Đào sâu 430m xuyên lớp đá gần 2 tỷ năm tuổi, chuẩn bị vận hành hầm lưu trữ chất thải hạt nhân vĩnh viễn đầu tiên trên thế giới, vốn đầu tư hơn 30.000 tỷ đồng
Công trình được thiết kế để cô lập chất thải phóng xạ trong ít nhất 100.000 năm và có thể trở thành hình mẫu cho các quốc gia sở hữu điện hạt nhân.
Phần Lan đang tiến gần tới việc đưa vào hoạt động hầm lưu trữ vĩnh viễn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng đầu tiên trên thế giới được xây dựng sâu dưới lòng đất. Dự án này được kỳ vọng sẽ trở thành hình mẫu cho cách các quốc gia xử lý chất thải hạt nhân trong tương lai.
Cơ quan An toàn Bức xạ và Hạt nhân Phần Lan (STUK) dự kiến công bố kết quả đánh giá cuối cùng đối với cơ sở Onkalo vào cuối tháng 6. Nếu được thông qua, dự án sẽ tiến thêm một bước quan trọng để nhận giấy phép vận hành và có thể sớm bắt đầu tiếp nhận chất thải phóng xạ sau nhiều năm chuẩn bị.
Nằm gần nhà máy điện hạt nhân Olkiluoto tại Eurajoki ở phía Tây Nam Phần Lan, Onkalo được xây dựng sâu 430m trong nền đá có tuổi đời khoảng 1,9 tỷ năm. Nếu được phê duyệt, đây sẽ là hầm lưu trữ địa chất sâu đầu tiên trên thế giới đi vào hoạt động với mục đích chôn lấp vĩnh viễn chất thải hạt nhân.
Dự án thu hút sự quan tâm rộng rãi bởi phần lớn các quốc gia sở hữu điện hạt nhân hiện vẫn lưu giữ nhiên liệu đã qua sử dụng trong các cơ sở tạm thời, đồng thời tiếp tục gây tranh luận về giải pháp xử lý lâu dài.
“Chúng tôi hy vọng có thể bắt đầu vận hành vào cuối năm nay hoặc nhiều khả năng là đầu năm tới”, ông Philippe Bordarier, CEO công ty vận hành điện hạt nhân Teollisuuden Voima (TVO), cho biết.
Hầm lưu trữ được thiết kế để tồn tại 100.000 năm
Phát triển bởi công ty quản lý chất thải hạt nhân Posiva, dự án khởi công từ năm 2004 và tổng chi phí hiện ước tính vào khoảng 1 tỷ euro (tương đương 30.300 tỷ đồng).
Cơ sở này được thiết kế để lưu trữ lâu dài tối đa 6.500 tấn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng từ 5 lò phản ứng đang hoạt động của Phần Lan.
Theo kế hoạch, chất thải hạt nhân sẽ được niêm phong trong các thùng chứa bằng đồng có khả năng chống ăn mòn cao trước khi được hạ xuống các hố chôn được khoan trực tiếp vào nền đá.
Mỗi thùng chứa sau đó được bao bọc bởi lớp đất sét bentonite, đóng vai trò như một lớp bảo vệ bổ sung nhằm ngăn nước thấm vào và hạn chế nguy cơ phát tán phóng xạ.
Sau khi các đường hầm chôn lấp được lấp đầy, chúng sẽ được bịt kín bằng các kết cấu bê tông gia cố. Posiva tuyên bố hệ thống này có khả năng cô lập an toàn vật liệu phóng xạ trong ít nhất 100.000 năm.
Sau nhiều thập kỷ phát triển, Onkalo đang tiến tới cột mốc pháp lý mang tính quyết định. Đánh giá sắp tới của STUK có thể đưa dự án bước ra khỏi giai đoạn thử nghiệm để chính thức đi vào vận hành.
Ở chiều ngược lại, các tổ chức môi trường và một số chuyên gia cho rằng vẫn còn quá sớm để khẳng định mức độ an toàn của các hầm lưu trữ trong khoảng thời gian dài tới 100.000 năm. Theo họ, những biến động địa chất trong tương lai hoặc tình trạng ăn mòn vật liệu chứa chất thải vẫn là những yếu tố khó dự đoán.
