UBND tỉnh Bắc Ninh vừa phê duyệt Chương trình phát triển đô thị đến năm 2030, định hướng xây dựng hệ thống đô thị theo mô hình đa cực, hình thành các cực tăng trưởng dựa trên lợi thế của từng khu vực. Đây được xem là nền tảng quan trọng để tỉnh hoàn thiện các tiêu chí trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đồng thời nâng cao vị thế là một trong những trung tâm phát triển năng động của vùng Đồng bằng sông Hồng.

Theo chương trình, hệ thống đô thị của tỉnh sẽ được tổ chức theo mô hình đa cực, phân tầng và phân cấp rõ ràng, bảo đảm liên kết chặt chẽ với Vùng Thủ đô Hà Nội, vùng Đồng bằng sông Hồng và các hành lang kinh tế quốc gia.

Trong đó, các đô thị trung tâm và đô thị động lực sẽ đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng kinh tế, thúc đẩy phát triển công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ, logistics và đổi mới sáng tạo. Tỉnh cũng ưu tiên phát triển các khu vực theo mô hình đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD), gắn với mạng lưới cao tốc, đường vành đai, đường sắt tốc độ cao, sân bay, cảng cạn và các trung tâm logistics.

Đến năm 2030, Bắc Ninh đặt mục tiêu hoàn thiện các tiêu chí của đô thị loại I, tạo nền tảng để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Hình thành 12 đô thị động lực

Theo quy hoạch, tỉnh sẽ phát triển mạng lưới gồm 12 đô thị động lực, trong đó có 8 đô thị loại II thuộc vùng trung tâm gồm Bắc Giang, Kinh Bắc, Từ Sơn, Tiên Du, Yên Phong, Quế Võ, Gia Thuận và Hiệp Hòa.

Bên cạnh đó, tỉnh định hướng mở rộng thêm 4 đô thị gồm Tân Yên - Yên Thế, Lạng Giang - Lục Nam, Lục Ngạn và Sơn Động. Các khu vực này được kỳ vọng đáp ứng tiêu chí đô thị loại II trong tương lai, góp phần mở rộng không gian phát triển về phía Bắc, phía Đông và vùng sinh thái của tỉnh.

Ngoài ra, Bắc Ninh cũng sẽ xem xét phát triển, công nhận thêm một số đô thị loại III tại các xã thuộc khu vực phát triển đô thị khi đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo quy định.

Việc hình thành hệ thống 12 đô thị động lực được kỳ vọng tạo thêm các cực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng sức hút đầu tư và từng bước xây dựng không gian phát triển hiện đại, cân bằng, bền vững.

Mỗi đô thị giữ một vai trò riêng

Theo định hướng quy hoạch, mỗi đô thị sẽ đảm nhiệm một chức năng đặc thù nhằm phát huy tối đa lợi thế của từng khu vực, đồng thời tăng cường liên kết trong toàn hệ thống.

Trong đó, đô thị Bắc Giang tiếp tục giữ vai trò trung tâm cấp tỉnh, là đầu mối về chính trị - hành chính, kinh tế, văn hóa, giáo dục và khoa học - kỹ thuật của tỉnh Bắc Ninh. Đô thị này được định hướng phát triển theo mô hình đô thị nén, kết hợp các không gian sinh thái, hướng tới xây dựng đô thị xanh và thông minh.

Đô thị Kinh Bắc được xác định là cực tăng trưởng kinh tế tổng hợp, phát triển trên nền tảng không gian văn hóa Kinh Bắc, theo mô hình đô thị đổi mới sáng tạo kết hợp phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), đồng thời bảo tồn các khu đô thị lịch sử và không gian văn hóa Quan họ.

Đối với Từ Sơn, định hướng phát triển là trung tâm văn hóa, giáo dục - đào tạo, thương mại và dịch vụ; đồng thời đẩy mạnh chỉnh trang đô thị, chuyển đổi xanh các làng nghề truyền thống, mở rộng không gian nghiên cứu và đào tạo khoa học - công nghệ.

Ở nhóm đô thị mới và đô thị nâng loại, Tiên Du được quy hoạch trở thành trung tâm văn hóa, lịch sử và dịch vụ đô thị gắn với quần thể Phật Tích, hội Lim và phát triển du lịch văn hóa.

Yên Phong và Quế Võ tiếp tục phát huy lợi thế là trung tâm công nghiệp công nghệ cao, logistics và dịch vụ. Yên Phong tập trung phát triển công nghiệp điện tử, bán dẫn, đồng thời đầu tư đồng bộ nhà ở công nhân và hạ tầng xã hội. Quế Võ được định hướng phát triển dịch vụ logistics gắn với cảng cạn ICD Quế Võ, kết hợp hình thành không gian đô thị sinh thái hai bên sông Cầu.

Gia Thuận được xác định là cực tăng trưởng mới của tỉnh gắn với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Đô thị này sẽ phát triển theo mô hình đô thị sân bay đa chức năng, trở thành trung tâm dịch vụ hàng không, logistics, thương mại tự do và các dịch vụ hiện đại, đồng thời bảo tồn, phát huy các giá trị di sản văn hóa dọc sông Đuống.

Hiệp Hòa được quy hoạch là cửa ngõ phía Tây của tỉnh, tập trung phát triển công nghiệp sạch, dịch vụ đô thị kết hợp nông nghiệp công nghệ cao.

Đối với các đô thị Tân Yên - Yên Thế, Lạng Giang - Lục Nam, Lục Ngạn và Sơn Động, quy hoạch định hướng khai thác lợi thế về công nghiệp, logistics, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và bảo tồn thiên nhiên, qua đó mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và phát huy hiệu quả tiềm năng của từng địa phương.

Song song với việc phát triển hệ thống đô thị, trong năm 2026, tỉnh sẽ lập báo cáo đánh giá, công nhận 11 phường đạt trình độ phát triển của đô thị loại II theo quy định. Đồng thời, Bắc Ninh sẽ thành lập mới 12 phường trên cơ sở nguyên trạng các xã đủ điều kiện, từng bước hoàn thiện hệ thống đơn vị hành chính đô thị, đáp ứng mục tiêu xây dựng thành phố trực thuộc Trung ương.