Chiều 23-6, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, chủ trì phiên họp chuyên đề rà soát tình hình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW sau phiên họp lần thứ 3 năm 2026.

Phiên họp được kết nối trực tuyến từ trụ sở Chính phủ đến các địa phương trên cả nước, với sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và ngân hàng thương mại.

Tại hội nghị, các đại biểu tập trung thảo luận về phát triển công nghệ chiến lược, hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, xây dựng hệ sinh thái năng lượng mới, năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh, nghiên cứu vật liệu xanh, vật liệu mới cũng như các giải pháp ứng dụng công nghệ trong du lịch, logistics, cảng biển và các sản phẩm đặc trưng vùng miền.

Các ý kiến cũng tập trung làm rõ những cơ chế, chính sách cần tháo gỡ để rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến sản phẩm và thị trường; thúc đẩy đầu tư cho hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm trọng điểm và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tháo gỡ điểm nghẽn để khoa học công nghệ tạo đột phá

Theo báo cáo tại phiên họp, sau phiên họp thứ 3 của Ban Chỉ đạo, trong tổng số 53 nhiệm vụ được giao có 11 nhiệm vụ hoàn thành, 24 nhiệm vụ đang triển khai đúng tiến độ, 2 nhiệm vụ quá hạn và 16 nhiệm vụ thực hiện thường xuyên.

Về hạ tầng nghiên cứu, Nhà nước đã đầu tư xây dựng 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia với tổng kinh phí khoảng 967 tỷ đồng. Trong 12 cơ sở dữ liệu trọng yếu hiện mới có 4 cơ sở dữ liệu đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo quy định.

Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược và 30 sản phẩm công nghệ chiến lược, giao các bộ, ngành triển khai theo 20 bài toán lớn. Đến nay, 29 trong tổng số 34 địa phương đã đăng ký 124 sản phẩm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó có 33 sản phẩm thuộc nhóm công nghệ chiến lược.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ rõ nhiều tồn tại cần sớm khắc phục. Một số bộ, ngành và địa phương vẫn còn tâm lý bị động, né tránh trách nhiệm; hạ tầng số, hạ tầng nghiên cứu và hệ thống phòng thí nghiệm còn phân tán, thiếu tính kết nối và hiệu quả khai thác chưa cao.

Việc xây dựng và vận hành các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành còn gặp nhiều khó khăn từ khâu thu thập, làm sạch, chuẩn hóa đến kết nối và chia sẻ dữ liệu. Kết quả phát triển công nghệ và sản phẩm chiến lược chưa tạo được đột phá rõ nét, trong khi nguồn nhân lực chất lượng cao và đội ngũ chuyên gia đầu ngành vẫn còn thiếu.

Theo Thủ tướng, nguyên nhân xuất phát từ cả yếu tố khách quan và chủ quan, trong đó có tình trạng người đứng đầu một số cơ quan chưa thực sự sâu sát, công tác phối hợp giữa các đơn vị chưa chặt chẽ và chưa hình thành cơ chế hiệu quả để huy động sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học.

Lấy hiệu quả ứng dụng và thương mại hóa làm thước đo

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trực tiếp phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và khả năng tự chủ của nền kinh tế.

Thủ tướng yêu cầu chuyển mạnh tư duy quản lý từ chú trọng đầu vào sang đánh giá hiệu quả đầu ra, lấy khả năng ứng dụng thực tiễn, thương mại hóa sản phẩm và đóng góp cho tăng trưởng kinh tế làm tiêu chí quan trọng để đo lường hiệu quả.

Theo đó, cấp quốc gia cần tập trung vào công nghệ chiến lược, hạ tầng lõi và các bài toán lớn; cấp vùng hình thành chuỗi giá trị liên kết; cấp địa phương ưu tiên phát triển các sản phẩm đặc trưng có khả năng tạo giá trị ngay.

Thủ tướng khẳng định Nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, xây dựng tiêu chuẩn, đặt hàng nghiên cứu, tạo môi trường thử nghiệm và chia sẻ rủi ro có kiểm soát; doanh nghiệp đóng vai trò trung tâm trong sản xuất, thương mại hóa và phát triển thị trường; viện, trường cung cấp tri thức và công nghệ phục vụ phát triển.

Đặc biệt, Thủ tướng yêu cầu tập trung nguồn lực cho các bài toán lớn, công nghệ lõi và sản phẩm công nghệ chiến lược có khả năng dẫn dắt; kiên quyết khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, trùng lặp, kém hiệu quả. Người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành khẩn trương rà soát toàn bộ nhiệm vụ được giao, xử lý dứt điểm các nhiệm vụ quá hạn trước ngày 30-6; hoàn thiện khung kiến trúc tổng thể quốc gia số; đẩy nhanh xây dựng các trung tâm nghiên cứu, trung tâm thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia.

Các địa phương phải rà soát những bài toán phát triển trọng tâm gắn với lợi thế thực tiễn. Trong năm 2026, mỗi địa phương lựa chọn ít nhất một sản phẩm khoa học công nghệ hoặc đổi mới sáng tạo có thể lượng hóa bằng giá trị kinh tế cụ thể; từ năm 2027 triển khai từ 2 đến 3 sản phẩm trọng tâm mỗi năm.

Liên quan đến cơ chế, chính sách và tài chính, Thủ tướng giao Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu cơ chế đột phá trong giao ngân sách, giao thẩm quyền cho các bộ, ngành và địa phương; đồng thời hoàn thiện các chính sách về đặt hàng theo kết quả đầu ra, khoán chi nghiên cứu khoa học, hợp tác công tư, mua sắm công đối với sản phẩm đầu tiên và thương mại hóa tài sản trí tuệ, báo cáo Chính phủ trong quý III-2026.