Việt Nam trở thành nhà cung cấp tôm hùm số 1 tại thị trường Trung Quốc
Vượt qua hai "gã khổng lồ" là Mỹ và Canada, năm 2025 đánh dấu cột mốc lịch sử khi Việt Nam chính thức vươn lên vị trí dẫn đầu về cung cấp tôm hùm cho thị trường Trung Quốc với thị phần áp đảo gần 35%.
Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan Trung Quốc, năm 2025 quốc gia này nhập khẩu kỷ lục gần 70.000 tấn tôm hùm. Trong bối cảnh cấu trúc nguồn cung thay đổi mạnh mẽ, tôm hùm Việt Nam đã có cú bứt tốc ngoạn mục để chiếm lĩnh vị trí số 1 vốn trước đó thuộc về Canada.
Sự "đổi ngôi" này không chỉ là con số về sản lượng mà còn phản ánh khả năng thích ứng linh hoạt của doanh nghiệp Việt trước những biến động chính sách và nhu cầu khắt khe từ thị trường tỷ dân.
Sự đảo chiều ngoạn mục và vai trò đầu kéo của tôm hùm xanh
Bản đồ nguồn cung tôm hùm cho Trung Quốc đã có sự thay đổi thứ hạng chỉ sau một năm. Năm 2024, Canada giữ vị thế độc tôn với 26.920 tấn, chiếm 44% thị phần, trong khi Việt Nam đứng thứ hai với khoảng 18%. Tuy nhiên, sang năm 2025, cục diện hoàn toàn đảo ngược khi sản lượng từ Việt Nam vọt lên 24.067 tấn, tương đương 34,5% thị phần.
Ngược lại, nguồn cung từ Canada sụt giảm mạnh xuống còn 15.355 tấn, chỉ còn chiếm khoảng 22% thị phần. Mỹ duy trì vị trí thứ ba với gần 10.000 tấn. Đáng chú ý, Australia cũng đang tăng tốc mạnh mẽ khi đạt xấp xỉ 10% thị phần, cho thấy Trung Quốc đang mở rộng đáng kể phạm vi các nhà cung cấp.
Sự bứt phá của Việt Nam ghi nhận vai trò chủ lực của mặt hàng tôm hùm xanh. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), đây chính là "đầu kéo" vượt trội với kim ngạch năm 2025 đạt tới 840 triệu USD, tăng trưởng phi mã 131% so với năm 2024.
Tổng giá trị xuất khẩu tôm Việt Nam sang thị trường Trung Quốc và Hong Kong đạt 1,3 tỷ USD, tăng 55%. Lợi thế cạnh tranh của Việt Nam đến từ khoảng cách địa lý gần, thời gian giao hàng nhanh và sự linh hoạt trong vận tải hàng tươi sống, đặc biệt trong giai đoạn Canada chịu áp lực từ mức thuế 25% áp dụng từ tháng 3/2025.
Thách thức giữ vững thị phần trong cuộc đua mới năm 2026
Dù đã có khởi đầu thuận lợi trong tháng 1/2026 với kim ngạch tôm hùm xanh đạt trên 100,2 triệu USD, tăng 6% so với cùng kỳ, nhưng chặng đường phía trước được dự báo sẽ khốc liệt hơn. Từ tháng 3/2026, khi mức thuế 25% cho tôm hùm Canada được gỡ bỏ, mặt bằng cạnh tranh sẽ thay đổi nhanh chóng.
Canada và Australia hiện có động lực rất lớn để giành lại thị phần ở các phân khúc nhà hàng cao cấp và quà biếu. Đây vốn là những phân khúc truyền thống mà các đối thủ này có thế mạnh về thương hiệu và quy mô cung ứng lâu đời.
Trong bối cảnh tiêu dùng tại Trung Quốc đang phân hóa mạnh mẽ, nhóm hàng cao cấp vẫn giữ sức mua nhưng khách hàng bắt đầu có sự tính toán kỹ lưỡng hơn. Người tiêu dùng có xu hướng dịch chuyển sang các sản phẩm có tính trải nghiệm cao nhưng phải đảm bảo tối ưu về giá và độ ổn định.
Chuyên gia VASEP nhận định rằng năm 2026 sẽ là năm kiểm nghiệm bản lĩnh thực sự. Để giữ vững vị thế, doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung ổn định chất lượng, chuẩn hóa quy cách và tối ưu hóa logistics hàng sống. Việc tăng cường kết nối trực tiếp với các mạng lưới phân phối hiện đại sẽ giúp chúng ta bám trụ vững chắc khi các đối thủ lớn quay trở lại cuộc chơi.
