2, Đông Xuân 3. Những giống lúa này góp phần giải quyết tình trạng thiếu lương thực của Việt Nam, đồng thời trở thành cơ sở để phát triển các giống lúa năng suất cao sau này, trong đó có giống NN8.

Năm 1969, Giáo sư Vũ Tuyên Hoàng sang Liên Xô (nay là Nga) nghiên cứu về di truyền học. Tại đây, ông đề xuất lý thuyết về hai hệ thống gen trong cây lúa trên cơ sở sinh học phân tử nhằm nâng cao năng suất. Công trình được ứng dụng trong thâm canh lúa trên diện tích khoảng 200.000ha ở Liên Xô và tạo nền tảng cho lĩnh vực di truyền, chọn giống cây trồng ở Việt Nam.

Trở về nước, ông cùng các cộng sự tập trung nghiên cứu giống mới, hoàn thiện kỹ thuật canh tác và chuyển giao tiến bộ khoa học vào sản xuất. Trong hơn nửa thế kỷ cống hiến, ông chủ trì hoặc tham gia hơn 50 đề tài cấp Nhà nước; chọn tạo thành công 26 giống lúa, 20 giống rau màu, 8 giống cây ăn quả và xây dựng 5 quy trình kỹ thuật canh tác. Nhiều giống lúa như NN75-6, CH5, CH133, U14, U17, P4, P6 được đưa vào sản xuất rộng rãi, góp phần nâng cao năng suất và bảo đảm an ninh lương thực.

Không chỉ gắn bó với cây lúa, ông còn nghiên cứu khoai tây, khoai lang, cây ăn quả và một số vật nuôi, hướng tới phát triển nền nông nghiệp bền vững.

Ông cũng có 18 năm liên tục giữ cương vị Chủ nhiệm Chương trình lương thực quốc gia, góp phần thay thế các giống lúa năng suất thấp bằng giống mới, trước khi chuyển trọng tâm sang phát triển các giống lúa chất lượng cao phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu.

Bên cạnh sự nghiệp khoa học, Giáo sư Vũ Tuyên Hoàng còn say mê văn học, hội họa. Ông có gần 20 tập thơ in chung, một tập thơ riêng, khoảng 400 bài tản văn đăng trên Tạp chí Thế giới mới và nhiều tác phẩm hội họa từng được giới thiệu tại các triển lãm.

Năm 1973, ông bảo vệ thành công luận án Phó Tiến sĩ Sinh học. 4 năm sau, ông hoàn thành chương trình Tiến sĩ Khoa học chuyên ngành nông nghiệp tại Liên Xô và đến năm 1983 thì được phong học hàm Giáo sư. Ông cũng lần lượt được bầu làm Viện sĩ của nhiều viện hàn lâm khoa học uy tín tại Liên Xô, Liên bang Nga, Viện Hàn lâm Khoa học Thế giới thứ ba và Viện Hàn lâm Khoa học ASEAN.

Với những cống hiến nổi bật cho ngành di truyền học và chọn giống cây trồng, Giáo sư, Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng được giới khoa học và nông dân tôn vinh là "Ngôi sao Thần nông", biểu tượng của một đời tận hiến cho nền nông nghiệp Việt Nam.

Không chỉ ghi dấu ấn trong lĩnh vực nghiên cứu, Giáo sư, Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng còn đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo quan trọng như Viện trưởng Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp kiêm Viện trưởng Viện Di truyền Nông nghiệp, Chủ tịch Hội đồng Trung ương Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.

Ông cũng là Ủy viên Hội đồng Chính sách Khoa học và Công nghệ Quốc gia, Ủy viên Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa V, Ủy viên Trung ương Đảng các khóa VI, VII, VIII và đại biểu Quốc hội các khóa VIII, XI, XII.

Với những đóng góp nổi bật cho nền khoa học nông nghiệp, ông được trao nhiều giải thưởng, danh hiệu cao quý như Giải thưởng Lúa thế giới lần thứ nhất (1998), Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ (2000), Giải Nhất Giải thưởng Sáng tạo Khoa học - Công nghệ Việt Nam (VIFOTEC) năm 1997 cùng Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Lao động hạng Nhất, Huân chương Lao động hạng Ba và Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng Ba.

Giáo sư, Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng qua đời ngày 26/2/2008, khép lại hơn nửa thế kỷ gắn bó với sự nghiệp nghiên cứu và phát triển nông nghiệp Việt Nam. Đến ngày 22/4/2021, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Đây là sự ghi nhận với những cống hiến đặc biệt cho nền khoa học và nông nghiệp nước nhà.

Tổng hợp