Khai thác tiềm năng và nhận diện những điểm nghẽn

Theo Báo Hànộimới, những lợi thế về văn hóa, di sản, làng nghề, ẩm thực, không gian đô thị, kinh tế đêm... đang mở ra nhiều dư địa phát triển mới, tạo cơ hội để ngành Du lịch Thủ đô nâng cao giá trị và sức cạnh tranh trong giai đoạn tới. Du lịch Hà Nội đang có nền tảng tăng trưởng rõ nét. Năm 2025, Thủ đô đón 33,81 triệu lượt khách du lịch, trong đó có 7,92 triệu lượt khách quốc tế; tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 134,5 nghìn tỷ đồng. Trong tám tháng năm 2026, Hà Nội tiếp tục đón 24,56 triệu lượt khách. Cùng với sự gia tăng về lượng khách, hệ thống sản phẩm du lịch cũng từng bước đa dạng hơn, từ du lịch văn hóa - di sản, MICE, du lịch cộng đồng, nông nghiệp, nông thôn đến phố đi bộ, phố ẩm thực và du lịch đêm.

Tuy nhiên, hiệu quả khai thác du lịch của Thủ đô vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Bình quân, khách quốc tế đến Hà Nội chi tiêu khoảng 120 USD/ngày, khách nội địa có lưu trú chi khoảng 84 USD/ngày. Trong khi đó, các sản phẩm du lịch còn đơn lẻ, chưa hình thành hệ sinh thái thực sự đặc sắc; hạ tầng lưu trú cao cấp và tổ hợp vui chơi giải trí quy mô lớn còn thiếu; liên kết ngành, liên vùng, dữ liệu số và hoạt động xúc tiến quốc tế chưa phát huy hiệu quả đồng bộ. Vì vậy, dư địa phát triển của du lịch Hà Nội không chỉ nằm ở việc thu hút thêm khách, mà còn ở khả năng chuyển hóa nguồn tài nguyên phong phú thành những hành trình có chiều sâu, tạo ra giá trị cao hơn. Đây cũng là yêu cầu quan trọng để ngành Du lịch phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Trùng Khánh - Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho biết, Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, động lực tăng trưởng mới của đất nước, đồng thời chuyển mạnh mô hình phát triển từ “số lượng” sang “chất lượng”. Trong định hướng này, Hà Nội được xác định là một trong ba cực tăng trưởng mạnh, giữ vai trò đầu tàu, hạt nhân dẫn dắt sự phát triển du lịch của vùng.

Đánh giá cao Dự thảo Chương trình hành động của Thành ủy Hà Nội, Cục trưởng Nguyễn Trùng Khánh cho rằng, Thành phố cần khai thác rõ nét hơn lợi thế văn hóa Thăng Long - Hà Nội, di sản, làng nghề và ẩm thực, kết hợp với công nghiệp văn hóa, kinh tế đêm và MICE để hình thành những sản phẩm đặc trưng, có sức cạnh tranh. Cùng với đó, Hà Nội cần chú trọng đầu tư hạ tầng tại các khu vực trọng điểm, phát triển các tổ hợp lưu trú, vui chơi giải trí quy mô lớn và tăng cường liên kết vùng.

TS Phạm Mạnh Hà, Chủ tịch kiêm CEO LuxGroup, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Xanh Việt Nam cho rằng: “Khoảng trống lớn nhất không nằm ở tài nguyên mà ở khả năng chuyển hóa tài nguyên thành sản phẩm có sức kể chuyện, tạo cảm xúc và thúc đẩy chi tiêu. Hiện nay, nhiều trải nghiệm du lịch ở Hà Nội vẫn còn rời rạc. Du khách có thể tham quan một di tích, ăn một món ngon hay mua một món quà lưu niệm, nhưng chưa thực sự có một hành trình xuyên suốt giúp họ hiểu Hà Nội như một “di sản sống”. Trong khi đó, mức chi tiêu trung bình của khách quốc tế đến Hà Nội vẫn còn thấp so với tiềm năng và thấp hơn đáng kể so với nhiều điểm đến cạnh tranh trong khu vực như Bangkok hay Singapore”.

Giải pháp chiến lược và kiến tạo những giá trị mới

Dự thảo Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội xác định định hướng chuyển từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị mới, lấy văn hóa, di sản, nghệ thuật, ẩm thực, làng nghề và sức sáng tạo của con người Thủ đô làm nền tảng để hình thành hệ sinh thái kinh tế du lịch. Theo đó, Hà Nội định hướng phát triển bốn cực du lịch gồm hồ Hoàn Kiếm - hồ Tây; Ba Vì - Sơn Tây; Hương Sơn và Sóc Sơn. Định hướng này nhằm phân bổ dòng khách ra ngoài khu vực lõi, mở rộng không gian phát triển các sản phẩm mang bản sắc riêng, từ du lịch đô thị, kinh tế đêm, sự kiện tại trung tâm đến sinh thái, nghỉ dưỡng, làng cổ và vui chơi giải trí ở khu vực ngoại thành.

Ông Trần Trung Hiếu - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội cho biết: “Thành phố đang từng bước phát triển các sản phẩm có khả năng tạo trải nghiệm và giá trị gia tăng, tập trung vào văn hóa - di sản, làng nghề, cộng đồng, nông nghiệp nông thôn, du lịch đêm, ẩm thực, MICE, golf, thể thao, chăm sóc sức khỏe và đường sông. Kinh tế đêm cũng được định hướng hình thành 6 - 8 khu trọng điểm và 15 - 20 không gian, tuyến phố hoạt động sau 24h”.

Từ góc độ thị trường, ông Vũ Văn Tuyên - CEO Travelogy Việt Nam cho rằng, trước hết, cần tránh đồng nhất khách cao cấp với nhóm khách chỉ sử dụng dịch vụ 5 sao. Thực tế, khách high-end thực sự sẵn sàng chi trả cho giá trị thời gian và trải nghiệm. Vì vậy, Hà Nội cần chuyển từ cung cấp từng dịch vụ cao cấp sang “thiết kế hành trình cao cấp”. Nhóm khách này có thể chấp nhận những trải nghiệm rất bản địa, thậm chí giản dị, nhưng đòi hỏi chất lượng đồng bộ về nhân lực, ngoại ngữ, vận chuyển, thanh toán, cá nhân hóa và chăm sóc trước, trong, sau chuyến đi. Chính sự liền mạch trong cung cấp dịch vụ mới quyết định trải nghiệm có đủ giá trị để du khách sẵn sàng chi trả hay không.

TS Trịnh Lê Anh, khoa Du lịch học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ: “Du khách cao cấp ngày nay không muốn chiêm ngưỡng một không gian di sản tĩnh lặng như trong lồng kính. Họ khao khát chạm vào một đô thị đang thở, mà ở đó có sự cổ kính và nhịp sống đương đại đồng hành. Thay vì những thông điệp chung chung, du lịch Hà Nội hãy kể câu chuyện về một chuyên gia quốc tế ngồi làm việc bên ly cà phê trứng trong một không gian biệt thự Pháp cổ, hay một nghệ nhân truyền thống đang cùng các nhà thiết kế Gen Z đưa chất liệu lụa Vạn Phúc vào các sản phẩm nghệ thuật đương đại. Những chi tiết sống động này vừa gần gũi, vừa ngầm khẳng định văn hóa Hà Nội là một dòng chảy liên tục, nơi di sản được hòa nhịp cùng phong cách sống toàn cầu”.