Sau gần một thập kỷ triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), TP. Hồ Chí Minh đã hình thành hệ thống hơn 1.000 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên. Khi mục tiêu phát triển số lượng từng bước được hiện thực hóa, yêu cầu đặt ra hiện nay là nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và xây dựng sức cạnh tranh bền vững cho sản phẩm OCOP.

Xu hướng này đang tạo nên bước chuyển mới trên thị trường OCOP khi các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất không còn xem chứng nhận OCOP là đích đến mà là nền tảng để tiếp tục đầu tư, nâng hạng sản phẩm và mở rộng thị trường.

Là một trong những doanh nghiệp tham gia Chương trình OCOP từ sớm, Công ty TNHH Nấm Sinh học Việt Nam (Vinabiomush) hiện có bốn sản phẩm được công nhận OCOP, gồm hai sản phẩm đạt 4 sao và hai sản phẩm đạt 3 sao.

Theo ông Trần Tài, Giám đốc công ty, mục tiêu tiếp theo là đạt chuẩn OCOP 5 sao - cấp chứng nhận cao nhất, tạo điều kiện để sản phẩm gia tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Ngay từ khi thành lập, doanh nghiệp đã đầu tư quy trình sản xuất theo hướng công nghệ cao, kiểm soát đồng bộ từ giống, vùng nguyên liệu đến chế biến và đóng gói. Theo doanh nghiệp, các tiêu chí kỹ thuật cơ bản đã đáp ứng yêu cầu OCOP 5 sao, chỉ còn hoàn thiện điều kiện về xuất khẩu ổn định thông qua các đối tác tại Mỹ và Singapore.

Không chỉ Vinabiomush, nhiều chủ thể OCOP tại TP. Hồ Chí Minh cũng đang đẩy mạnh đầu tư công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất và xây dựng vùng nguyên liệu nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường.

Công ty TNHH Sản xuất thực phẩm Phú Mỹ A hiện có bảy sản phẩm OCOP 3 sao và đang hướng tới nâng hạng lên 4 sao thông qua việc ứng dụng công nghệ sinh học, giảm phụ gia và chất bảo quản, đồng thời nâng cao tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

Theo các chuyên gia, việc nâng hạng OCOP không chỉ nằm ở cải tiến công nghệ sản xuất mà còn đòi hỏi đầu tư đồng bộ vào vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và xây dựng thương hiệu. Hợp tác xã Cần Giờ Tương Lai lựa chọn hướng phát triển vùng nguyên liệu sạch, ứng dụng công nghệ trong nuôi trồng và kiểm soát chặt chẽ quy trình chế biến nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm.

Trong khi đó, Công ty TNHH MTV Sơn mài mỹ nghệ Tư Bốn tập trung sử dụng nguyên liệu tự nhiên, giảm sơn công nghiệp để phát triển các dòng sản phẩm thân thiện với môi trường, đáp ứng xu hướng tiêu dùng xanh. Những thay đổi này cho thấy thị trường OCOP đang dịch chuyển từ cạnh tranh bằng số lượng sản phẩm sang cạnh tranh bằng giá trị gia tăng và khả năng đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.

Theo ông Nguyễn Hồng Quyết, Chi hội trưởng Chi hội Nông dân tỷ phú TP. Hồ Chí Minh, khoảng 70% thành viên của Chi hội đã có sản phẩm OCOP. Để nâng cao giá trị sản phẩm, Chi hội triển khai mô hình hỗ trợ các chủ thể mới xây dựng hồ sơ OCOP, đồng thời thành lập "Tổ bác sĩ cây trồng và vật nuôi" nhằm tư vấn kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu.

Song song với đó, các chương trình chuyển đổi số, ứng dụng khoa học - công nghệ và cập nhật chính sách cũng được triển khai thường xuyên để giúp các chủ thể từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động sản xuất và kinh doanh.

Tuy nhiên, theo ông Quyết, TP. Hồ Chí Minh vẫn cần mở rộng không gian trưng bày, xây dựng khu vực giới thiệu sản phẩm OCOP tại các hệ thống bán lẻ, đồng thời tăng cường hỗ trợ về kiểm nghiệm, xúc tiến thương mại, marketing và truyền thông để sản phẩm tiếp cận tốt hơn với người tiêu dùng.

Theo ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, phần lớn chủ thể OCOP là doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và hộ sản xuất. Vì vậy, bên cạnh việc bảo đảm chất lượng sản phẩm, cần chú trọng đầu tư thương hiệu, thiết kế bao bì và xây dựng câu chuyện sản phẩm nhằm gia tăng giá trị trên thị trường.

Hiện bộ tiêu chí OCOP cũng đang được hoàn thiện theo hướng coi trọng các yếu tố như vùng nguyên liệu, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững, chuyển đổi số và khả năng thương mại hóa. Điều này khiến việc đạt chuẩn OCOP 4 sao, 5 sao trở nên khắt khe hơn nhưng đồng thời phản ánh đúng năng lực cạnh tranh của từng sản phẩm.

Đến hết tháng 6/2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, tăng gần 2.000 sản phẩm so với cuối năm 2025. Riêng TP. Hồ Chí Minh có hơn 1.000 sản phẩm OCOP, trong đó 141 sản phẩm đạt 4 sao và 660 sản phẩm đạt 3 sao.

Sau giai đoạn tăng trưởng về quy mô, thị trường OCOP đang bước vào chu kỳ phát triển theo chiều sâu. Cuộc cạnh tranh không còn nằm ở số lượng sản phẩm được công nhận mà ở chất lượng, giá trị thương hiệu và khả năng mở rộng thị trường. Đây được xem là yếu tố quyết định để sản phẩm OCOP nâng cao sức cạnh tranh, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.