Khi chỉ số tia cực tím (UV) từ mức 11 trở lên sẽ gây nguy cơ da bị bỏng nếu tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời khoảng 10 phút mà không được bảo vệ

Tác hại của tia cực tím đối với da và mắt

Theo Hiệp hội Ung thư Mỹ, tiếp xúc với bức xạ tia cực tím là một yếu tố nguy cơ chính dẫn đến các bệnh ung thư da. Tia UV chỉ chiếm một phần nhỏ trong các tia nắng mặt trời nhưng cũng là nguyên nhân chính gây ra tác hại của ánh nắng mặt trời lên da.

Tia cực tím gây ung thư da

Mỗi năm, số ca mắc ung thư da ở Mỹ được chẩn đoán nhiều hơn các ca mắc ung thư vú, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư phổi và ung thư ruột kết. Theo thống kê, cứ 5 người Mỹ sẽ có một người mắc ung thư da trong một giai đoạn nào đó trong suốt cuộc đời của họ. Số người chết vì ung thư da đang nhiều lên sau mỗi giờ. Phơi nhiễm tia cực tím không an toàn là yếu tố hàng đầu dẫn đến ung thư da.

Tia cực tím gây lão hóa da sớm

Tiếp xúc lâu ngày với ánh nắng mặt trời cũng gây lão hóa da sớm. Theo thời gian, da có thể bị nhăn nheo, hình thành các vết nám, tàn nhang và đốm nâu.

Lão hóa da sớm sẽ biểu hiện sau một thời gian phơi nhiễm âm thầm với tia UVA (loại tia cực tím có bước sóng dài, xuyên qua lớp vải, cửa kính và tác động lên da). Lão hóa da bình thường là quy luật tự nhiên, tuy nhiên có đến 90% người bị lão hóa da sớm là do tác động của tia cực tím, ánh nắng mặt trời.

Tia cực tím gây đục thủy tinh thể và các tổn thương mắt

Các nghiên cứu cho thấy bức xạ tia cực tím làm tăng khả năng đục thủy tinh thể. Mặc dù có khả năng chữa khỏi bằng cách phẫu thuật mắt, nhưng đục thủy tinh thể làm giảm tầm nhìn của hàng triệu người.

Tác hại của tia cực tím đối với con người còn gây ra các tổn thương về mắt khác như pterygium (mộng thịt), ung thư da quanh mí mắt, thoái hóa điểm vàng. Tất cả các vấn đề này đều được giải quyết nếu sử dụng các biện pháp chống tia cực tím thích hợp cho mắt.

Suy giảm hệ miễn dịch

Các nhà khoa học đã phát hiện việc tiếp xúc quá nhiều với tia UV có thể ngăn chặn hoạt động có lợi của hệ thống miễn dịch cơ thể và ảnh hưởng đến khả năng bảo vệ tự nhiên của da.

Da sẽ kích hoạt hệ thống phòng vệ chống lại những tác nhân gây hại từ bên ngoài như ung thư, nhiễm trùng. Tuy nhiên, nếu bạn phơi nhiễm quá mức với tia cực tím, hệ miễn dịch có thể bị suy yếu, làm giảm khả năng bảo vệ cơ thể khỏi những “kẻ thù” từ bên ngoài.

Do đó, trong ngày thời tiết nắng nóng, mỗi người nên tự chăm sóc da mặt, rửa mặt kỹ, đắp mặt nạ để thư giãn làn da. Có chế độ ăn uống, nghỉ ngơi hợp lý. Ăn nhiều thực phẩm xanh (rau có màu xanh đậm), quả có chất chống oxy hóa cao (quả có màu đỏ, vàng). Bổ sung các vitamin cần thiết, tốt cho cơ thể, đặc biệt là da. Hạn chế thức khuya và stress trong cuộc sống, tập thể dục thường xuyên. Một ngày uống đủ 2 lít nước.

Ngoài ra, khi ra đường bạn nên đội mũ rộng vành, mặc áo khoác, đeo khẩu trang. Chọn chất liệu vải dày, sậm màu để ngăn tia cực tím xâm nhập vào cơ thể. Hạn chế ra đường từ 10-15 giờ, là thời gian tia cực tím rất nhiều có khả năng gây ung thư da, lão hóa da.

