Dự án đường sắt cao tốc trọng điểm chậm tiến độ hơn 10 năm: Đội vốn lên đến 3,6 triệu tỷ đồng, bị chỉ trích 'chưa đặt nổi 1 mét đường ray'
Từng được kỳ vọng trở thành biểu tượng cho tham vọng hạ tầng của Anh, tuyến đường sắt cao tốc HS2 nay lại bị xem là ví dụ điển hình cho tình trạng đội vốn và chậm tiến độ.
Tuyến đường sắt cao tốc High Speed 2 (HS2) của Anh sẽ tiêu tốn đến 102,7 tỷ bảng Anh (tương đương 3,6 triệu tỷ đồng) và sớm nhất phải đến năm 2036 mới có thể đi vào hoạt động, Bộ trưởng Giao thông Anh Heidi Alexander cho biết.
Để cắt giảm chi phí, tốc độ vận hành của các đoàn tàu cũng sẽ thấp hơn so với kế hoạch ban đầu. Theo đó, tàu sẽ chạy tối đa 320 km/h, thay vì 360 km/h như thiết kế trước đây. Tuyến hiện chỉ còn kết nối London với Birmingham sau khi Chính phủ của cựu Thủ tướng Rishi Sunak quyết định hủy các nhánh mở rộng lên miền Bắc nước Anh vào năm 2023.
Được công bố lần đầu năm 2009, HS2 ban đầu dự kiến khai trương trong năm nay, nối London với Manchester và Leeds. Tuyến đường vốn sẽ có tổng chiều dài khoảng 531km cùng vốn đầu tư chưa tới 40 tỷ bảng Anh.
Tuy nhiên, dự án liên tục vướng tranh cãi chính trị, chậm tiến độ và chi phí leo thang, một phần do nhiều đoạn tuyến phải chuyển sang xây dựng đường hầm nhằm xoa dịu sự phản đối của người dân. Phần đang được xây dựng chủ yếu là đoạn London – Birmingham với chiều dài khoảng 225-230km.
Trước thông báo mới nhất của bà Alexander, ước tính công khai gần đây nhất vào năm 2024 cho thấy tuyến đường sắt này có thể tiêu tốn tới 67 tỷ bảng Anh. Bộ trưởng Giao thông Anh tiết lộ khoảng 2/3 mức tăng chi phí vừa công bố xuất phát từ việc bỏ sót hạng mục trong kế hoạch ban đầu, đánh giá thấp quy mô dự án và quá trình triển khai kém hiệu quả; phần còn lại đến từ lạm phát.
Theo kế hoạch mới, các chuyến tàu đầu tiên dự kiến vận hành trong giai đoạn 2036 - 2039, thay vì mục tiêu năm 2033 trước đó. Trong khi đó, toàn bộ mạng lưới - bao gồm kết nối tới ga London Euston và tuyến West Coast Main Line - nhiều khả năng chỉ hoàn thành trong giai đoạn 2040-2043.
“Thay vì trở thành biểu tượng cho tham vọng của nước Anh, HS2 lại trở thành dấu hiệu cho sự đi xuống của quốc gia”, bà Alexander phát biểu trước Hạ viện Anh. “Nếu mức đội vốn và chậm tiến độ này nghe có vẻ phi lý, thì bởi thực tế nó đúng là như vậy”.
Bà cũng chỉ trích Chính phủ tiền nhiệm vì đã tiêu tốn phần lớn ngân sách nhưng vẫn chưa xây dựng được “dù chỉ một mét đường ray”.
