 |
| Bạch mai cổ thụ 300 tuổi ở Đình Phú Tự (Bến Tre) được người dân gọi là "thần mai". |
Cây bạch mai cổ thụ nằm tại sân đình Phú Tự, xã Phú Hưng, thành phố Bến Tre. Đến nay, người dân Bến Tre không biết cây bạch mai này có từ bao giờ, xuất xừ từ đâu và do ai trồng.
Ông Đoàn Văn Mười, Ban Quản lý đình Phú Tự cho biết, những người lớn tuổi trong vùng kể lại, khoảng 300 năm trước khi tiền nhân đến xứ giồng cao khai hoang, đã thấy cây bạch mai mọc ở đây. Người trong vùng sau đó thấy vị trí khu đất gò cao, có loài cây lạ, đã lập đình thờ Thành hoàng bổn cảnh, cầu mưa thuận gió hòa. Ban đầu, đình được lợp bằng tre lá, sau đó cải tạo dần, đến năm 1918, được vua Khải Định phong sắc. Do có tuổi đời cụ kỵ, người dân trong vùng thường gọi cổ thụ này là "thần mai".
 |
| Quần thể cây bạch mai cổ thụ tại đình Phú Tự. |
 |
| Bạch mai cổ thụ có thân con chi chít mọc lên đầy sức sống sau trận bom đạn, gió bão quật ngã. |
 |
| Thân lớn của bạch mai cổ thụ có những hang hốc độc đáo. |
 |
| Rễ của cây bạch mai cổ thụ cũng ra hoa chi chít. |
Theo người dân địa phương cho biết, trước đây cây trổ hoa đúng ngày, nhưng những năm gần đây, cây bắt đầu trổ hoa sớm hoặc muộn hơn do biến đổi khí hậu. Nụ hoa to bằng ngón tay út, màu xanh, khi nở có 4 cánh trắng, nhụy vàng, lá nhìn giống cây mù u. Vào sáng sớm, hoa nở tỏa hương thơm dịu nhẹ, lan xa khoảng 500 m, thu hút nhiều đàn ong đến. Những ngày cuối tuần, nhiều du khách đến đình thăm cây mai nở, chụp ảnh.
Trước đây, cây bạch mai cổ thụ sinh sôi, mọc thành cụm dày với khoảng 50 thân lớn nhỏ, cao 5 - 6m; trong đó có 16 thân lớn (đường kính từ 20 - 30cm). Măc dù trải qua bao năm thăng trầm, biến cố lịch sử, cây bạch mai vẫn sừng sững, tỏa rộng khắp sân đình. Hiện thân cây còn 10 nhánh phụ cao hơn 4m, mỗi nhánh to bằng một người ôm, toàn bộ tán rộng khoảng 40m2.
 |
| Bạch mai cổ thụ ra nụ rất đẹp. |
 |
| Bạch mai cổ thụ thường nở hoa từ giữa tháng Giêng đến tháng 2. |
 |
| Hoa của bạch mai cổ thụ có cánh trắng, nhụy vàng. |
 |
| Người dân địa phương nhặt những cánh mai rụng từ bạch mai cổ thụ đem phơi khô để ướp trà. |
Khác với Nhị độ mai, bạch mai chỉ nở hoa một lần vào đầu xuân và nở rộ vào rằm tháng giêng. Hoa có 4 cánh, màu trắng nhạt, hình dáng giống như hoa cây mù u. Có lẽ hình dáng và màu sắc của hoa nên người ta gọi đó là bạch mai hay Thần Mai. Hoa nở về đêm, hương thơm lan tỏa cả một vùng. Đặc biệt loại cây này chỉ sống ở những vùng đất cao ráo, điều kiện phải thích hợp nên rất khó tạo giống. Do đó, đến nay, nhiều người đã chiết nhánh ra trồng, nhưng cành không ra rễ, trồng không sống được.
Di tích Đình Phú Tự và bạch mai cổ thụ là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh từ năm 2008, đến năm 2014 được công nhận cây di sản. Cây thường không kết trái, nên nhiều năm nay các kỹ sư nông nghiệp dùng phương pháp chiết cành để nhân giống bảo tồn, song không thành công, vì cành chiết không ra rễ. Hơn nữa, nhiều câu chuyện linh thiêng xung quanh cây được lan truyền khắp nơi nên người đời kính cẩn gọi là "thần mai"./.