Cách đối phó với tia cực tím những ngày nắng nóng

Hạn chế tiếp xúc với ánh nắng mặt trời trong khung giờ nắng nóng cao điểm

Thứ nhất là phương pháp vật lý

Đội nón rộng vành, có chiều rộng vành hơn 2,5 cm, phủ được 2/3 khuôn mặt; sử dụng dù, đeo mắt kính màu sậm, màu đen, bịt kín khẩu trang; khẩu trang: phủ kín mặt, chừa 2 mắt đeo kính, sử dụng màu đen, sậm (có tác dụng chống nắng 90%, khẩu trang màu sáng chỉ có tác dụng chống nắng 60%), vải dầy, dệt chéo. Khẩu trang y tế màu xanh chỉ có tác dụng cản bụi, quá mỏng, không có tác dụng chống nắng; tránh nắng trong bóng râm, cây có bóng mát.

Nên ưu tiên sử dụng loại khẩu trang y tế than hoạt tính màu đen hoặc loại khẩu trang nhiều lớp, vừa có tác dụng cản bụi, vừa có nhiều lớp giúp chống nắng hiệu quả.

Trốn nắng trong những chỗ mát, bóng râm thời điểm này là tránh những nguy hại từ tia cực tím.

Thứ hai là sử dụng kem chống nắng

Kem chống nắng có chỉ số SPF (chống tia UVB, dấu * hoặc+ có tác dụng chống tia UVA); cần lựa chọn kem chống nắng có cả 2 đặc tính trên để có thể chống cả tia UVA và UVB (chỉ số SPF càng cao, bảo vệ càng được lâu, tuy nhiên nếu quá cao sẽ gây kích ứng da).

Lưu ý khi sử dụng kem chống nắng: thoa trước 15 – 20 phút trước khi đi ra ngoài nắng, kem chống nắng chỉ có tác dụng 2 – 3 giờ, sau đó cần rửa mặt và thoa lại kem mới để có tác dụng bảo vệ tốt, nếu ko càng dễ gây ra bắt nắng.

Đối với những người làm việc tại môi trường biển, ẩm ướt hay ra nhiều mồ hôi cần sử dụng kem chống nắng chống thấm nước và có độ chống nắng cao SPF 50 trở lên và PA +++, 1 – 1 giờ 30 phút thoa lại kem một lần. Một số tác dụng phụ của kem chống nắng có thể gây kích ứng da, thoa quá kỹ có thể làm mất hấp thụ vitamin D.

Thứ 3 là sử dụng viên chống nắng

Chống tia cực tím không chỉ đơn thuần là chống nắng hàng ngày. Trong ánh nắng mặt trời, chỉ có 10% là tia cực tím. Vào những ngày mưa hoặc nhiều mây, tia cực tím vẫn hoạt động âm thầm (UVA) và gây ra các tổn thương da đáng kể trong một thời gian dài. Vì vậy, lựa chọn một biện pháp chống tia UV có thể sử dụng đơn giản, hiệu quả mọi lúc mọi nơi là yêu cầu hàng đầu của người sử dụng.

Hiện nay, ngoài biện pháp chống tia cực tím bằng kem chống nắng, kính mát, trang phục, các nhà khoa học đã tìm ra cách chống nắng mới, tiện lợi và dễ sử dụng hơn. Đó là Viên uống chống nắng toàn thân.

Chống nắng qua đường uống là cách đưa các dưỡng chất chống oxy hóa, chất kháng viêm, beta-caroten, carotenoid tự nhiên siêu mạnh vào cơ thể như: chiết xuất dương xỉ (Polypodium Leucotomos), chiết xuất thảo dược kế sữa, trà xanh, nghệ, lô hội, hạt nho đỏ, bông cải xanh, cacao, quả lựu, cà chua, vitamin A, D, C, E, B2 và khoáng tố selenium, canxi, kẽm. Hỗn hợp dưỡng chất này có khả năng kiểm soát ban đỏ, ngăn ngừa cháy nắng, chống lão hóa da, sửa chữa các phân tử DNA tổn thương do tia cực tím gây ra. Đồng thời giúp nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh và mịn màng từ sâu bên trong.

Với tác dụng từ trong người ra nên thời gian bảo vệ được lâu hơn; uống trước 30 phút đến 1 giờ, lặp lại sau mỗi 6 giờ; thường uống vào sáng, trưa nhưng phương pháp này thì chi phí tốn kém hơn.

Mai Quỳnh