Nơi giác ngộ tinh thần cách mạng, yêu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Trường THPT Chuyên Quốc học Huế là một trong những ngôi trường giàu truyền thống nhất Việt Nam. Không chỉ là nơi đào tạo nên nhiều nhân tài cho đất nước, ngôi trường này còn gắn liền với những năm tháng tuổi trẻ của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đầu thế kỷ XX, chính tại nơi đây, Người được tiếp cận với nhiều tư tưởng tiến bộ, hun đúc tinh thần yêu nước và từng bước hình thành ý chí tìm con đường giải phóng dân tộc.

Trường được thành lập ngày 23/10/1896 theo sắc dụ của vua Thành Thái với tên gọi ban đầu là Pháp tự Quốc học Đường, thường được gọi ngắn gọn là Trường Quốc học. Trải qua 130 năm xây dựng và phát triển, trường nhiều lần thay đổi tên gọi như Trường Quốc học, Trường Trung học Khải Định… và từ năm 1956 đến nay mang tên Trường Trung học Phổ thông Chuyên Quốc học Huế. Với bề dày lịch sử và truyền thống hiếu học, nhà trường luôn là cái nôi đào tạo nhân tài, góp phần bồi dưỡng nhiều thế hệ học sinh ưu tú cho miền Trung và cả nước.

Sau khi đỗ Phó bảng, cụ Nguyễn Sinh Sắc được bổ nhiệm làm quan tại Kinh đô Huế và đưa hai con là Nguyễn Tất Đạt và Nguyễn Tất Thành (tên thời trẻ của Chủ tịch Hồ Chí Minh) cùng đi. Đến năm 1908, Nguyễn Tất Thành trở thành một trong 10 học sinh xuất sắc nhất của Trường Tiểu học Pháp - Việt Đông Ba thi vượt cấp vào lớp đệ nhị trung học tại Trường Quốc học khóa 1908 - 1909.

Trong những năm học tại đây, Nguyễn Tất Thành được nhiều thầy giáo có tư tưởng tiến bộ và lòng yêu nước sâu sắc như Hoàng Thông, Lê Văn Miến... dạy dỗ, truyền đạt kiến thức. Những tư tưởng mới ấy đã tác động mạnh mẽ đến nhận thức của Nguyễn Tất Thành, thôi thúc Người nuôi dưỡng khát vọng ra nước ngoài.

Cũng trong những năm tháng sinh sống và học tập tại Huế, Nguyễn Tất Thành sớm chứng kiến nhiều cảnh đời cơ cực, bất công của nhân dân. Chính những trải nghiệm ấy đã hun đúc trong Người ý chí đấu tranh giành độc lập dân tộc, mang lại tự do và hạnh phúc cho đồng bào.

Sau khi rời mái trường Quốc học Huế, Nguyễn Tất Thành tiếp tục hành trình vào Nam rồi ra đi tìm đường cứu nước. Từ một học sinh giàu lòng yêu nước tại Trường Quốc học, Người đã trở thành lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, là Danh nhân văn hóa kiệt xuất được UNESCO công nhận.

Ngôi trường top đầu về chất lượng đào tạo

Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử cùng những lần tu sửa, xây dựng mới, Trường THPT Chuyên Quốc học Huế vẫn lưu giữ được nhiều giá trị gắn liền với quãng thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh từng học tập tại đây. Những tư liệu, hình ảnh về Người luôn được các thế hệ thầy và trò nhà trường gìn giữ như một phần thiêng liêng của truyền thống Quốc học.

Tại Nhà lưu niệm về Bác Hồ và truyền thống của nhà trường, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh được đặt ở vị trí trang trọng bên cạnh tượng đài và nhiều tư liệu quý ghi lại hành trình hoạt động cách mạng của Người. Nhà trường luôn tự hào khi đã góp phần hun đúc nên nhân cách, bản lĩnh và tư tưởng của vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam.

Không chỉ nổi tiếng bởi bề dày lịch sử, Trường Trung học Phổ thông Chuyên Quốc học Huế ngày nay còn được biết đến là một trong những trường chuyên hàng đầu cả nước với nhiều thành tích nổi bật trong công tác dạy và học. Ngoài Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều nhà khoa học, văn hóa, giáo dục lỗi lạc trong nước và thế giới đã từng giảng dạy và học tập như Nguyễn Chí Diểu, Hà Huy Tập, Trần Phú, Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Trần Quỳnh, Tố Hữu, Đặng Thai Mai, Tạ Quang Bửu, Điềm Phùng Thị, Đặng Văn Ngữ, Nguyễn Cảnh Toàn, Nguyễn Khánh Toàn, Xuân Diệu, Huy Cận, Tôn Thất Tùng, Nguyễn Văn Thương, Đào Duy Anh, Nguyễn Lân, Trần Hoàn...

Từ sau năm 1975 đến nay, học sinh Quốc học Huế đã đạt gần 20 huy chương tại các kỳ Olympic quốc tế và khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Nhiều học sinh đã ghi dấu ấn đặc biệt trên bảng vàng thành tích của nhà trường như Lê Bá Khánh Trình với số điểm tuyệt đối 40/40 tại Olympic Toán quốc tế năm 1979.

Bên cạnh các kỳ thi học sinh giỏi, học sinh Quốc học Huế còn đạt nhiều thành tích ấn tượng ở các sân chơi trí tuệ toàn quốc, đặc biệt là chương trình Đường lên đỉnh Olympia. Tính đến năm 2025, Quốc học Huế đã có 8 lần góp mặt tại trận chung kết năm của chương trình, trở thành trường giữ kỷ lục về số lần có cầu truyền hình Olympia nhiều nhất cả nước. Trong đó, 3 học sinh đã xuất sắc mang vòng nguyệt quế về cho trường là Hồ Ngọc Hân, Hồ Đắc Thanh Chương và Võ Quang Phú Đức. Đây là minh chứng khẳng định vị thế, truyền thống học thuật bền vững của ngôi trường có bề dày 130 năm.

Với những giá trị lịch sử và truyền thống đặc biệt, ngày 26/3/1990, Trường Trung học Phổ thông Chuyên Quốc học Huế được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia. Nhà trường cũng nhiều lần được Đảng và Nhà nước trao tặng những phần thưởng cao quý như Huân chương Độc lập hạng Nhất vào các năm 1996 và 2006; danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới năm 2003. Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp to lớn của nhà trường trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo nhân tài cho đất nước.