Giá phân bón biến động mạnh theo thị trường quốc tế

Chỉ trong thời gian ngắn, thị trường phân bón quốc tế đã phản ứng trực tiếp với những biến động năng lượng, đặc biệt là dầu thô và khí tự nhiên – nguyên liệu đầu vào cốt lõi của sản xuất phân đạm. Tại khu vực Trung Đông, nơi chiếm khoảng 35% thương mại urê đường biển toàn cầu, giá urê đã tăng vọt từ ngưỡng 480-490 USD/tấn lên mức 650-660 USD/tấn, tương đương mức tăng 30-35%.

Sự cộng hưởng từ chi phí nguyên liệu và logistics leo thang cũng khiến các dòng phân bón khác như DAP và MAP ghi nhận mức tăng từ 8-15%. Điều này phản ánh mức độ nhạy cảm cao của thị trường phân bón toàn cầu trước các rủi ro địa chính trị và biến động từ nguồn cung nhiên liệu thế giới.

Tại Việt Nam, dù phần lớn nguồn cung đã được tự chủ, giá phân bón nội địa vẫn chịu áp lực điều chỉnh gần như tức thời theo diễn biến quốc tế. Từ cuối tháng 2-2026, giá urê trong nước bắt đầu nhích lên, tăng khoảng 300-500 đồng/kg, dao động quanh mức 10.800-11.700 đồng/kg tại nhiều khu vực.

Ở nhóm hàng nhập khẩu, mức tăng còn rõ rệt hơn khi giá DAP phổ biến ở mức 14.500-15.500 đồng/kg. Đại diện Công ty Cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau nhận định thị trường đang bước vào giai đoạn nhạy cảm khi giá tăng nhanh nhưng sức mua chưa phục hồi tương xứng, buộc doanh nghiệp phải chủ động điều tiết sản xuất để ưu tiên cho thị trường nội địa.

Năng lực nội tại và giải pháp ứng phó bền vững

Theo ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Việt Nam hiện có tổng công suất sản xuất phân bón khoảng 21 triệu tấn/năm. Trong đó, năng lực sản xuất urê và phân lân hoàn toàn đáp ứng nhu cầu tiêu thụ nội địa, thậm chí có dư địa xuất khẩu khi thị trường thuận lợi.

Đối với phân DAP, năng lực sản xuất trong nước hiện đảm bảo khoảng 60% nhu cầu. Ông Hiếu khẳng định rằng trong ngắn hạn chưa có cơ sở để lo ngại thiếu hụt nguồn cung trên diện rộng, do các nhà máy lớn đã chủ động dự trữ nguyên liệu và xây dựng kế hoạch vận hành ổn định cho năm 2026 dựa trên nguồn khí, than và quặng apatit nội địa.

Để vượt qua giai đoạn bão giá, TS Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao khả năng tự chủ và đa dạng hóa nguồn cung ngoài khu vực Trung Đông. Các doanh nghiệp sản xuất cần duy trì sản lượng ổn định, tăng cường tiết kiệm năng lượng để tối ưu hóa giá thành sản phẩm.

Bên cạnh đó, cơ quan quản lý khuyến cáo người nông dân cần thực hiện nghiêm túc nguyên tắc "5 đúng" trong canh tác, kết hợp đẩy mạnh sử dụng phân bón hữu cơ từ phụ phẩm nông nghiệp để giảm phụ thuộc vào phân bón vô cơ. Đây là giải pháp then chốt để duy trì biên lợi nhuận trong bối cảnh giá vật tư nông nghiệp biến động.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cũng cam kết phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan để giám sát hoạt động xuất khẩu. Mục tiêu cao nhất là ưu tiên tối đa nguồn cung cho sản xuất nông nghiệp trong nước, đồng thời tăng cường minh bạch thông tin thị trường để ngăn chặn các hành vi đầu cơ, găm hàng trục lợi.