Mới đây, Công an TP. Hà Nội vừa triệt phá đường dây giết mổ, tiêu thụ gần 300 tấn heo bệnh, tuồn vào chợ và các bếp ăn trường học. Điều này không chỉ đặt ra vấn đề về an toàn thực phẩm mà còn dấy lên nhiều thắc mắc trong dư luận: Liệu ăn thịt heo bệnh có thể gây hại cho sức khỏe con người như thế nào, đặc biệt là trẻ em? 

Theo cơ quan điều tra, từ đầu năm 2026 đến nay, các đối tượng đã giết mổ và tiêu thụ khoảng 3.600 con heo mắc bệnh, tương đương gần 300 tấn thịt. Số thịt này được phân phối vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh, đồng thời cung cấp cho một công ty thực phẩm - đơn vị đã đưa sản phẩm vào một số bếp ăn trường học trên địa bàn Hà Nội.

Trước diễn biến nghiêm trọng, ngày 31/3, ngành chức năng đã yêu cầu các trường học khẩn trương rà soát, kiểm tra và công khai nguồn gốc thực phẩm phục vụ bữa ăn bán trú. Tuy nhiên, điều khiến nhiều phụ huynh lo lắng là một lượng thịt không an toàn có thể đã được tiêu thụ trước đó.

Thịt nhiễm dịch tả heo châu Phi có lây sang người?

Theo các chuyên gia y tế, dịch tả heo châu Phi là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus African Swine Fever (ASFV) gây ra, với khả lây lan nhanh và tỷ lệ chết ở đàn heo có thể lên tới 100%.

Tuy nhiên, điểm quan trọng là virus này không lây sang người. Điều này đồng nghĩa với việc con người không mắc bệnh dịch tả heo châu Phi khi ăn phải thịt heo nhiễm virus.

Dù vậy, các bác sĩ cảnh báo, điều này không có nghĩa là thịt heo bệnh an toàn. Ngược lại, nguy cơ thực sự nằm ở các tác nhân khác phát sinh từ thịt heo chết hoặc bị bệnh.

Chuyên gia y tế cho biết, nếu thịt heo nhiễm virus nhưng được nấu chín kỹ thì nguy cơ từ virus không đáng kể. Tuy nhiên, vấn đề là thịt heo bệnh thường đi kèm với nhiều loại vi sinh vật nguy hiểm khác. 

Nguy cơ từ vi khuẩn, ký sinh trùng và độc tố

Thịt heo bệnh, đặc biệt là heo chết trước khi giết mổ, là môi trường thuận lợi cho nhiều loại vi khuẩn phát triển mạnh như Salmonella, E.coli hay Listeria. Khi xâm nhập vào cơ thể, các vi khuẩn này có thể gây ra các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, đau bụng, nôn mửa, sốt.

Những đối tượng dễ bị ảnh hưởng nặng nhất là trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có hệ miễn dịch yếu.

Không chỉ dừng lại ở vi khuẩn, thịt heo không đảm bảo còn có thể chứa các loại ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây. Nếu ăn phải thịt chưa được nấu chín hoàn toàn, các ký sinh trùng này có thể xâm nhập vào cơ thể, gây tổn thương cơ, mắt, thậm chí ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương.

Đáng lo ngại hơn, trong quá trình phân hủy, thịt heo ôi thiu có thể sinh ra các độc tố nguy hiểm như histamine, endotoxin hoặc mycotoxin. Đây là những chất rất khó bị phá hủy hoàn toàn, kể cả khi nấu ở nhiệt độ cao.

Khi ăn phải thực phẩm chứa các độc tố này, người tiêu dùng có thể bị ngộ độc cấp tính với các biểu hiện như nôn mửa dữ dội, tiêu chảy, sốt cao, tụt huyết áp. Trong trường hợp nặng, có thể dẫn đến sốc nhiễm độc, đe dọa tính mạng.

Về lâu dài, việc tiếp xúc với lượng nhỏ độc tố tích tụ có thể gây tổn thương gan, thận, 

Một yếu tố khác không thể bỏ qua là heo mắc dịch tả châu Phi thường suy giảm miễn dịch, từ đó dễ nhiễm thêm nhiều bệnh nguy hiểm khác như cúm, thương hàn hay đặc biệt là liên cầu khuẩn lợn.

Trong đó, liên cầu khuẩn lợn là bệnh có thể lây sang người, nhất là qua các vết thương hở hoặc khi ăn các món từ thịt heo sống, tái như tiết canh. Người nhiễm có thể đối mặt với nguy cơ nhiễm trùng máu, viêm màng não, suy đa tạng, thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Làm sao nhận biết thịt heo không an toàn?

Theo các chuyên gia thực phẩm, người tiêu dùng có thể nhận biết phần nào thịt heo bệnh qua các dấu hiệu bên ngoài. Thịt không đảm bảo thường có màu tái nhợt hoặc bầm tím, chảy nước, có mùi hôi tanh. Thớ thịt nhão, không có độ đàn hồi, trên da có thể xuất hiện các nốt xuất huyết.

Khi luộc, nước thịt thường đục, không có lớp váng mỡ và mùi không thơm.

Ngược lại, thịt heo tươi ngon có màu đỏ hồng tự nhiên, mỡ trắng, thớ thịt săn chắc, không chảy nước và có độ đàn hồi tốt. Khi nấu chín, nước trong, có mùi thơm đặc trưng.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng không phải lúc nào thịt heo bệnh cũng dễ nhận biết bằng mắt thường. Vì vậy, việc kiểm soát từ nguồn cung, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc vẫn là yếu tố quan trọng nhất.

Các chuyên gia khuyến cáo, cần tuyệt đối không sử dụng các món ăn từ thịt sống hoặc tái, đồng thời đảm bảo chế biến kỹ, sử dụng dụng cụ riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo.