Di sản địa chất mở hướng phát triển du lịch Lạng Sơn

Theo Báo Lạng Sơn, là vùng đất cửa ngõ địa đầu Tổ quốc, Lạng Sơn giữ vị trí đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Trong suốt chiều dài lịch sử, đồng bào các dân tộc Xứ Lạng đã kiên cường sát cánh, giữ vững từng tấc đất biên cương, góp phần bồi đắp bản sắc văn hóa truyền thống của quê hương. Bên cạnh bề dày lịch sử, Lạng Sơn còn sở hữu hệ thống di sản địa chất và khảo cổ có giá trị khoa học nổi bật.

Ông Lưu Bá Mạc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, cho biết việc xây dựng CVĐC Lạng Sơn được triển khai theo định hướng bảo tồn các giá trị địa chất, tự nhiên, lịch sử và văn hóa; bảo vệ môi trường, phát triển du lịch và nâng cao nhận thức cộng đồng. Ngày 17/4/2025, CVĐC Lạng Sơn chính thức gia nhập mạng lưới CVĐC toàn cầu UNESCO. Với diện tích khoảng 4.842,58 km², chiếm gần 58% diện tích toàn tỉnh, vùng CVĐC bao phủ không gian rộng lớn, nơi hội tụ và đan xen các giá trị địa chất, cảnh quan, đa dạng sinh học và văn hóa bản địa.

Xác định công tác bảo tồn phải gắn liền với phát huy giá trị di sản và phát triển kinh tế – xã hội, tỉnh từng bước triển khai các giải pháp xây dựng sản phẩm du lịch, hoàn thiện hạ tầng và nâng cao năng lực tham gia của cộng đồng. Theo đó, chiến lược phát triển CVĐC của tỉnh xác định du lịch địa chất là dòng sản phẩm cốt lõi, kết hợp với 38 điểm du lịch vệ tinh được phân bổ trên 4 tuyến hành trình dọc theo các quốc lộ 1A, 1B, 4B và đường 279, mang chủ đề “Dòng chảy sự sống nơi miền đất thiêng”. Hệ thống sản phẩm vệ tinh này bao gồm các làng du lịch, làng văn hóa du lịch, nơi lưu giữ trọn vẹn bản sắc của đồng bào Tày, Nùng, Dao...

Từ cuối tháng 6/2025, Ban Quản lý CVĐC toàn cầu UNESCO và Xúc tiến Du lịch đã ký kết hợp tác với 30 đối tác chiến lược nhằm phát triển CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn. Trên cơ sở đó, hàng loạt chương trình du lịch trải nghiệm và sản phẩm chuyên biệt như du lịch thám hiểm địa chất, du lịch nghỉ dưỡng, trekking… được đẩy mạnh triển khai.

Các đơn vị chuyên môn cũng hỗ trợ tuyên truyền, quảng bá thông tin trên các ấn phẩm và trang thông tin điện tử của các CVĐC trong và ngoài nước, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận của các đối tác. Bên cạnh các cơ sở kinh doanh dịch vụ, trong khu vực CVĐC còn có các đối tác là đơn vị sản xuất, hợp tác xã chế biến nông sản đạt tiêu chuẩn. Sự tham gia này góp phần đưa những sản phẩm đặc trưng “từ làng ra phố”, tạo thêm nguồn thu cho người dân, đồng thời thúc đẩy du lịch cộng đồng và phát triển nông thôn bền vững.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Tân Văn, Nguyên Viện trưởng Viện Địa chất khoa học và khoáng sản chia sẻ: “Sự đặc biệt của CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn còn ở hình thái các cánh đồng Karst riêng biệt, khác hẳn với những tháp, chỏm Karst già được định vị tại Cao Bằng hay Hà Giang trước đây. Đặc biệt, CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn có số lượng di sản địa chất lớn nhất (trên 180 di sản) so với các CVĐC toàn cầu UNESCO khác đã được công nhận ở Việt Nam”.

Khai thác giá trị di sản gắn với phát triển bền vững

Ông Phạm Văn Mạnh, Giám đốc Công ty Cổ phần Việt Nam Expeditions cho biết, từ đầu năm 2025, doanh nghiệp đã triển khai hợp tác sâu rộng với CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn. Đến tháng 7/2025, công ty mở văn phòng điều hành tại xã Hữu Liên, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong quá trình xây dựng hệ thống tour chuyên biệt.

Để các giá trị di sản được bảo tồn và phát huy lâu dài, tỉnh Lạng Sơn đang từng bước cụ thể hóa định hướng phát triển thông qua các cơ chế, chính sách và mục tiêu dài hạn. Ngày 30/5/2025, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Nghị quyết số 223 về bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị CVĐC toàn cầu UNESCO Lạng Sơn giai đoạn 2025–2030, định hướng đến năm 2035.

Ông Nông Đức Kiên, Trưởng Ban Quản lý CVĐC toàn cầu UNESCO và Xúc tiến Du lịch tỉnh cho biết, việc triển khai nhiệm vụ xây dựng, phát triển CVĐC giai đoạn 2026–2030 tập trung khai thác lợi thế cảnh quan, hệ sinh thái và văn hóa bản địa; đồng thời nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn xã hội, nhất là thế hệ trẻ, trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản thuộc vùng CVĐC. Trong năm 2026, chúng tôi tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động khảo sát, đánh giá lại hồ sơ của 38 điểm trên 4 tuyến vùng CVĐC để làm căn cứ báo cáo, tham mưu cho UBND tỉnh tiến hành các bước đầu tư nâng cấp.

Từ truyền thống lịch sử của vùng đất địa đầu Tổ quốc đến vị thế thành viên mạng lưới CVĐC toàn cầu UNESCO, Lạng Sơn đang đứng trước cơ hội mở rộng không gian phát triển dựa trên nền tảng di sản. Khi các giá trị lịch sử, địa chất và văn hóa được bảo tồn bằng trách nhiệm, phát huy thông qua những sản phẩm chất lượng và gắn kết với sinh kế của người dân, CVĐC sẽ thực sự trở thành nguồn lực thúc đẩy kinh tế – xã hội, góp phần xây dựng hình ảnh Xứ Lạng giàu bản sắc, thân thiện và phát triển bền vững.