Tham dự hội nghị có đại diện của Ngân hàng Thế giới, Quỹ Nhi đồng Liên Hợp quốc (UNICEF), các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, cùng các ngành liên quan.

Trong những năm qua với sự đầu tư của Nhà nước, hỗ trợ của các tổ chức quốc tế và đặc biệt là sự tham gia tích cực của người dân đến nay vùng Đồng bằng sông Cửu Long đã có 98% người dân được sử dụng nước hợp vệ sinh, 55% nước sạch đạt tiêu chuẩn quốc gia.

Tình trạng thiếu nước sạch sinh hoạt của người dân miền Tây vẫn còn rất khó khăn

Tuy vậy, bên cạnh khoảng 8 triệu người được sử dụng nước từ công trình cấp nước sinh hoạt tập trung thì vẫn còn đến 5 triệu người sử dụng nước quy mô hộ gia đình như là giếng khoan, lu, bể chứa nước… chưa thể đảm bảo nguồn nước cũng như là chất lượng.

Hơn nữa, mùa hạn mặn năm nay, Đồng bằng sông Cửu Long có khoảng 96.000 hộ với khoảng 430.000 người dân gặp khó khăn về nước sinh hoạt, tập trung tại các tỉnh: Bến Tre, Sóc Trăng, Kiên Giang, Cà Mau, Bạc Liêu, Long An và Trà Vinh.

Nguyên nhân dẫn đến thiếu nước sinh hoạt do các công trình cấp nước tập trung bị nước mặn xâm nhập sâu, làm khoảng 167 công trình cấp nước tập trung trong vùng bị sụt giảm công suất, nguồn nước mặt bị nhiễm mặn, nguồn nước ngầm suy giảm. Bên cạnh đó, các hộ dân sống rải rác ở các khu vực xa công trình cấp nước tập trung và nhiều cư dân vùng nông thôn ven biển thiếu dụng cụ trữ nước ngọt…

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng: trước tình hình diễn biến thời tiết cực đoan như hiện nay và chuẩn bị cho những năm tiếp theo cần có đánh giá đầy đủ, toàn diện về hiện trạng tình hình cấp nước nông thôn, đi kèm với những khó khăn, tồn tại và đề xuất các giải pháp trong thời gian tới một cách căn cơ, bền vững và theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ “không để người dân nào thiếu nước sinh hoạt”.

Tại hội nghị, nhiều địa phương trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long đưa ra giải pháp xây dựng, đấu nối đường ống dẫn nước… Tuy nhiên, để thực hiện cần có sự đầu tư kinh phí từ Trung ương kết hợp với nguồn kinh phí của địa phương. TP Cần Thơ cũng cần nguồn kinh phí để mở rộng mạng đường ống 500.000m để phục vụ các hộ dân nông thôn; đồng thời đã lập kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2021-2025 để cung cấp nước cho nhân dân với tổng nhu cầu cần vốn thực hiện là 480 tỉ đồng…

Cần xây dựng những giải pháp thiệt thực để tình trạng thiếu nước sinh hoạt của người dân miền Tây được cải thiện

Theo ông Lương Minh Quyết, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Sóc Trăng, nguyên nhân thiếu nước sinh hoạt của hạn mặn năm nay là do lượng nước mưa ít, nước từ dòng Mekong đổ về yếu, nguồn nước ngọt không đủ cung cho cả sinh hoạt và sản xuất. Chưa kể, sự thiếu vốn đầu tư xây dựng các công trình cấp nước; một phần chủ quan của chính quyền nhiều địa phương và người dân trong vấn đề trữ nước nước sinh hoạt ứng phó hạn hán, mặn xâm nhập.

Ông Lương Minh Quyết cho rằng, để đạt được 100% hộ dân nông thôn có nước sinh hoạt theo quy chuẩn thì cần nguồn vốn rất là lớn, trên 1.000 tỷ đồng đầu tư, xây dựng các hệ thống, công trình phục vụ và cung cấp nước. Vì thế, giai đoạn từ nay đến năm 2025, Trung ương cần hỗ trợ 60% vốn, tỉnh đối ứng 40% vốn để đầu tư xây dựng các công trình chứa nước, ứng phó với hạn mặn.

Ngoài ra, ông Lương Minh Quyết cũng đề nghị UNICEF, Ngân hàng Thế giới tích cực hỗ trợ các tỉnh vùng Đồng bằng sông Cửu Long bằng nhiều hình thức cả về vốn vay và trang thiết bị vật tư. Tổng cục Thủy lợi và các đơn vị trực thuộc Bộ tham mưu cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn chậm thực hiện việc cổ phần hóa tất cả các trung tâm nước trong khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Tại hội nghị, nhiều đại biểu cũng nhấn mạnh về giải pháp xây hồ chứa, mở rộng hệ thống cấp nước sinh hoạt,… kiến nghị Chính phủ tiếp tục duy trì Chương trình nước sạch, vệ sinh môi trường nông thôn; ổn định hoạt động của các trung tâm nước sạch trong giai đoạn 2021-2025 để tập trung nguồn lực thực hiện mục tiêu giai đoạn và thực hiện vai trò an sinh xã hội, ứng phó thiên tai trong hoạt động cung cấp nước nông thôn…

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Hoàng Hiệp yêu cầu trong tháng 7-2020, các tỉnh, thành vùng Đồng bằng sông Cửu Long cần gấp rút hoàn thiện các báo cáo, bản đồ tổng thể cấp nước sạch cho hộ gia đình vùng nông thôn để Bộ NN&PTNT đưa ra giải pháp đầu tư, cung cấp nước sạch đến vùng nông thôn.

Đặc biệt, để giải quyết 96.000 hộ dân có nước sạch trong vòng 3 năm tới cần xác định nơi nào không có nguồn cấp nước, Bộ sẽ phối hợp với các địa phương tìm giải pháp đầu tư. Trong đó đề xuất các địa phương tăng công suất các trạm cấp nước tập trung, kéo dài đường ống và địa phương nào xa hệ thống cấp nước có thể cho khoan giếng tập trung (dùng cho nhiều hộ) và tính toán đầu tư xây bể chứa nước.

Việc đầu tư công trình cấp nước nông thôn cần có lộ trình, thời gian đầu tư xây dựng; giải pháp cấp nước sinh hoạt phải có chương trình đầu tư riêng để đẩy nhanh tiến độ thực hiện để đến năm 2025 giải quyết cơ bản cấp nước sinh hoạt cho nhân dân và đến 2030 phải giải quyết an ninh nguồn nước cho sinh hoạt, phục vụ sản xuất và thích nghi biến đổi khí hậu ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Đức Thiện