Theo số liệu từ Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), kim ngạch xuất khẩu dệt may trong quý I/2026 ước tính đạt 10,5 tỷ USD, tăng 2,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Đáng chú ý, sau giai đoạn sụt giảm nhẹ 0,7% trong hai tháng đầu năm do tính mùa vụ và bất ổn thương mại, ngành đã có sự bứt phá mạnh mẽ vào tháng 3 với kim ngạch đạt gần 3,9 tỷ USD (tăng 36% so với tháng 2). Kết quả này cho thấy sự phục hồi rõ nét, tạo đà cho mục tiêu xuất khẩu 49 tỷ USD trong năm nay.

Nghịch lý đơn hàng ổn định nhưng biên lợi nhuận thu hẹp

Tại Đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên 2026 của CTCP May Sông Hồng (MSH), Tổng giám đốc Bùi Việt Quang chia sẻ rằng dù sức mua toàn cầu chưa thực sự tốt, nhưng khách hàng quốc tế vẫn ưu tiên chọn Việt Nam nhờ sự ổn định về địa chính trị. Hiện tại, đơn hàng của nhiều doanh nghiệp đã được lấp đầy cho đến hết tháng 7 và tháng 8. Tuy nhiên, triển vọng từ tháng 9 trở đi vẫn là một ẩn số cần tính toán kỹ lưỡng.

Dù đơn hàng dồi dào, song ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch VITAS, bày tỏ lo ngại về việc biên lợi nhuận của các doanh nghiệp đang ngày càng mỏng đi. Nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực giá bán thấp, thời gian giao hàng gấp rút và chi phí vận tải, nhân công tăng cao. Đặc biệt, phân khúc doanh nghiệp gia công theo phương thức CMT đang chịu sức ép lớn hơn hẳn so với các đơn vị làm hàng FOB hay ODM.

Trong khi đó, rủi ro từ chính sách thuế quan cũng là "nỗi lo lớn nhất" của những doanh nghiệp có tỉ trọng xuất khẩu sang Mỹ cao như May Sông Hồng. Bộ phận phân tích của Chứng khoán SSI (SSI Research) cũng đưa ra cảnh báo về khả năng Mỹ áp dụng mức thuế đối ứng lên tới 20%, gây áp lực trực tiếp lên sức cạnh tranh của hàng Việt.

Thách thức từ nội địa hóa và tiêu chuẩn bền vững

Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là tình trạng thiếu hụt nguyên liệu trong nước. Quý I/2026, nhập khẩu nguyên phụ liệu giảm 5,5% xuống 5,6 tỷ USD, cho thấy nỗ lực kiểm soát chi phí của doanh nghiệp nhưng cũng phản ánh sự phụ thuộc lớn vào nguồn cung ngoại tỉnh. Hiện tỷ lệ nội địa hóa mới đạt khoảng 51–52%. Theo ông Vũ Đức Giang, việc phải chi hàng chục tỷ USD nhập khẩu vải mỗi năm khiến doanh nghiệp khó tận dụng tối đa các ưu đãi thuế quan từ những hiệp định như CPTPP hay EVFTA do vướng quy tắc xuất xứ.

Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn "xanh" không đồng bộ từ các nhãn hàng đang đặt doanh nghiệp vào thế khó. Ông Giang nhấn mạnh rằng mỗi khách hàng lại đưa ra một bộ tiêu chí đánh giá riêng về ESG và truy xuất nguồn gốc sợi, khiến việc đầu tư trở nên dàn trải và rủi ro. Đồng quan điểm, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch VITAS, nhận định áp lực thẩm định chuỗi cung ứng đang đòi hỏi sự chuẩn bị bài bản và chủ động hơn từ phía nội bộ doanh nghiệp.

Để thích ứng với bối cảnh thương mại toàn cầu suy giảm, TS. Lê Tiến Trường – Chủ tịch HĐQT Vinatex cho rằng các đơn vị như May Hưng Yên cần tận dụng tối đa mọi cơ hội đơn hàng nhỏ, tổ chức sản xuất linh hoạt và tăng ca hợp lý. Ngoài ra, giải pháp mở rộng độ tuổi lao động (từ 40-50 tuổi) kết hợp với ứng dụng công nghệ cũng được xem là hướng đi quan trọng để giữ nhịp sản xuất và bảo đảm hiệu quả cho ngành trong năm 2026.