Sáng 29/6, Sàn giao dịch carbon trong nước chính thức khai trương và đi vào vận hành tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), đánh dấu bước tiến quan trọng trong lộ trình xây dựng thị trường carbon tại Việt Nam. Sự kiện mở ra cơ chế giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon theo nguyên tắc thị trường, góp phần thúc đẩy tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Việc đưa Sàn giao dịch carbon vào hoạt động được triển khai theo Đề án phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, đồng thời cụ thể hóa các quy định về giảm phát thải khí nhà kính và thực hiện các cam kết quốc tế về ứng phó với biến đổi khí hậu.

Phát biểu tại lễ khai trương, Chủ tịch HNX Nguyễn Anh Phong cho biết quá trình chuẩn bị được thực hiện đồng bộ với sự phối hợp của nhiều cơ quan, đơn vị như Cục Biến đổi khí hậu, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Ngân hàng BIDV cùng các cơ quan quản lý liên quan.

Đến nay, hệ thống công nghệ thông tin kết nối giữa các đơn vị đã hoàn tất thử nghiệm và vận hành ổn định. Đồng thời, các quy chế, quy trình đăng ký, giao dịch, thanh toán và quản lý thị trường cũng đã được ban hành đầy đủ.

Ở giai đoạn đầu, thị trường có 6 công ty chứng khoán đủ điều kiện trở thành thành viên giao dịch cùng hơn 100 cơ sở phát thải thuộc diện được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính sẵn sàng tham gia. Theo ông Nguyễn Anh Phong, Sàn giao dịch carbon không chỉ là hạ tầng kỹ thuật của một thị trường mới mà còn tạo ra cơ chế để doanh nghiệp chủ động tối ưu chi phí giảm phát thải thông qua mua bán hạn ngạch và tín chỉ carbon. Qua đó, khuyến khích đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sản xuất và thúc đẩy phát triển bền vững.

Sau khi chính thức vận hành, HNX sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan quản lý để bảo đảm thị trường hoạt động an toàn, minh bạch, hiệu quả; đồng thời tăng cường tuyên truyền nhằm khuyến khích nhiều doanh nghiệp tham gia giao dịch. Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương đánh giá việc đưa Sàn giao dịch carbon vào hoạt động là dấu mốc quan trọng trong quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại, đồng thời mở rộng hệ sinh thái tài chính xanh tại Việt Nam.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, thị trường carbon sẽ trở thành công cụ kinh tế quan trọng giúp doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ, giảm phát thải và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đối với thị trường tài chính, đây cũng là kênh huy động và phân bổ nguồn lực mới cho các dự án xanh, góp phần đưa thị trường vốn Việt Nam tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Đáng chú ý, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn thí điểm đến hết năm 2028, Chính phủ đã quy định miễn toàn bộ phí giao dịch đối với các doanh nghiệp tham gia Sàn giao dịch carbon trong nước.

Theo cơ quan quản lý, chính sách này sẽ góp phần giảm chi phí tham gia thị trường, tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và thực hiện các giải pháp giảm phát thải.

Bên cạnh đó, các đơn vị vận hành sẽ tập trung bảo đảm hệ thống công nghệ hoạt động ổn định, tăng cường giám sát nhằm ngăn chặn các hành vi thao túng, gian lận và bảo đảm mọi hoạt động giao dịch diễn ra công khai, minh bạch.

Đại diện Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam cho biết, việc khai trương Sàn giao dịch carbon mới chỉ là bước khởi đầu. Trong thời gian tới, các cơ quan quản lý sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao năng lực giám sát và mở rộng sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp.

Việc hình thành thị trường carbon được kỳ vọng sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy chuyển đổi xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng "0" của Việt Nam vào năm 2050.